مرتضی مقتدايی، نايب رييس جامعه مدرسين حوزه علميه قم، روز چهار شنبه گفت: این نهاد حوزوی به زودی فهرست جدیدی از اسامی مراجع تقليد را اعلام خواهد کرد.
این نخستین بار نیست که جامعه مدرسین حوزه علمیه قم اقدام به انتشار فهرست مراجع می کند. این تشکیلات مذهبی در يازدهم آذر سال ۱۳۷۳ و به دنبال مرگ آيت الله اراکی در رخدادی بی سابقه در تاريخ مرجعيت شيعه، طی اطلاعيه ای، آيت الله محمد فاضل لنکرانی، آيت الله محمد تقی بهجت، آيت الله علی خامنه ای، آيت الله حسين وحيد خراسانی، آيت الله حاج ميرزا جواد تبريزی، آيت الله موسی شبيری زنجانی و آيت الله ناصر مکارم شيرازی را به عنوان مراجع تقليد معرفی کرد.
جامعه مدرسين حوزه علميه قم در حالی اين هفت نفر را به عنوان علما و مراجع تقليد شیعه معرفی کرد که آيت الله حسينعلی منتظری، سرشناس ترين روحانی مخالف حکومت، و همچنين آيت الله علی سيستانی، رهبر شيعيان در نجف، جايی در اين فهرست نداشتند.
قرار دادن نام آيت الله خامنه ای در این فهرست که تا زمان مرگ آيت الله خمينی، رهبر سابق ايران، در سال ۱۳۶۸ لقب حجه الاسلام داشت، با انتقاد برخی از روحانيون مواجه شد.
آيت الله منتظری در خاطرات خود در خصوص روند انتشار بیانیه جامعه مدرسین نوشته است:«قانون جامعه مدرسين اين بود که هر طرحی بايد در جلسه اقلا به امضای چهارده نفر برسد تا بتوان به نام جامعه اعلام نمود، آقايان گفتند: ما با تلفن از هفت نفر ديگر که حضور نداشتند موافقت گرفته ايم در صورتی که لازم بود همه در جلسه حاضر باشند، به علاوه برخی از آنان تکذيب کردند. و بالاخره با اين وضع غير عادی و با فشاری که ما در قم ناظر بوديم مرجعيت شيعه را فدای اغراض سياسی کردند و ملت را به اشتباه انداختند».
آيت الله آذری قمی نيز در نامه ای به محمد خاتمی، رييس جمهور وقت، در تاريح ۵ آبان ماه ۷۶ ، در این باره نوشته است:«اما جامعه مدرسين که معظم له [آقای خامنه ای] را به عنوان يکی از مراجع سبعه معرفی کردند نيز برخلاف ضوابط شرعی و قانونی خود عمل کردند، زيرا با رای تلفنی و در جوی ناسالم ايشان را معرفی کردند که برخی از تلفن شونده ها بعدا آن را انکار کردند، چون شرط مرجعيت دو چيز است که هيچيک برای معظم له[آقای خامنه ای] موجود نيست».
اضافه شدن دو یا سه نفر
مرتضی مقتدايی روز چهارشنبه گفته است: در اين ليست دو يا سه نفر به ليست مراجع تقليد هفت گانه گذشته اضافه خواهند شد.
در حالی که انتظار نمی رود هیچ یک از مراجع اصلاح طلب و منتقد حکومت جمهوری اسلامی در فهرست جامعه مدرسین جایی داشته باشند، خبرگزاری ایرنا، به نقل از برخی سایت های خبری، از آیت الله جوادی آملی و حسن سبحانی به عنوان مراجع احتمالی جدید در این فهرست نام برده است.
پس از فوت علی اکبر مشکينی، آيت الله محمد يزدی در مهر ماه سال ۱۳۸۶ به عنوان رييس جامعه مدرسين حوزه علميه قم، جايگزين وی شد.
در جريان دهمين دوره انتخابات رياست جمهوری ايران اخباری درباره اختلاف نظر اعضای جامعه مدرسين حوزه علميه قم، که از آن به عنوان نهادی زير نظر رهبر ايران ياد می شود، بر سر حمايت از محمود احمدی نژاد منتشر شد.
جامعه مدرسين حوزه علميه قم پس از انتخابات در چهاردهم تيرماه سال جاری با تاييد نتيجه انتخابات رياست جمهوری به محمود احمدی نژاد تبريک گفت.
برخی از کارشناسان آشنا به مسائل حوزه های علميه از اقدام جامعه مدرسين در معرفی مراجع تقليد انتقاد کرده و می گويند که اين نهاد بيشتر روحانيون نزديک به حکومت جمهوری اسلامی را به عنوان مرجع تقليد معرفی می کند.
هرچند تاريخ تشکيل هيئتی با نام «هيئت مدرسين» در حوزه علميه به دهه ۱۳۴۰ بر می گردد، اما تشکلی به نام «جامعه مدرسين حوزه علميه قم» در سال ۱۳۵۸ به ثبت رسيده است.