فیلم «مرد خودی» از کارگردان نیویورکی اسپایک لی: سرقت از بانک و افشاگری

فیلم Inside Man یا «مرد خودی» اثر جدید کارگردان مبتکر سینمای غیرمتعارف آمریکا آقای اسپایک لی Spike Lee در باره سرقت یک بانک در محله وال استریت نیویورک روزهای جمعه، شنبه و یکشنبه این هفته در بازار آمریکا پرفروش‌ترین فیلم بود که به قول منتقدها نشان می‌دهد اسپایک لی، 25 سال بعد از ساختن اولین فیلم خود، که قبلا در جهان سینمای حرفه‌ای هالیوود «خودی» به حساب نمی‌آید حالا به تعبیر اسم این فیلم، می‌شود یک مرد خودی. اسپایک لی در این فیلم، از یک طرف تصویری خنده‌آور از روابط نژادی در نیویورک بعد از حمله تروریستی 11 سپتامبر، و از طرف دیگر، جهانی را می‌سازد که در آن فساد اداری و طمعکاری تنها انگیزه قابل قبول برای کار و زندگی است. بهنام ناطقی (رادیوفردا، نیویورک): ناظران سینما در آمریکا می‌نویسند با فیلم Inside Man یا مرد خودی، اسپایک لی می‌خواهد بعد از 25 سال به احترامی دست‌ یابد که هالیوود، یا سینمای حرفه‌ای – تجاری آمریکا تاکنون از او دریغ کرده بود، برای همین یک فیلم سرگرم‌کننده و پرهیجان با داستانی پراز چرخش و پیچش ساخته است در باره ماجرای سرقت از یک بانک وسط روز در نیویورک که به گروگانگیری می‌‌انجامد. به پیروی از فرمول آشنا و رایج این فیلم‌ها، فیلم «مرد خودی» هم با از راه رسیدن دزدان بانک شروع می‌شود، که نقش رئیس متفکر و ریزه‌پرداز آنها را کلایو اوئن Clive Owen بازیگر انگلیسی ایفا می‌کند با لهجه‌ای که زور می‌زند آمریکائی صدا بدهد... ... و دنزل واشینگتن، هنرپیشه‌ای که ستاره پولساز شدن را از جهتی به آقای اسپایک لی مدیون است، در آخرین فیلم این همکار قدیمی خود ظاهر می‌شود در نقش کارآگاه پلیس نیویورکی... ... ماجرای سرقت بانک و گروگانگیری مشتریان، وقتی پیچیده می‌شود که رئیس بانک، که نقش او را کریستفر پلامر بازی می‌کند، می‌کوشد از برملا شدن راز همکاری‌اش با آلمان نازی در جنگ دوم و به دست دزدان افتادن کیسه‌های محتوی میلیون‌ها دلار الماس غیرقانونی خود جلوگیری کند، و برای این کار یک دلال قدرت را اجیر می‌کند که جودی فاستر با بازی خونسرد و از خود مطمئن، نقش او را ایفا می‌کند. ... شخصیت جودی فاستر هم البته برای اعمال نفوذ بر پلیس، یکراست سراغ شهردار می‌رود، و ترتیبی می‌دهد که شخصا با کارآگاه مامور پرونده و رئیس دزدها صحبت کند. همه اجزای سازنده فیلم «مرد خودی» اشاره به یک فیلم سرگردم‌کننده هیجانی دارند که نمونه‌های متعدد آن را به یاد داریم، اما اسپایک لی به کمک سناریست فیلم راسل گیویرتز Russell Gewirtz آن را می‌پیچاند، در جاهائی که تماشاگر انتظار ندارد. کارآگاه زرنگ فیلم خیلی زود متوجه می‌شد که دزدها چیزی غیر از موجودی صندوق بانک را می‌خواهند. اسپایک لی، کارگردان زیرکی که با فیلم‌ اول خود She’s Gotta Have It به سینمای غیرمتعارف آمریکا راه نشان داد و با فیلم دوم خود یک سال بعد از آن، Do the Right Thing یکی از عمده‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای آمریکا در باره برخورد نژادی و تبعیض درمحلات شهری را به وجود آورد. حالا 25 سال بعد پخته‌تر شده است و به همان اندازه هم زرنگ‌تر: این است که در این فیلم، از یک طرف تصویری خنده‌آور از روابط نژادی در نیویورک بعد از حمله تروریستی 11 سپتامبر، و از طرف دیگر، جهانی را می‌سازد که در آن فساد اداری و طمعکاری تنها انگیزه قابل قبول برای کار و زندگی است: رئیس بانک به رئیس دزدها رشوه پیشنهاد می‌کند، کارآگاه پلیس از شهردار ترفیع ناحق می‌طلبد ولی مصداق این فساد عمیق را در شخصیت جودی فاستر می‌بینیم که شغل مشخصی ندارد اما از شهردار تا رئیس بانک تا مامور پلیس، همه را می‌تواند با بده‌بستان وارد معامله‌ای فسادآمیز کند. شخصیت مدلین، که نقش او را جودی فاستر بازی می‌کند، برای حفظ راز همکاری رئیس بانک با آلمان نازی در دوره جنگ، او را قانع می‌کند که به مشتری دیگر او، یکی از عموزاده‌های اسامه بن لادن کمک کند که در نیویورک آپارتمانی بخرد. منتقد نیویورک تایمز خانم مانولا درگیس به خصوص بازی جودی فاستر را در این فیلم ستایش می‌کند و اسپایک لی را می‌ستاید که در یک فیلم مردانه به جودی فاستر امکان داده است یک رویا یا فانتزی در باره قدرت زنانه را به تصویر بکشد.