لینک‌های قابلیت دسترسی

خبر فوری
شنبه ۱۲ آذر ۱۴۰۱ تهران ۱۳:۲۷

تهاجم روسیه به اوکراین

حمله جدید موشکی روسیه به کی‌یف، بدون پهپادهای ایرانی

پس از حمله موشکی اخیر روسیه به کی‌یف برق این شهر قطع شد

تازه‌ترین حملهٔ موشکی روسیه به اوکراین در روز چهارشنبه دوم آذر چندین کشته برجا گذاشت و ضربه‌ای سنگین به زیرساخت غیرنظامی وارد کرد، اما برای نخستین بار طی دو ماه اخیر، از پهپادهای انتحاری ساخت ایران در این حمله خبری نبود.

در عین حال اوکراین و غرب احتمال می‌دهند روسیه درصدد است تسلیحات بیشتری از ایران دریافت کند و گزارش‌ها حاکی‌ است مداخلهٔ ایران در این جنگ اسرائیل را مجبور کرده موضع خود را تغییر دهد.

به گزارش ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین، روسیه روز چهارشنبه ۷۸ موشک، ۲۳ بمب و ۱۰ پهپاد انتحاری لنست به اوکراین پرتاب کرد. براساس این گزارش ۵۱ موشک و ۵ پهپاد پیش از رسیدن به هدف منهدم شد، اما در نتیجهٔ این حمله، برای نخستین بار کل سیستم برق‌رسانی اوکراین برای مدتی از کار افتاد و کی‌یف حتی مجبور شد نیروگاه‌های هسته‌ای خود را تعطیل کند.

میلیون‌ها نفر در سراسر اوکراین در هوای زیر صفر ساعت‌ها بدون برق آب و گرمایش ماندند و حتی در مولداوی برق در بیش از نیمی از کشور قطع شده بود. بیش از ۶۰ نفر کشته و زخمی شده‌اند و در زاپریژیا، شهری در جنوب اوکراین، اصابت موشک به یک زایشگاه به کشته شدن یک نوزاد انجامید.

این حمله روزی انجام شد که پارلمان اروپا روسیه را «دولت حامی تروریسم» اعلام کرد.

رئیس‌جمهور اوکراین طی نشست اضطراری شورای امنیت سازمان ملل خواستار سلب حق وتو از روسیه شد و تأکید کرد «دولت تروریست» نباید در رأی‌گیری دربارهٔ ترور و تجاوز منسب به خود مشارکت داشته باشد.

در حالی‌که نمایندهٔ روسیه در سازمان ملل علناً گفت روسیه تا زمانی به حملات خود ادامه می‌دهد تا کی‌یف با تغییر موضع خود وارد مذاکره شود، ولودیمیر زلنسکی در سخنرانی ویدئویی خود گفت روسیه به طرح صلحی که اوکراین ارائه کرده با ترور غیرنظامیان اوکراینی پاسخ می‌دهد.

روسیه از دو ماه پیش که نیروهای نظامی‌ آن ناچار به عقب‌نشینی از شمال شرق و جنوب اوکراین شدن، مدام تأسیسات برق اوکراین را هدف قرار می‌دهد.

در حملهٔ گستردهٔ روز گذشته روسیه برای نخستین بار از لنست پهپادهای انتحاری برای حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی استفاده کرد؛ پهپادی که از چند هفته پیش در جبهه‌ها شماری از تجهیزات سنگین نظامی ارتش اوکراین را منهدم کرده بود.

پیش‌تر روسیه از پهپادهای شاهد ۱۳۱ و ۱۳۶ ایرانی در این گونه عملیات استفاده می‌کرد، اما اخیراً شمار این حملات به طور چشمگیر کاهش یافته و روز گذشته این پهپادها اصلاً مورد استفاده قرار نگرفت.

در همین روز حسین امیرعبدالهیان، وزیر خارجهٔ جمهوری اسلامی، مدعی شد ایران شمار بسیار معدودی از این پهپادها را ۱۱ ماه قبل از جنگ به روسیه تحویل داده است.

روسیه و ایران سعی کرده‌اند از تحقیقات سازمان ملل دربارهٔ استفادهٔ روسیه از پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین ممانعت کنند، اما بررسی‌های متعدد از نمونه‌های سالم هر سه نوع پهپاد ایرانی که در اوکراین دیده شده انجام شد و تمام صاحب‌نظران متقق‌القول‌اند این پهپادها در ایران تولید و پس از آغاز جنگ به روسیه ارسال شده است.

تاراس ترویاک، متخصص پهپاد در اوکراین که در بررسی‌های پهپادهای ایرانی هم مشارکت داشت، توضیحات رسمی ایران را دروغ محض خوانده و چنین گفته است:

«توضیحی که وزارت خارجهٔ ایران ارائه کرده همچون ادعاهای پروپاگاندای روسیه پوچ است. از مقایسهٔ تجهیزات داخلی پهپادهایی که در اوکراین مشاهده شده با نمونه‌هایی که در خاورمیانه مورد استفاده قرار گرفته بود پیداست که هم شاهد ۱۳۱ هم شاهد ۱۳۶ و هم مهاجر ۶ صددرصد در ایران تولید شده‌اند.

روی بمب قائم ۵ تاریخ می ۲۰۲۲ حک شده و این بدان معناست که دست‌کم بخشی از این محموله پس از آغاز جنگ به روسیه رسیده است. هیچ قطعهٔ روسی در این پهپادها وجود ندارد، دست‌کم روی یک قطعه نوشتهٔ فارسی دیده می‌شود و اکثر قطعات توسط ۷۰ شرکت از ۱۳ کشور تولید شده است. نمی‌دانم وزیر خارجهٔ ایران منتظر چه شواهدی‌ است. شکی نیست روسیه این پهپادها را از ایران دریافت کرده است.»

به گزارش وب‌سایت آمریکایی اکسیوس، مداخلهٔ ایران در جنگ روسیه علیه اوکراین موضع اسرائیل را هم که همواره بر بی‌طرفی خود پافشاری می‌کرد، تغییر داده است.

براساس این گزارش، دولت اسرائیل در هفته‌های اخیر پرونده‌ٔ محرمانه‌ای در ارتباط با انتقال سلاح‌های ایرانی به روسیه را از طریق سفارتخانه‌های خود در اختیار ده‌ها کشور غربی و مقامات ارشد ناتو قرار داده وامیدوار است از این طریق فشارهای بین‌المللی بر تهران شدت یابد.

مهم‌ترین خبرهای ایران و جهان

مشاور زلنسکی: تا ۱۳ هزار سرباز اوکراینی در تهاجم روسیه کشته شده‌اند

میخائیلو پودولیاک، مشاور رئیس‌ جمهور اوکراین

میخائیلو پودولیاک، مشاور رئیس‌ جمهور اوکراین، اعلام کرد که از زمان آغاز تهاجم روسیه به اوکراین تاکنون بین ده هزار تا ۱۳ هزار سرباز ارتش این کشور کشته شده‌اند.

آقای پودولیاک شامگاه پنج‌شنبه به یک شبکه تلویزیونی اوکراینی گفت: «ما تخمین‌های رسمی از ستاد کل ارتش داریم. این تخمین‌ها بین ۱۰ هزار و ۱۲ هزار و پانصد تا ۱۳ هزار کشته را دربر می‌گیرند.»

به گفته این مقام اوکراینی، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌ جمهور اوکراین «در زمان مناسب» داده‌های رسمی را منتشر خواهد کرد.

رویترز نوشت که به نظر می‌رسد این اظهارات اولین تخمین کشته‌شدگان ارتش اوکراین از اواخر اوت تاکنون است. در آن زمان، فرمانده نیروهای مسلح اوکراین گفته بود که نزدیک به ۹ هزار نظامی اوکراینی در تهاجم روسیه کشته شده‌اند.

به گفته مشاور رئیس‌ جمهور اوکراین، تعداد زخمی‌شدگان ارتش بیش از آمار کشته‌شدگان است.

زمانی که نیروهای روسی در ماه ژوئن برای تصرف کامل منطقه لوهانسک در شرق اوکراین در حال جنگ بودند، آقای زلنسکی گفت که روزانه «۶۰ تا ۱۰۰ سرباز» اوکراینی کشته و «حدود ۵۰۰ نفر» نیز زخمی می‌شوند.

در مقابل، سرگئی شویگو، وزیر دفاع روسیه در ماه سپتامبر گفت که از زمان آغاز تهاجم این کشور به اوکراین در ۲۴ فوریه، ۵۹۳۷ سرباز روسی کشته شده‌اند.

اما الکسی آرستویچ یکی دیگر از مشاوران زلنسکی روز چهارشنبه گفت که تعداد کشته‌شدگان روسیه حدود هفت برابر تعداد کشته‌شدگان اوکراین است.

این در حالی است که هر دو کشور مظنون هستند که میزان تلفات انسانی خود را کمتر از آمار واقعی اعلام می‌کنند تا بر روحیه نیروهای خود تاثیر منفی نگذارد.

ژنرال مارک میلی، رئیس ستاد کل ارتش آمریکا، به تازگی تخمین زده که بیش از صد هزار سرباز روسی از زمان تهاجم روسیه به اوکراین کشته یا زخمی شده‌اند و «احتمالا» تلفاتی به همین اندازه در طرف اوکراینی وجود دارد.

این ارقام دقیق‌ترین آماری است که تا امروز توسط دولت واشینگتن ارائه شده است.

علاوه بر تلفات نظامی، چندین هزار غیرنظامی نیز در جنگ اوکراین، یکی از خشونت‌آمیزترین درگیری‌های مسلحانه اروپا طی دهه‌های اخیر، کشته شده‌اند.

اروپا به‌دنبال استفاده از ۳۲۰ میلیارد دلار دارایی مسدود شده روسیه برای کمک به اوکراین است

اورسلا فون درلاین رئیس کمیسیون اروپا روز چهارشنبه اعلام کرد که خسارات ناشی از تهاجم نظامی روسیه به اوکراین حدود ۶۰۰ میلیارد یورو برآورد می‌شود

کمیسیون اروپا طرح جبران خسارت تهاجم نظامی روسیه به اوکراین از طریق استفاده از دارایی‌های مسدود شده روسیه را ارائه کرد.

اورسلا فون درلاین رئیس کمیسیون اروپا روز چهارشنبه ۹ آذر اعلام کرد خسارات ناشی از تهاجم نظامی روسیه به اوکراین حدود ۶۰۰ میلیارد یورو برآورد می‌شود: دولت روسیه و اولیگارش‌های روسی باید این خسارات را جبران کرده و کشور را بازسازی کنند.

اتحادیه اروپا، آمریکا و متحدین غربی بارها موضوع بهره‌مندی اوکراین از دارایی‌های مسدود شده روسیه را بررسی کرده‌اند. این دارایی‌ها شامل ۳۰۰ میلیارد دلار منابع بانک مرکزی روسیه به همراه ۲۰ میلیارد دلار دارایی اولیگارش‌های تحریم شده روسی است که همگی مسدود شده‌اند.

الکساندر گروشکو، معاون وزیر خارجه روسیه، در واکنش به طرح کمیسیون اروپا اعلام کرد که «بروکسل به‌شدت در تلاش است تا دارایی‌های روسیه را به هر طریق ممکن غارت کند».

مقامات کمیسیون اروپا می‌گویند گام کوتاه‌مدت می‌تواند ایجاد و مدیریت صندوق دارایی‌های مسدود شده روسیه برای حمایت از اوکراین باشد؛ با این حال، این کار نیازمند حمایت گسترده جامعه جهانی است که قابل دستیابی است.

دارایی‌های مسدود شده می‌تواند ضامنی برای جبران خسارت تهاجم نظامی روسیه به اوکراین بعد از زمان صلح باشد.

کمیسیون اروپا همچنین موضوع راه‌اندازی یک دادگاه بین‌المللی با حمایت سازمان ملل برای بررسی زیان وارده بر اوکراین و آماده شدن زمینه برای اختصاص دارایی‌های مسدود شده روسیه به‌منظور جبران خسارت را مطرح کرده است.

با استفاده از گزارش خبرگزاری رویترز و اسپوتنیک/د.خ/ک.ر

دبیرکل ناتو: روسیه از زمستان به عنوان «سلاح جنگی» استفاده می‌کند

ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو (نفر وسط)

دبیرکل ناتو روز سه‌شنبه هشتم آذر گفت این پیمان کمک به اوکراین را افزایش خواهد داد و به‌دلیل ناتوانی ارتش روسیه در جبهه‌های جنگ، ولادیمیر پوتین از زمستان همچون سلاح جنگی استفاده می‌کند.

ینس استولتنبرگ در یک نشست خبری در حاشیه جلسه وزیران خارجه اعضای ناتو گفت: «فکر می‌کنم که همه ما این تصویر ماهواره‌ای را دیده‌ایم که در طول شب تمام اروپا روشن ولی قلمرو اوکراین کاملا تاریک است. برای بازسازی هر آنچه که در اوکراین نابود شده با وظیفه دشواری روبرو هستیم. ولادیمیر پوتین تلاش می‌کند از فصل زمستان همچون سلاح جنگی استفاده کند».

او ابراز امیدواری کرد که جلسه وزیران خارجه اعضای ناتو در بخارست، پایتخت رومانی، زمینه افزایش کمک به اوکراین را فراهم کند.

موضوع اصلی جلسه وزیران خارجه اعضای ناتو افزایش کمک‌های نظامی به اوکراین به‌خصوص سامانه‌های پدافند ضدهوایی و مهمات و همین‌طور کمک‌های غیرتسلیحاتی خواهد بود، هر چند دیپلمات‌های کشورهای عضو اذعان دارند که ظرفیت اکثر این کشورها برای ارسال کمک محدود است.

بخشی از کمک‌های غیرتسلیحاتی نظیر سوخت، تجهیزات پزشکی، وسایل مورد نیاز در فصل زمستان در چارچوب بسته کمک‌های ناتو به اوکراین در ماه‌های اخير ارسال شده ولی آقای استولتنبرگ امیدوار است که کشورهای عضو پیمان مشارکت خود را افزایش دهند.

درمان یک سرباز اوکراینی در شهر باخموت
درمان یک سرباز اوکراینی در شهر باخموت

چندین نفر از وزیران خارجه ۳۰ کشور عضو ناتو نیز همچون دبیرکل این پیمان بر ضرورت افزایش کمک به اوکراین تاکید کردند.

وزیر خارجه اسلوواکی گفت: «ماه‌های آینده برای همه ما آزمون مهمی است. این کمک‌ها برای اوکراین حیاتی و برای ما یک وظیفه اخلاقی است. ما باید کمک به اوکراین را تا هر زمانی که لازم باشد ادامه دهیم».

در این جلسه وزیران خارجه فنلاند و سوئد نیز که درخواست آن‌ها برای پیوستن به ناتو مشروط به تایید رسمی آن از سوی دولت‌های مجارستان و ترکیه است شرکت دارند.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین، به مردم این کشور هشدار داده که حملات روسیه در هفته جاری ممکن است از حملات هفته گذشته شدیدتر باشد که بر اثر آن جریان انتقال برق، آب و گرما در بخش گسترده‌ای از کشور قطع شد.

روسیه حمله به زیرساخت‌های انرژی اوکراین را پذیرفته ولی ادعا می‌کند که هدف این حملات غیرنظامیان نیستند.

دولت آلمان که ریاست دوره‌ای کشورهای گروه هفت را برعهده دارد در حاشیه جلسه دو روزه بخارست قرار است با دیپلمات‌های ارشد کشورهای گروه هفت و چند عضو ناتو راه‌های تسریع بازسازی زیرساخت‌های اوکراین را بررسی کند.

یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نيز بدون ارائه جزئيات بيشتر گفت واشینگتن تلاش می‌کند با مشارکت شرکت‌های آمریکایی و همکاری کشورهای اروپایی به جایگزین کردن تجهیزات انتقال برق اوکراین که در حملات روسیه نابود شده‌اند، کمک کند.

در زمینه کمک‌های تسلیحاتی، پیمان ناتو شرکت‌های اسلحه‌سازی را تحت فشار قرار داده است تا تولید را تسریع کنند ولی یک دیپلمات ارشد غربی یادآوری کرد که کشورهای عضو ناتو به‌دليل محدوديت ظرفیت خود در افزايش کمک تسلیحاتی به اوکراین مشکلات جدی دارند.

وزیر خارجه لیتوانی که همچون سایر جمهوری‌های ناحیه بالتیک در صف مقدم حمایت از اوکراین بوده است از اعضای ناتو خواست کمک‌های خود را تسریع کنند. او در توئیتی نوشت: «پیام من به همه همکاران در ناتو این است که آرامش خود را حفظ کرده و به اوکراین تانک بدهند».

وزیران خارجه اعضای ناتو در مورد عضویت اوکراین در این پیمان نیز گفتگو خواهند کرد ولی پیش‌بینی می‌شود که گذشته از تاکید بر سیاست درهای باز ناتو تصمیم مشخصی اتخاذ نخواهد شد. به نظر می‌رسد که اوکراین برای پیوستن به ناتو راه طولانی در پیش خواهد داشت.

آقای استولتنبرگ در این زمینه گفت: «ما اعلام کرده‌ایم که اوکراین به ناتو خواهد پیوست. تصور می‌کنم که در این جلسه بر موضع ناتو تاکید خواهد شد. ولی در حال حاضر تمرکز اصلی ما روی حمایت از اوکراین است. ما در میانه یک جنگ هستیم و نباید هیچ اقدامی صورت بگیرد که یکپارچگی اعضای ناتو در کمک نظامی، بشردوستانه و مالی به اوکراین را تحت‌الشعاع قرار دهد».

در سال ۲۰۰۸ در نشست سران ناتو در بخارست برای اولین بار موافقت این پیمان با پذیرش اوکراین به عنوان یک طرح دراز مدت اعلام شد. در آن زمان دولت‌های فرانسه و آلمان با پیشنهاد آمریکا برای تصویب یک نقشه راه مشخص برای عضویت اوکراین مخالفت کرده و گفتند چنین اقدامی از سوی روسیه تحریک‌آمیز تلقی خواهد شد.

بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز/ش.ر/ک.ر

اوکراین: نشانه‌هایی از آمادگی نظامیان روس برای ترک نیروگاه اتمی زاپوریژیا وجود دارد

زاپوریژیا، بزرگترین نیروگاه اتمی اروپا، در روزهای ابتدایی تهاجم نظامی روسیه به اوکراین توسط نظامیان روس اشغال شد

رئیس شرکت ملی برق هسته‌ای اوکراین می‌گوید نشانه‌هایی از آماده شدن نظامیان روس برای تخلیه نیروگاه اتمی زاپوریژیا وجود دارد.

پترو کوتین رئیس شرکت «انرژواتم» روز یکشنبه ششم آذر افزود: طی هفته‌های گذشته ما اطلاعات موثری از نشانه‌هایی مبنی بر آماده شدن نیروهای روسیه برای ترک نیروگاه زاپوریژیا دریافت د دریافت کرد‌ه‌ایم.

آقای کوتین در ادامه گفت گزارش‌های زیادی در رسانه‌های روسی از ارزش تخلیه نیروگاه منتشر شده و احتمالا کنترل آن به‌دست آژانس بین‌المللی انرژی اتمی سپرده شود.

به گزارش خبرگزاری رویترز، او در پاسخ به سوالی پیرامون این موضوع که آیا اظهار نظر قطعی درباره خروج روس‌ها از نیروگاه زود نیست، گفت «خیلی زود است و هنوز در عمل خروج آن‌ها را نمی‌بینیم، اما در حال آماده شدن برای تخلیه نیروگاه هستند».

زاپوریژیا، بزرگترین نیروگاه اتمی اروپا، در روزهای ابتدایی تهاجم نظامی روسیه به اوکراین توسط نظامیان روس اشغال شد، اما کماکان کادر اوکراینی آن را اداره می‌کنند. طی ۱۰ ماهی که از تهاجم نظامی روسیه می‌گذرد، کارمندان اوکراینی نیروگاه اجازه خروج از آن را نداشته‌اند.

طی هفته‌های گذشته و با پیشروی سریع نیروهای اوکراینی در مناطق اشغالی، گزارش‌های متعددی از هدف قرار گرفتن این نیروگاه عظیم منتشر شده و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بارها نسبت به خطر فاجعه هسته‌ای هشدار داده است.

روسیه اخیرا اعلام کرد باید فورا تصمیمی در زمینه ایجاد یک منطقه حفاظتی برای این نیروگاه اتخاذ شود.

روسیه و اوکراین یکدیگر را به بمباران تاسیسات نیروگاه زاپوریژیا متهم می‌کنند.

رویترز: نمایندگان اوکراین و روسیه در امارات برای مذاکره بر سر تبادل اسرا دیدار کردند

تهاجم نظامی روسیه به خاک اوکراین وارد دهمین ماه خود شده است

منابع آگاه می‌گویند که نمایندگان دولت‌های اوکراین و روسیه هفته گذشته برای مذاکره بر سر تبادل احتمالی تعداد زیادی از اسرای جنگی در امارات متحده عربی دیدار کرده‌اند.

خبرگزاری رویترز روز پنجشنبه سوم آذر به نقل از چند منبع آگاه، تحقق این امر را مشروط به از سرگیری صادرات آمونیاک روسیه عنوان کرده است که از طریق خط لوله‌ای در خاک اوکراین صورت می‌گیرد.

بر اساس این گزارش، مذاکرات یاد شده با میانجی‌گری دولت امارات و بدون مشارکت سازمان ملل در شرایطی برگزار شده است که سازمان ملل در توافق مربوط به صادرات غله و محصولات کشاورزی اوکراین از طریق مسیرهای کشتیرانی در دریای سیاه نقش کلیدی دارد.

به گفته این منابع، بخشی از مذاکرات روسیه و اوکراین در امارات مربوط به رفع برخی از موانع موجود در این توافق بین‌المللی بود که هفته پیش برای چهار ماه دیگر تمدید شد و می‌تواند در کاستن از بحران و کمبود مواد غذایی در سطح جهان نقش مهمی ایفا کند.

این منابع که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود گفته‌اند که نمایندگان اوکراین و روسیه روز ۲۶ آبان وارد ابوظبی شدند.

واسیل بودنار، سفیر اوکراین در ترکیه، به‌رغم اظهار بی‌اطلاعی از ملاقات نمایندگان دو کشور در امارات تایید کرده است که آزادی اسرای کشورش «بخشی از مذاکرات برای از سرگیری صادرات آمونیاک روسیه است».

در همین زمینه، ولادیمیر پوتین، رییس جمهوری روسیه، روز چهارشنبه گفته بود تلاش مسکو بر این است تا موانع موجود برای صادرات کودشیمیایی روسیه را که در بنادر اروپایی گیر کرده برطرف کند و صادرات آمونیاک هم را از سر بگیرد.

دستیار وزیر خارجه امارات بدون اظهارنظر مستقیم درباره این دیدار گفته است که این کشور به اقدامات خود برای فعال نگاه داشتن مجاری تماس بین دو طرف، تشویق گفت‌وگو و حمایت از دیپلماسی برای پایان دادن به جنگ در اوکراین ادامه خواهد داد.

لانا زکی نسیبه در بخش دیگری از بیانیه‌ای که توسط خبرگزاری رسمی امارات منتشر شد افزوده: «در دوران جنگ مسئولیت مشترک همه ما تلاش مستمر برای یافتن راه‌حل‌های صلح‌آمیز و پايان سریع بحران است.»

کشورهای عربی در نقش میانجی

نه روسیه و نه اوکراین تاکنون آمار دقیقی از اسرای جنگی خود اعلام نکرده‌اند. با وجود این، رییس جمهوری اوکراین روز هشتم آبان گفت که از ماه مارس تاکنون روسیه یک هزار و ۳۹ اسیر اوکراینی را آزاد کرده است.

از زمان توقف مذاکرات بی‌نتیجه دو کشور در هفته‌های نخست تهاجم نظامی روسیه، هیچیک از طرفین در مورد مضمون و نتایج گفت‌وگوهایی که احتمال می‌رود در ماه‌های پس از آن انجام شده باشد، اطلاعاتی منتشر نکرده است.

عربستان سعودی در ماه سپتامبر با میانجی‌گری بین مسکو و کی‌یف توانسته بود آزادی جنگجویان خارجی را که در اوکراین اسیر شده بودند تضمین کند.

امارات متحده عربی نیز مانند عربستان سعودی از اعضای شورای همکاری خلیج فارس، عضو اوپک و کشورهای هم‌پیمان است. اين دو کشور به رغم فشارهای غرب برای منزوی کردن روسیه تا کنون حاضر نشده‌اند به تحریم‌ها علیه مسکو بپیوندند.

دو منبع آگاه به خبرگزاری رویترز گفتند که محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، در گفت‌وگوهای ماه گذشته با ولادیمیر پوتین در مسکو موضوع میانجی‌گری این کشور برای توافق احتمالی بر سر از سرگیری صادرات آمونیاک روسیه را مطرح کرده است.

اوکراین یکی از تولیدکنندگان اصلی غلات و دانه‌های روغنی و روسیه نیز بزرگ‌ترین صادرکننده گندم و یکی از تولیدکنندگان مهم کود شیمیایی در جهان است.

از ماه ژوئیه دولت روسیه بارها شکایت کرده که صادرات غله و کود شیمیایی این کشور به رغم اینکه مشمول تحریم‌ها نیستند به دلیل مشکلات ناشی از نقل و انتقال پرداخت‌ها و یا عدم دسترسی به بیمه کشتیرانی برای حمل این محصولات به شدت محدود شده است.

اصرار روسیه بر شروط خود برای پایان دادن به جنگ در اوکراین

در ادامه تحولات تهاجم روسیه به خاک اوکراین، کاخ کرملین روز پنجشنبه ادعا کرد که هدف حملات موشکی و پهپادی روسیه به زیرساخت‌های انرژی اوکراین غیرنظامیان نیستند.

مسکو تاکید کرد که دولت اوکراین با پذیرش شروط روسیه برای توقف جنگ «می‌تواند به مصائب مردم خود» پایان دهد.

دمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، به خبرنگاران گفت: «به اهداف اجتماعی حمله‌ای صورت نگرفته و ارتش روسیه به این موضوع توجه ویژه‌ای دارد. ولی اهدافی که به شکل مستقیم و یا غیرمستقیم به توانایی نظامی ارتباط دارند هدف حمله قرار می‌گیرند.»

از سخنگوی کاخ کرملین سوال شد که مصیبت‌های مردم اوکراین را چگونه می‌توان با سخنان ولادیمیر پوتین توجیه کرد که بارها ادعا کرده هدف او نابودی اوکراین یا مردم این کشور نیست. آقای پسکوف در پاسخ گفت: «رهبری اوکراین تمامی فرصت‌های لازم برای بازگرداندن وضعیت آن کشور به حالت عای را در اختیار دارد و ضمن پذیرش شروط روسیه می تواند به تمامی مصائب مردم اوکراین خاتمه دهد.»

بر اثر حملات گسترده ارتش روسیه به زیرساخت‌های غیرنظامی اوکراین طی هفته‌های اخیر میلیونها نفر از جمعیت این کشور، همزمان با آغاز فصل سرما با کمبود شدید برق، آب آشامیدنی و سیستم‌های گرمایشی روبه‌رو هستند.

با استفاده از گزارش‌های خبری رویترز و گزارش‌های رادیو فردا/ ش.ر./آ.ت.

کاهش ذخیره موشکی روسیه؛ آیا ایران به معامله با روسیه ادامه می‌دهد؟

یک پلیس اوکراینی در حال شلیک به پهپاد انتحاری در آسمان کی‌یف

بر اساس برآورد نهادهای اطلاعاتی اوکراین و غرب، روسیه در حملات علیه اوکراین عمدهٔ موجودی زرادخانهٔ موشکی خود را از دست داده است.

الکسی رزنیکوف، وزیر دفاع اوکراین، روز سه‌شنبه یکم آذر تازه‌ترین برآورد از موجودی احتمالی موشکی روسیه را منتشر کرد که از آن برمی‌آید ۱۳ درصد موشک‌های اسکندر، ۳۷ درصد کالیبر و ۸۷ درصد اس-۳۰۰ در مقایسه با ابتدای جنگ در اختیار ارتش روسیه قرار دارد.

الکسی دانیلوف، دبیر شورای امنیت ملی اوکراین، نیز در مصاحبه با بخش اوکراینی رادیو آزادی/رادیو اروپای آزاد گفت هرچند شمار این موشک‌ها کافی‌ است تا اوکراین باز هم هدف حمله قرار گیرد، «کاهش چشمگیر زرادخانهٔ موشکی روسیه را واداشته به‌دنبال دریافت موشک از ایران باشد؛ کشوری که پهپادهای شاهد نیز به روسیه تحویل داده است».

روسیه از اواسط سپتامبر و به مدت دو ماه دست‌کم ۴۰۰ پهپاد انتحاری عمدتاً به اهداف غیرنظامی در اوکراین پرتاب کرده اما طی هفتهٔ گذشته پهپادهای مدل شاهد در اوکراین مشاهده نشد.

وزارت دفاع بریتانیا روز چهارشنبه در گزارش روزانهٔ خود از تحولات اوکراین این احتمال را مطرح کرد که روسیه اکثر پهپادهایی را که از ایران دریافت کرده بوده، به اهدافی در اوکراین پرتاب کرده هرچند عمدهٔ این حملات موفق نبود و اکثر پهپادها پیش از رسیدن به هدف منهدم شدند.

در عین حال، بر اساس این گزارش، از آن‌جا که روسیه برای تولید موشک‌های بالدار با مشکل روبه‌روست، تلاش خواهد کرد از خارج پهپادهای بیشتری دریافت کند.

این در حالی است که ولادیسلاو سلزنیف، کارشناس نظامی، می‌گوید ایران احتمالا برای ادامهٔ ارسال سلاح به روسیه شک دارد.

به‌گفته این کارشناس نظامی، روسیه نام پهپادهای ایرانی را به گران ۲ تغییر داده اما هیچ‌یک از اجزای شاهد ۱۳۶ روسی نیست بلکه در کشورهای غربی عمدتاً آمریکا تولید شده و اکنون مسیرهای احتمالی دستیابی ایران به این تجهیزات زیر ذره‌بین قرار گرفته است.

آقای سلزنیف همچنین افزود: «ساعتی پیش در یک گزارش خواندم یک شرکت تایوانی که تجهیزاتش در این پهپاد مشاهده شده همکاری با ایران را متوقف می‌کند. تحریم‌های غرب علیه ایران به دلیل ارسال پهپاد به روسیه شدت یافته و وضعیت پیرامون برجام احتمال لغو تحریم‌ها را عملاً از میان برده. اما به عقیدهٔ من، مهم‌ترین دلیل بازبینی ارسال سلاح‌ به روسیه این است که سپاه پاسداران تجربه‌های مدنظرش را به دست نمی‌آورد چراکه روسیه صرفاً تأسیسات غیرنظامی را با پهپادهای انتحاری هدف قرار می‌دهد.»

ایران و اوکراین به‌تازگی نشست کارشناسی دربارهٔ استفادهٔ روسیه از پهپادهای ساخت ایران برگزار کردند. نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد روز سه‌شنبه اعلام کرد «گام‌های مهمی در تعامل کارشناسان دفاعی دو کشور برداشته شده تا هرگونه سوءتفاهم رفع شود».

به گزارش رسانه‌های رسمی ایران، نمایندگی این کشور در سازمان ملل در واکنش به گزارش اخیر رسانه‌های آمریکایی مربوط توافق مسکو و تهران دربارهٔ راه‌اندازی خط تولید پهپاد در روسیه تکرار کرد که همکاری نظامی با روسیه به قبل از جنگ بازمی‌گردد.

این در حالی است که دیپلمات‌های ایرانی توافق با روسیه برای تولید پهپادهای ایرانی در بحبوبحهٔ جنگ اوکراین را تکذیب نکردند.

آلکسی آرستویچ، مشاور دفتر ریاست‌جمهوری اوکراین، در تحلیل روزانهٔ تحولات جنگ گفت از منابع اطلاعاتی متوجه شده‌ایم روسیه قرار است در خاک خود پهپادهای ایرانی تولید کند و تهدید دستیابی روسیه به موشک‌های ایرانی نیز همچنان پا برجاست.

سخنگوی وزارت خارجهٔ اوکراین برگزاری نشست کارشناسی با ایران را تأیید کرد اما از ارائهٔ هرگونه جزئیات سر باز زد.

الگ نیکولنکو طی بیانیه‌ای، که نسخه‌ای از آن در اختیار رادیو فردا نیز قرار گرفته، تأکید کرد اوکراین از راه‌های مختلف در تلاش است از ارسال سلاح‌های ایرانی به روسیه جلوگیری کند و به ایران هشدار داده عواقب همدستی در تجاوز روسیه قابل‌قیاس نیست با منافعی که تهران احتمالاً از همکاری با مسکو به دست خواهد آورد.

وقوع ۱۲ انفجار در حملات به نیروگاه اتمی زاپوریژیا اوکراین؛ آژانس هشدار داد

روسیه و اوکراین یکدیگر را به حملات توپخانه‌ای به زاپوریژیا، بزرگترین نیروگاه اتمی اروپا، متهم کرده‌اند

در حملات توپخانه‌ای به نیروگاه اتمی زاپوریژیا اوکراین که در کنترل نیروهای روسی است، ۱۲ انفجار طی روزهای شنبه و یکشنبه ثبت شد؛ موضوعی که هشدار شدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به‌دنبال داشت.

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، با هشدار نسبت به وقوع یک «فاجعه اتمی عظیم» گفت «با آتش بازی نکنید».

روسیه و اوکراین یکدیگر را به حملات توپخانه‌ای به زاپوریژیا، بزرگترین نیروگاه اتمی اروپا، متهم کرده‌اند.

خبرگزاری رویترز گزارش داد که در حملات عصر شنبه و صبح یکشنبه، ۱۲ انفجار در محوطه این نیروگاه ثبت شد.

نیروهای روسیه به فاصله کوتاهی از زمان آغاز تهاجم نظامی به اوکراین، کنترل این نیروگاه را در دست گرفتند، اما کادر اوکراینی کماکان بر فعالیت نیروگاه نظارت می‌کنند.

آقای گروسی می‌گوید اطلاعات دریافت شده از تیم ما در عصر شنبه و صبح یکشنبه «به شدت نگران‌کننده» بود: انفجارهایی در محوطه نیروگاه انجام شده که کاملا غیرقابل قبول است. هر کسی پشت این حملات است، باید فورا آن را متوقف کند. بارها گفته‌ام که با آتش بازی می‌کنید.

تیم آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که در این نیروگاه مستقر است، می‌گوید به برخی ساختمان‌ها، سیستم‌ها و تجهیزات سایت نیروگاه آسیب وارد شده، اما هیچ کدام خطری حیاتی برای ایمنی و امنیت هسته‌ای ایجاد نمی‌کند.

این نیروگاه با شش رآکتور، قبل از تهاجم نظامی روسیه تقریبا یک پنجم برق اوکراین را تامین می‌کرد.

وزارت دفاع روسیه روز یکشنبه مدعی شد که نیروهای اوکراینی به خطوط تامین‌کننده برق نیروگاه حمله کردند و خبرگزاری تاس نیز از قول یک مقام ارشد روسی در نیروگاه گزارش داده که نیروهای اوکراینی کماکان به حملات توپخانه‌ای خود ادامه می‌دهند و برخی از تأسیسات ذخیره‌سازی سوخت اورانیوم این سایت هدف گلوله‌های اوکراینی قرار گرفته‌اند.

اِنرگو اتم، سازمان انرژی اتمی اوکراین و اپراتور نیروگاه زاپوریژیا، نیز نیروهای روسیه را به بمباران این سایت متهم کرده و گفته است دست‌کم ۱۲ بار زیرساخته‌ای نیروگاه از عصر شنبه هدف قرار گرفته است.

این بیانیه می‌افزاید: «روسیه زیرساخت‌های لازم برای راه‌اندازی مجدد بخش‌هایی از نیروگاه را در تلاش برای محدود کردن بیشتر تامین برق اوکراین هدف قرار داده است».

از ابتدای سپتامبر که نیروهای اوکراینی دست به ضدحملات گسترده علیه نظامیان روسیه زده و آن‌ها را وادار به عقب‌نشینی از بخش بزرگی از مناطق اشغالی کرده‌اند، ارتش روسیه حملات به زیرساخت‌های اوکراین، خصوصا بخش انرژی و مناطق مسکونی را شدت بخشیده است.

ارتش اوکراین می‌گوید طی هفته جاری حداقل ۶۰ نظامی روسیه در حملات نظامیان اوکراینی کشته شده‌اند.

با استفاده از گزارش‌های خبرگزاری رویترز و سایت گاردین/د.خ/ک.ر

اصابت موشک به لهستان؛ نفتی بر آتش جنگ یا زمینه‌ساز صلح؟

تصویری از خسارات به جا مانده از اصابت موشک به نقطه‌ای مرزی در خاک لهستان

قطعه‌ای از یک موشک که روز سه‌شنبه، ۲۴ آبان، به نقطه‌ای از لهستان در مرز این کشور با اوکراین اصابت کرد و انفجار آن دو شهروند لهستانی را کشت می‌توانست و می‌تواند جنگ اوکراین را وارد فاز خطرناک‌تری بکند.

این که یک کشور عضو ناتو آماج اصابت موشک شده، به خصوص اگر معلوم می‌شد که موشک از سوی روسیه و عمداً شلیک شده تا مثلاً هشداری باشد که لهستان و سایر کشورهای عضو ناتو با پشتیبانی خود از اوکراین عملاً یک طرف جنگ هستند و از ترکش جنگ در امان نخواهند ماند، پیامدش این می‌توانست باشد که ناتو رسماً با روسیه وارد جنگ شود.

همین حساسیت مسئله باعث شد که رهبران گروه هفت که در حال حاضر همگی در بالی اندونزی و در اجلاس گروه ۲۰ هستند فوراً تشکیل جلسه اضطراری بدهند و جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا بلافاصله اعلام کند که آنچه به لهستان اصابت کرده بقایای موشک پدافند هوایی اوکراین بوده است. محافل امنیتی و نظامی آلمان و فرانسه نیز روایت مشابه‌ای را بیان کرده‌اند.

موشک از نوع اس-۳۰۰ روسی بوده که در دفاع ضدهوایی به کار گرفته می‌شود و هر دو کشور روسیه و اوکراین از آن در زرداخانه خود دارند. اینکه روسیه موشک ضدهوایی را برای حمله به تأسیسات زمینی اوکراین به کار گرفته باشد، غیرممکن نیست، ولی بعید است. محتمل‌تر همانطور که منابع غربی هم تأیید کرده‌اند این است که موشک اس-۳۰۰ اوکراین در رهگیری موشک‌های روسی به خطا رفته باشد.

البته روایت برخی منابع رسمی روسیه که پرتاب موشک را عملی عامدانه از سوی اوکراین می‌دانند تا ناتو را درگیر مستقیم جنگ با روسیه کند هنوز بر پایه‌های محکمی استوار نیست و می‌توان آن را بخشی از جنگ تبلیغاتی محسوب کرد.

اوکراین البته در این جنگ تبلیغاتی گسترده‌تر و بی‌محاباتر عمل کرده که دلایل خاص خود را هم دارد. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین همان شب، یعنی چند ساعتی پس از اصابت موشک به لهستان، و قبل از این که منشأ موشک مشخص شود گفت: «امروز آنچه را که ما دائماً هشدارش را می‌دادیم اتفاق افتاد. ترور نشئت‌گرفته از روسیه حالا تنها به کشور ما محدود نمانده است.»

زلنسکی دو روز بعد از این که ناتو و اکثر متحدان غربی موشک فرودآمده در لهستان را اوکراینی اعلام کردند هم، کماکان بر عقیده خود باقی ماند. او ولی در عین حال از لهستان تقاضا کرده است که اطلاعات و یافته‌ها را در اختیار کی‌یف قرار دهد.

دیمتری کولبا، وزیر خارجه اوکراین هم در همان ساعات اولیه پس از اصابت موشک ابایی نکرد که در توئیتری ربط دادن موشک‌ به شلیک‌ پدافند هوایی کشورش را که حالا در غرب هم بر سر آن اجماع وجود دارد «روایت توطئه‌آمیز» روسیه توصیف کند.

او در تماس تلفنی با آنتونی بلینکن، همتای آمریکایی خود نیز با اصرار بر این که موشک از سوی روسیه شلیک شده، خواهان «واکنش سخت مبتنی بر اصول و ارزش‌های مشترک» شد. برخی کشورهای حوزه بالتیک عضو ناتو هم فوراً لازم دیدند که بحث استناد به ماده ۴ منشور ناتو و «رایزنی پیرامون وضعیتی که یک کشور عضو از سوی کشوری دیگر مورد حمله قرار می‌گیرد» را طرح کنند.

تشدید جنگ یا درنگ بیشتر در مورد ادامه آن؟

برای اوکراین جاافتادن روایت ناتو، بایدن و کشورهای محوری اروپا از ماجرای اصابت موشک به لهستان عملاً عدم توفیق در سوق ناتو به اقدامی است که این کشور از ابتدای جنگ خواهان آن بوده: ایجاد منطقه پرواز ممنوع توسط ناتو بر فراز اوکراین تا حملات هوایی و موشکی روسیه با مشکل روبرو شود. این خواست با توجه به این که عملاً به معنای مقابله ناتو و روسیه و مقدمه احتمالی یک جنگ جهانی است با مخالفت ناتو و اکثر کشورهای عضو آن روبه‌رو شده است. با این همه، اصابت موشک به لهستان این بحث را که باید به اوکراین در زمینه تقویت و نوسازی پدافند هوایی‌اش بیشتر کمک کرد تا از اتفاقاتی مشابه جلوگیری شود جانی تازه گرفته است.

جاافتادن روایت آمریکا و کشورهای غربی از ماجرا البته روسیه را از تقصیر شروع جنگ تجاوزکارانه مبرا نمی‌کند، بلکه این نکته را گوشزد می‌کند که حملات جنایتکارانه موشکی و پهپادی به اوکراین که بنا بر شواهد تا کنونی پدافند هوایی اوکراین در مقابله با آن دچار خطا شده می‌تواند جنگ را به فازهای خطرناک‌تری بکشاند که برای خود روسیه هم خسارت و آسیب‌ بیشتری رقم بزند.

جاافتادن روایت مطرح از سوی ناتو وکشورهای غربی و بالاگرفتن بحث در باره جدی‌بودن خطر گسترده‌شدن ابعاد و تهدیدات جنگ در عین حال می‌تواند به مباحث وفشارهایی کمک کند که در هفته‌های اخیر بر محوری‌شدن بیشتر دیپلماسی و خاتمه سریع‌تر جنگ تأکید داشته‌اند.

در خود آمریکا هم که بزرگترین پشتیبان اوکراین در جنگ علیه روسیه است ادامه جنگ، هم به لحاظ امنیتی و هم به لحاظ اقتصادی بحث‌برانگیزتر از آن شده که نقد و انتقادی متوجه ادامه بدون راهبردی برای پایان آن، نباشد، به خصوص حالا که مجلس نمایندگان هم کم و بیش به دست جمهوریخواهان افتاده است.

همین چهارروز پیش خانم یلن، وزیر خزانه‌داری آمریکا گفت که بهترین دوا برای بهبود وضعیت اقتصادی جهان، پایان جنگ اوکراین است.

یا حرف‌های مارک میلی، رئیس کمیته روسای ستاد کل نیروهای مسلح آمریکا مبنی بر اینکه اوکراین نمی‌تواند برنده شود، و زمستان آینده فرصتی برای شروع مذاکرات با روسیه باز می‌کند، چنان جنجالی راه انداخته که کاخ سفید لازم دیده به اوکراین اطمینان بدهد که اختیار ادامه یا پایان جنگ در اراده رهبری اوکراین است و واشینگتن در رابطه با زمان و ملزومات پایان جنگ نظر خود را خواهد گفت، ولی فشاری بر اوکراین وارد نخواهد کرد.

البته میلی به رغم جنجال یادشده، یک هفته بعد، یعنی روز چهارشنبه ۱۷ نوامبر دوباره نقطه نظرش در باره بعیدبودن پیروزی کامل اوکراین را تکرار کرد و یادآور شد که به رغم موفقیت‌های اوکراین و ضرباتی که روسیه خورده است، مسکو هنوز امکان ادامه جنگ و ممانعت از شکست کامل را دارد. او بر این پیش‌بینی پای فشرد که «با آمدن زمستان جبهه‌ها راکد و فاقد تحرک می‌شوند و توقف پیش‌روی‌های اوکراین امری محتمل است، وضعیتی که شاید دریچه‌ای برای مذاکراه و بازپس‌گیری بقیه مناطق اشغالی از راه گفت‌وگو باشد.»

دو موضعی که نمی‌توان میان آنها پل زد

مشکل در این میان این است که مسکو حتی به بازگشت به وضعیت قبل از ۲۴ فوریه ۲۰۲۱، یعنی تنها اشغال کریمه و دو جمهوری خودخوانده رضایت نخواهد داد و حفظ بخش‌های اشغالی بیشتری از اوکراین که ارتباط زمینی روسیه با کریمه را میسر کنند برایش حیاتی‌ است. در واقع، پایان جنگ از نظر مسکو وقتی است که اوکراین به صرفنظرکردن از ۲۰ درصد اراضی خود که در اشغال روسیه است رضایت دهد.

این در حالی است که لحن و موضع رهبری کی‌یف به خصوص حالا که روسیه هم از خرسون خارج شده بر ادامه جنگ تا پیروزی است، پیروزی را هم روز دوشنبه، ۱۴ نوامبر، زلنسکی در سخنرانی برای رهبران گروه ۲۰ در اندونزی خروج کامل روسیه از مناطق اشغالی و دادن تضمین امنیتی به اوکراین اعلام کرده است.

پوتین و ابواب جمعی او حفظ مناطق اشغالی را خواسته یا ناخواسته با بقای خود در عرصه سیاسی گره زده‌اند و عقب‌نشینی داوطلبانه یا پیروزی نظامی قاطع اوکراین بر قوای روسیه امر محتملی تلقی نمی‌شود. این که در جریان اجلاس رهبران گروه ۲۰ در بالی اندونزی که ۶۰ درصد جمعیت جهان را نمایندگی می‌کنند اکثریت در قطعنامه‌ای به محکومیت تجاوز روسیه به اوکراین و پیامدهای آن برای صلح و اقتصاد و امنیت غذایی در عرصه‌ منطقه‌ای و بین‌المللی رأی داد و انزوای کرملین ابعاد بیشتری گرفت هم، به نظر نمی‌رسد که تا اطلاع ثانوی در راهبرد و مواضع مسکو تغییری ایجاد کند.

از سوی دیگر معلوم نیست که موضع یادشده در سخنرانی زلنسکی، مبنی بر خروج کامل روسیه از مناطق اشغالی به عنوان شرط پایان جنگ، از چه ثبات و تداومی برخوردار خواهد بود. به خصوص اگر اروپا و آمریکا متأثر از معادلات سیاسی داخلی و وضعیت اقتصادی و اجتماعی خود به رهبری کی‌یف فشار بیاورند و کمک‌ها به این کشور دچار سستی و سکته شود ادامه یک جنگ درازمدت شاید ممکن نباشد.

هر چه که هست که فعلا تغییری در مواضع کرملین و رهبری اوکراین دیده نمی‌شود، اما ماجرای اصابت موشک به لهستان می‌تواند تنور بحث مربوط به راهبردهای پایان سریع‌تر جنگ را در واشینگتن و بروکسل و حتی در مسکو و کی‌یف بیشتر داغ کند.

تلاش برای ثبت پیمان جدید جلوگیری از بمباران مناطق غیرنظامی در جنگ‌ها

بورودیانکا در اوکراین

ده‌ها کشور جهان روز جمعه، ۲۷ آبان، پیمان جدیدی را امضا می‌کنند که ارتش آن‌ها را متعهد می‌کند در نزاع‌های جنگی از بمباران مناطق شهری و غیرنظامی خودداری کنند.

فعالان و نهادهایی که توافق را تنظیم کرده‌اند، امیدوارند که این پیمان هنجارهای نظامی در جهان را تغییر دهد و تابویی را مانند عدم کاربرد سلاح‌های شیمیایی یا بمب خوشه‌ای در جنگ‌ها و نزاع‌های مسلحانه ایجاد کند.

این نخستین پیمانی است که کشورهای جهان را به محدود کردن استفاده از سلاح‌های مرگبار و انفجاری در مناطق پرجمعیت وغیرنظامی متعهد می‌کند.

پیمان که مورد حمایت آمریکا، فرانسه و بریتانیا قرار دارد، در دابلین، پایتخت ایرلند، امضا می‌شود. ارزیابی شده که ۷۵ کشور امضاکننده اولیه پیمان باشند.

به نوشته روزنامه بریتانیایی گاردین، موفقیت مذاکرات در تابستان امسال کسب حمایت آمریکا از این پیمان بود که راه را برای پیوستن سایر اعضای ناتو به توافق مهار بمباران در مناطق شهری هموار کرده است.

ایرلند هماهنگ‌کننده این ابتکار بوده و قرار است سایمون کاونی، وزیر خارجه ایرلند، در آیین امضای این پیمان سخنرانی کند.

مذاکرات برای تنظیم مفاد این پیمان و متقاعد کردن کشورها به امضای آن از سه سال پیش و قبل از جنگ روسیه در اوکراین در جریان بود ولی حملات گسترده ارتش روسیه به مناطق مسکونی اوکراین در ده ماه اخیر که به مرگ شمار زیادی غیرنظامی منجر شد، کوشش‌ جهت نهایی کردن این پیمان را سرعت داد.

تخریب بی‌امان مناطق شهری در جنگ داخلی سوریه، کشتار غیرنظامیان به‌دست قوای ائتلاف به رهبری سعودی در جنگ یمن و نیز بمباران‌های سنگین ارتش اسرائیل در غزه، که همگی به مرگ شمار زیادی غیرنظامی و ویرانی‌های گسترده منجر شده، نهادها و فعالان حقوق بشر را به کوشش برای تنظیم پیمان جدید وادار کرد.

در یک دهه اخیر، ۹۱ درصد از کشته‌ها یا مجروحان در نزاع‌های جنگی بر اثر سلاح‌های انفجاری در مناطق پرجمعیت غیرنظامیان بوده‌اند. در یورش روسیه به اوکراین، این میزان به ۹۸ درصد می‌رسد.

سحر محمد‌علی، مدیر مرکز غیرنظامیان در منازعه، به گاردین گفت که در درگیری‌های مدرن دلیل اصلی کشته شدن غیرنظامیان در مناطق پرجمعیت کاربرد سلاح‌های انفجاری بوده است.

به گفته او، «از موصل تا طرابلس، موگادیشو و خارکیف، این فهرست طولانی است».

انتظار نمی‌رود روسیه، چین، اسرائیل و احتمالا هند در میان کشورهای حامی پیمان جدید باشند.

بایدن ادعای زلنسکی درباره موشک‌های اصابت‌کرده به لهستان را رد کرد

جو بایدن در بالی

رئیس جمهوری آمریکا روز پنج‌شنبه، ۲۶ آبان، اظهارات همتای اوکراینی خود درباره موشک‌های اصابت‌کرده به لهستان را رد کرد. ولودیمیر زلنسکی گفته است «اوکراینی نبودن» موشک‌ها «ثابت» می‌کند که این حمله کار اوکراین نبوده است.

به گزارش خبرگزاری رویترز، جو بایدن که از شرکت در اجلاس سران کشورهای گروه ۲۰ از بالی در اندونزی به کاخ سفید بازگشت، اظهار داشت که سخنان ولودیمیر زلنسکی نمی‌تواند دلیل این باشد که موشک‌ها از سوی اوکراین به لهستان شلیک نشده است.

رئیس جمهوری اوکراین روز ۲۵ آبان گفته بود که کشورش «تردیدی ندارد» که موشک‌های شلیک شده به لهستان «اوکراینی نیست».

در اصابت دو فروند موشک به یک دهکده مرزی میان لهستان و اوکراین در روز ۲۴ آبان دو روستایی لهستانی در کنار یک سیلوی غلات در دهکده پرژوودوف در شرق این کشور کشته شدند. این روستا چهار کیلومتر از مرز اوکراین فاصله دارد.

نظر به این‌که لهستان عضو ناتو است و این پیمان از آغاز جنگ روسیه در اوکراین تاکید کرده که هر نوع تعرض احتمالی روسیه را به خاک یکی از اعضای ناتو تعرض به تمامی کشورهای عضو تلقی خواهد کرد، روشن شدن این امر که موشک شلیک شده به لهستان کار روسیه بوده یا نه، اهمیت زیادی دارد.

بر اساس ماده پنجم پیمان ناتو، حمله به یک عضو این پیمان، حمله به سایر متحدان تلقی می‌شود و همه ناتو باید به آن پاسخ دهد.

در حالی که در برخی از گزارش‌های روز ۲۴ آبان انگشت اتهام به سوی روسیه دراز شده و وزیر خارجه لهستان موشک را «ساخت روسیه» نامید، جو بایدن که در اجلاس بالی بود، گفت اطمینانی نیست که موشک از سوی روسیه شلیک شده باشد.

کرملین نیز گفته بود که موشکی به لهستان شلیک نکرده است.

با این حال روسیه در آن روز ظاهرا در واکنش به شکست سنگین اخیر خود در خرسون و سایر ناکامی‌های میدانی، نقاط مختلف اوکراین را با ده‌ها فروند موشک مورد حمله قرار داد و سامانه‌های دفاعی اس ۳۰۰ اوکراین برای مقابله با موشک‌های طرف مهاجم، فعال شدند.

مقامات آمریکا روز ۲۵ آبان به آسوشیتدپرس گفتند که موشک سامانه‌های دفاعی اوکراین به لهستان اصابت کرده است، امری که آقای زلنسکی آن را نپذیرفته است.

به گزارش خبرگزاری‌ها، اوکراین هنوز مقادیری موشک و تسلیحات ساخت روسیه از زمان شوروی در اختیار دارد.

در این میان، اوکراین بامداد پنج‌شنبه از اصابت موشک‌های روسیه به بندر اودسا در جنوب کشور خبر داد.

اودسا، چهارمین شهر بزرگ اوکراین در ساحل دریای سیاه، دوره‌ای نسبتا طولانی در آرامش لرزان و از این نوع حملات در امان مانده بود.

آمریکا چند شرکت و فرد حقیقی را در رابطه با ارسال پهپادهای ایران به روسیه تحریم کرد

اعتراض در اوکراین به ارسال پهپادهای ایرانی به روسیه

وزارت خزانه‌داری آمریکا روز سه‌شنبه سه شرکت ایرانی و اماراتی به همراه دو شهروند روسیه را در رابطه با ارسال پهپادهای ایرانی به روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین تحریم کرد.

بر اساس گزارشی که روز سه‌شنبه، ۲۴ آبان‌ماه، در وب‌سایت رسمی خزانه‌داری آمریکا منتشر شد، «صنایع هوایی شاهد» سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان طراح و تولیدکننده پهپادهای انتحاری «شاهد» که در جنگ اوکراین استفاده شده، به همراه دو شرکت هواپیمایی «خدمات هوایی سوکسس» و «آی جت گلوبال» امارات که در انتقال پهپادها به روسیه نقش داشته‌اند، تحریم شدند.

آمریکا همچنین دو شهروند روسیه را به خاطر کمک به دستیابی گروه نظامی «واگنر» روسیه به پهپادهای ایرانی تحریم کرد.

جنت یِلِن، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز سه‌شنبه در این باره گفت، همان طور که بارها نشان داده‌ایم، ایالات متحده مصمم است افراد و شرکت‌هایی را که از تهاجم غیرموجه روسیه به اوکراین حمایت می‌کنند، صرف نظر از این که در کجا واقع شده‌اند، تحریم کند: اقدام امروز، شرکت‌ها و افرادی را که استفاده روسیه از پهپادهای ساخت ایران برای وحشیگری علیه غیرنظامیان اوکراینی امکان‌پذیر کرده‌اند، افشا کرده و آنها را به پاسخ‌گویی وامی‌دارد.

پیشتر بریتانیا و اتحادیه اروپا نیز تحریم‌های مشابهی علیه ایران اعمال کرده بودند و سوئیس نیز در اقدامی کم‌سابقه اعلام کرده بود به خاطر استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ روسیه، می‌خواهد تحریم‌هایی علیه جمهوری اسلامی اعمال کند.

در میان شواهد ارائه شده توسط دولت کی‌یف و ده‌ها نمونه پهپاد ایرانی ساقط شده در جنگ اوکراین، همچنین گزارش‌های نهادهای اطلاعاتی غربی، ایران به مدت چند ماه ارسال پهپاد به اوکراین را تکذیب کرد، اما نهایتا حسین امیرعبداللهیان وزیر خارجه ایران دو هفته پیش ارسال پهپاد به روسیه را تایید کرد، اما مدعی شد این پهپادها قبل از جنگ اوکراین و به صورت محدود به روسیه ارسال شده است.

در واکنش به اظهارات وی، ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌ جمهوری اوکراین جمهوری اسلامی را به دروغ‌گویی متهم کرد.

نمایندگی ایران روز سه‌شنبه در سازمان ملل در واکنش به تحریم‌های جدید آمریکا گفته است ایران آماده دیدار با اوکراین در سطح کارشناسان فنی و بررسی ادعاهای مربوط به پهپادها یا قطعات آن است: بنابراین هرگونه اتهام یا اقدامی علیه ایران قبل از این دیدار قابل قبول نیست و مردود خواهد بود.

پیشتر سفرای سه کشور بریتانیا، آلمان و فرانسه در سازمان ملل در نامه مشترکی اعلام کرده بودند که فروش پهپادهای ایرانی به روسیه نقض قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت است.

در این میان، اطلاعات ارتش اوکراین روز دهم آبان در حساب تلگرام خود اعلام کرد که ایران به زودی مجموعه جدیدی از پهپادهای رزمی خود شامل ۲۰۰ پهپاد شاهد ۱۳۶، مهاجر ۶ و آرش ۲ را به روسیه ارسال می‌کند.

بر اساس این گزارش، پهپادهای ایرانی از طریق دریای خزر در بندر آستاراخان تحویل روس‌ها داده خواهد شد.

با استفاده از گزارش‌های خزانه‌داری آمریکا، رویترز، رادیوفردا/ د. خ./ ف. دو.

بایدن: بعید است موشکی که به لهستان اصابت کرد از روسیه پرتاب شده باشد

جو بایدن، رئیس‌ جمهور آمریکا، پس از گفت‌وگو با رهبران کشورهای متحد واشینگتن چنین نظر داد که «بعید است» موشکی که به لهستان اصابت کرده، از روسیه پرتاب شده باشد.

آقای بایدن که برای شرکت در نشست گروه ۲۰ در جزیره بالی اندونزی به سر می‌برد، روز چهارشنبه در این زمینه اضافه کرد که واشینگتن و متحدانش در حال برنامه‌ریزی هستند تا قبل از تصمیم‌گیری درباره واکنش، مشخص کنند «دقیقا» چه اتفاقی افتاده است.

پس از یک انفجار در روز سه‌شنبه در شرق لهستان که منجر به کشته شدن دو نفر شد، لهستان اعلام کرد که این انفجار ناشی از اصابت یک موشک «به احتمال زیاد ساخت روسیه» اما با منشاء نامشخص صورت گرفته است.

رئیس‌ جمهور آمریکا پس از شرکت در یک نشست اضطراری با دیگر رهبران گروه هفت، درباره احتمال شلیک موشک از روسیه به خبرنگاران گفت: «اطلاعات اولیه‌ای وجود دارد که آن را رد می‌کند.»

او افزود: «من تا زمانی که به طور کامل آن را بررسی نکرده‌ایم، نمی‌خواهم این را بگویم. بعید است که از نظر مسیر طی‌شده موشک از روسیه شلیک شده باشد، اما ما بررسی خواهیم کرد.»

در این نشست اضطراری حدودا یک ساعته، رهبران اسپانیا، هلند و اتحادیه اروپا نیز حضور داشتند.

این اظهارات بایدن در حالی است که به گزارش آسوشیتدپرس، مقام‌های آمریکایی اعلام کرده‌اند یافته‌های اولیه حاکی از آن است که این موشک توسط نیروهای اوکراینی به سمت یک موشک روسی در حال ورود به خاک اوکراین شلیک شده است.

کاخ الیزه در فرانسه نیز با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که پاریس خواستار «بیشترین احتیاط» در مورد منشاء موشکی است که در لهستان سقوط کرده، زیرا از نظر دفتر ریاست جمهوری فرانسه، «بسیاری از کشورها»ی منطقه دارای تسلیحات مشابه هستند.

وزارت دفاع روسیه نیز اصابت موشک‌های روسیه به خاک لهستان را تکذیب کرده است.

زلنسکی در بازدید از شهر آزاد شده خرسون: نیروهای اوکراینی به پیشروی‌های خود ادامه می‌دهند

ولودیمیر زلنسکی در شهر خرسون

سه روز پس از شکست سنگین روسیه در «خرسون» که به عقب‌نشینی هزاران تن از نیروهای آن از این شهر راهبردی منجر شد، رئیس‌جمهوری اوکراین با ورود به این شهر، در سخنرانی پیروزی گفت مدافعین اوکراینی به پیشروی‌های خود ادامه می‌دهند.

ولودمیر زلنسکی روز دوشنبه ۲۳ آبان افزود که فتح خرسون «آغاز پایان جنگ» است و کشور برای صلح آماده می‌شود.

او اظهار داشت: آزادی خرسون که کاری آسان نبود، نشان داد که نابودی اوکراین غیرممکن است.

آقای زلنسکی با تاکید بر هزیمت و فرار نظامیان روس در نبردهای سنگین با اوکراین، از ناتو برای کمک‌های نظامی و به‌ویژه تجهیز ارتش این کشور به سامانه‌های دفاع هوایی و راکت‌های میان‌برد که در آزادسازی خرسون نقش داشتند، سپاسگزاری کرد.

او در بازدید از خیابان‌های خرسون، نخستین شهری که در آغاز یورش نظامی روسیه به اوکراین به تصرف نظامیان آن درآمده بود، گفت آمدن به شهر آزاد شده‌ای که مردم آن متحمل رنج‌های جانکاهی شدند، اهمیت داشت.

رئیس‌جمهوری اوکراین در میان شعارهای «زنده‌باد قهرمانان ما»، اظهار داشت: «ما بازگشته و آمده‌ایم تا پرچم خود را دوباره به اهتزاز درآوریم». بسیاری از مردم خرسون که پرچم اوکراین را دور خود پیچیده بودند هنگام روبرو شدن با رئیس‌جمهوری در میدان روبروی شهرداری، اشک شوق می‌ریختند.

ورود آقای زلنسکی به خرسون یکی از موارد معدودی است که او از مقر محصور ریاست‌جمهوری در کی‌یف، پایتخت، خارج می‌شود.

او یکشنبه شب نیز گفت که بیش از ۴۰۰ مورد جنایت جنگی روسیه در خرسون ثبت شده است، جسد شمار زیادی از غیرنظامیان اوکراینی به‌دست آمده و شهر یک ویرانه به جای مانده از وحشی‌گری‌های روسیه اشغالگر است.

کنترل دوباره اوکراین بر شهر خرسون احتمال بازپس‌گیری مناطق اشغالی بیشتری را فراهم می‌کند زیرا هم به دریای سیاه در غرب و هم به دریای آزوف در شرق دسترسی دارد.

دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز دوشنبه در واکنش به حضور ولودمیر زلنسکی در خرسون گفت شهر و استان خرسون هنوز بخشی از خاک روسیه است.

گزارشگران خبرگزاری رویترز که از خرسون بازدید کردند، از مردم باقی‌مانده در این شهر در باره زندگی خود در زیر اشغال روسیه سئوال کرده‌اند.

ناتالیا، یک طراح داخلی ۴۳ ساله، گفت سربازان روس از مردم می‌پرسیدند که روس هستند یا اوکراینی؟ و هر کسی که پاسخ می‌داد: اوکراینی، با خود می‌بردند. شاهدان دیگری از دوران بازداشت و شنیدن ضجه‌های افراد شکنجه شده، سخن گفتند.

یانا شاپوشینکووا، ۳۶ ساله، طراح مد، به رویترز گفت که او پرچم کشورش را در خاک پنهان کرد و هر کسی که لباسی به رنگ آبی یا زرد می‎‌پوشید، هدف گلوله نظامیان روس قرار می‌گرفت.

به نوشته رویترز، مردم رنج‌دیده خرسون خواهان آن هستند که با آن دسته از ساکنان که با نظامیان روس همدستی کرده بودند، تسویه حساب شود.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز روز یکشنبه تصاویر دو مرد ساکن خرسون را منتشر کرد که به اتهام همکاری با نظامیان روس به میله برق بسته شده‌ بودند تا شرمسار گردند.

روسیه در حالی آخر هفته گذشته از خرسون عقب‌نشینی کرد که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، دو ماه پیش استان خرسون را همراه با سه استان اشغال شده دیگر به خاک روسیه «ملحق» کرد.

روسیه مدعی بود که اکثریت مردم در چهار استان یاد شده در «همه‌پرسی» خواهان «بازگشت» به مام میهن روسیه هستند. جامعه جهانی «همه‌پرسی» را که زیر اشغال انجام شد، جعلی و غیرقانونی دانست.

در این میان، با وجود آن‌که ولودمیر زلنسکی روز دوشنبه از ادامه پیشروی‌های کشورش و «آغاز پایان» جنگ سخن گفت، ینس استولتنبرگ، دبیر کل ناتو، در این روز اظهار داشت که ماه‌های آینده «دشوار» خواهد بود و نباید روسیه را هنوز دست‌کم گرفت.

وضعیت جنگ روسیه در اوکراین یکی از مسائل مهم در اجلاس موسوم به جی-۲۰ است که در بالی اندونزی با حضور سران ۲۰ قدرت جهانی، شامل آمریکا و چین آغاز به کار کرده است.

در غیاب ولادیمیر پوتین در این اجلاس، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در این نشست حضور دارد. او گزارش‌های مبنی بر نارسایی قلبی خود را «اخبار جعلی» دانست و گفت ۲۰ سال است که می‌گویند رئیس‌جمهوری ما بیمار است ولی باز جعلیات خود را تکرار می‌کنند.

عقب‌نشینی از خرسون؛ شکست روسیه یا زمینه‌ای برای تداوم جنگ؟

در ۹ ماهی که از جنگ اوکراین می‌گذرد خروج از خرسون سومین ضربه اساسی به راهبرد کرملین به شمار می‌آید. آیا این خروج یک نقطه عطف در شکست روسیه و نشانه‌ای از تحقق اهداف راهبردی اوکراین در آزادسازی همه مناطق اشغالی است یا به تیره‌ترشدن چشم‌اندازهای صلح و بروز بن‌بست شدیدتر کمک خواهد کرد؟ هم این خروج و هم حملات گسترده پهپادی و موشکی در راهبرد جنگی روسیه چه معنا و مفهومی دارند؟ مطلب زیر نگاهی‌ است به جنبه‌هایی از این پرسش‌ها.

نزدیک به ۹ ماه از شروع جنگ اوکراین می‌گذرد. بعد از پیشروی‌های سریع روسیه در شرق و جنوب اوکراین و تلاش برای محاصره و اشغال کی‌یف، روند به میزان معینی برعکس شد. روسیه نه تنها مجبور شد ایده و اجرای محاصره پایتخت اوکراین را رها کرده و با تلفات سنگین عقب‌نشینی کند، بلکه بعدتر از اشغال خارکیف هم دست کشید و این منطقه را نیز رها کرد.

عقب‌نشنی روسیه از خرسون گرچه محاسبه‌شده، سازمان‌یافته و بدون تلفات سنگین صورت گرفت، ولی در هر حال می‌توان آن را سومین شکست و عقب‌نشینی بزرگ روسیه در طول جنگ به حساب آورد.

بعد از خروج از خرسون، برای رهبری کرملین عقب‌‌نشینی بیشتر از اوکراین فعلاً اما موضوعیت ندارد، چرا که ورای پیامدهای زلزله‌وار سیاسی احتمالی و فاحش آن برای بقای پوتین و ابواب جمعی او در قدرت، اوکراین نیز با خلاص‌شدن از هرگونه مناقشه مرزی و ارضی با روسیه راه هموارتری برای عضویت در ناتو خواهد یافت، هدفی که کرملین با به راه انداختن جنگ قصد ممانعت از آن را داشت.

به خصوص عقب‌نشینی احتمالی روسیه از کریمه و محدودشدن امکانات نظامی و دریایی این کشور عملاً تضعیف راهبردی بیشتر آن در گستره بین‌المللی و تبدیل‌شدن هر چه بیشتر به یک قدرت منطقه‌ای (و نه جهانی) را به دنبال خواهد داشت. از این رو رهاکردن خرسون شاید در نگاه اول شکست بزرگی برای روسیه تلقی شود، ولی به این عقب‌نشنیی در چارچوب محاسبات مربوط به ممانعت از هرگونه عقب‌نشینی بیشتر نگاه شود، ارزیابی نسبتاً متفاوتی به دست می‌آید.

تاکتیک‌های روسیه برای توقف پیش‌روی‌های اوکراین

روسیه در حال حاضر برای جلوگیری از پیشروی‌های بیشتر اوکراین روی چهار تاکتیک و ایده متمرکز است.

پیشروی‌های نسبتاً چشمگیر ارتش اوکراین در ماه‌های شهریور و مهر عمدتاً زیر تأثیر به کارگیری تسلیحات پیشرفته ارسالی غرب و از جمله موشک‌های پیشرفته هیمارس آمریکایی بود که به گونه‌ای مؤثر علیه تجمع نیروها و انبارهای مهمات ارتش تجاوزگر عمل می‌کردند.

روس‌ها ولی حالا با توزیع و پراکنده‌سازی نیروها و امکانات و مهمات خود تا حدودی ضربه‌پذیری در برابر این موشک‌ها را کم کرده‌اند. این نیز هست که به رغم ضرباتی که به توان ضدهوایی روسیه وارد شده هنوز هم امکانات این کشور برای مقابله با حملات پهپادی، هلی‌کوپتری و موشکی اوکراین تا حد مؤثری عمل می‌کند. واردشدن نیروهای بسیج‌شده در آماده‌باش نسبی روسیه و اعزام آنها به خط اول جبهه، به رغم آموزش ناکافی‌شان، در کنار فرارسیدن پاییز و بارش‌ شدید باران در مناطق تحت اشغال که حملات پیشروانه اوکراین را با مشکل روبه‌رو می‌کند نیز مزید برعلت شده‌اند.

پیشروی اوکراین در ماه‌‌های گذشته و بروز مخمصه‌ای نسبی برای قوای روسیه با این واکنش کرملین روبه‌رو شد که حملات گسترده‌ موشکی و پهپادی، از جمله با تسلیحاتی که از جمهوری اسلامی گرفته را به جریان بیاندازد، حملاتی که تخریب و وارد آوردن ضربات اساسی به زیرساخت‌های اوکراین هدف آن بوده است. این حملات با تأثیرگذاری در سه عرصه تاکتیکی، اقتصادی و روانی صورت گرفته‌اند و هنوز هم کم و بیش ادامه دارند.

به لحاظ تاکتیکی تخریب زیرساخت‌ها و به خصوص تاسیسات الکتریسته‌ و راه‌آهن اوکراین به معنای مختل‌شدن کم و بیش اساسی ظرفیت حمل و نقل برای انتقال نیرو و به خصوص تسلیحات جدید غربی به شرق کشور، یعنی مناطق نزدیک به جبهه‌هاست. با توجه به نقشی که تسلیحات ارسالی غرب درپیشروی‌های اوکراین در ماه‌های گذشته داشته‌‌اند هدف کرملین از حملات یادشده ناکاراکردن این جنبه از قدرت اوکراین از طریق حمله به تسلیحات ارسالی یا دشوارکردن انتقال آنها به سوی جبهه بوده است.

این این نیز هست که دولت اوکراین برای حفاظت بیشتر و مؤثرتر از زیرساخت‌ها و تأسیسات زیربنایی مجبور به تجمع نیرو و امکانات در مناطق معینی‌ است که خود کار هدف‌گیری آنها برای نیروهای روسی را آسان‌تر می‌کند.

حمله گسترده به زیرساخت‌های اوکراین جنبه اقتصادی هم دارد و تولید و گردش عادی امور اداری و خدماتی را می‌تواند چنان مختل کند که زیان‌ها و پیامدهای اقتصادی سنگینی را به دنبال داشته باشد، زیان‌ها و خسارات‌هایی که امکانات کشور در ادامه جنگ را هم با مشکل روبه‌رو کنند. اوکراین تا پیش از حملات گسترده پهپادی و موشکی روسیه در تولید برق مازاد داشت و بخشی از آن را در شرایطی که اروپا متأثر از شرایط جنگی به بحران انرژی دچار شده در اختیار کشورهای دور و نزدیک قرار می‌داد.

حالا این صادارت متوقف شده و خود اوکراین نیز به رغم تلاش‌های ملی و بین‌المللی همچنان مشکلات اساسی در بازسازی تأسیسات ویران‌شده و به جریان انداختن عادی تولید و خدمات و دسترسی مردم به آب و برق دارد. در حال حاضر شش میلیون از جمعیت اوکراین از دسترسی به آب آشامیدنی سالم محروم شده‌اند.

محاسبه کرملین روی اثرات روانی و بین‌المللی جنگ

تأثیرات روانی حملات گسترده به زیرساخت‌های اوکراین نیز برای کرملین فاقد اهمیت نبوده‌اند. تا پیش از این حملات زندگی در بسیاری از بخش‌های دور از جبهه در اوکراین به حال عادی بازگشته بود و شادی و شعف بعد از پیشروی‌های سریع و موفق ارتش اوکراین در ماه‌های گذشته و روحیه‌ قوی‌تری که از این پیشروی‌ها درجامعه ایجاد شده بود بیش از پیش کشور را در موقعیت بهتری برای تداوم حملات و عقب‌راندن قوای متجاوز قرار داده بود. تخریب همین وضع روحی و امیدواری بیشتری که در اوکراین ایجاد شده بود نیز از جمله اهداف حملات گسترده پهپادی و موشکی روسیه بوده‌اند.

بنا بر محاسبه کرملین برای مردمی که درگیری مشکلات روزمرده قطع برق و آب و تأمین حداقل‌ها هستند طبیعی است که انگیزه ادامه جنگ کمتر شود و دولت هم بیش از پیش درگیر پاسخگویی به نیازهای اولیه‌ای شود که تخریب زیرساخت‌ها به بار آورده و از تمرکز توجه و امکانات روی ادامه جنگ و عقب‌راندن قوای متجاوز به این یا آن میزان بازماند. شواهد و اخبار نشان می‌دهند که محاسبه کرملین به خصوص در ابتدای حملات پهپادی شوک‌گونه اولیه نادرست نبودند، ولی سرعت و انعطاف دولت اوکراین در مقابله با پیامدهای حمله هم چشمگیرتر از آن بوده است که تمامی محاسبات کرملین محقق شوند.

سومین محاسبه و امید کرملین تشدید بحران اقتصادی و انرژیایی در کشورهای غربی حامی اوکراین و سرخوردگی احتمالی این جوامع از تحمل فشارهای اقتصادی بیشتر، تضعیف‌شدن روحیه کمک و همبستگی با مردم اوکراین و نگرانی نسبت به پیامدهای شکل‌گیری یک «جنگ بی‌پایان» و ورود به «مراحل بالاتر و خطرناک‌تری، حتی درگیری اتمی» در روند جنگ است.

به خصوص تشدید احتمالی بحران انرژی و گران‌‌‌تر شدن کم‌سابقه بهای سوخت و بروز تورم در زمینه سایر مایحتاج عمومی مؤلفه‌های مورد محاسبه در محاسبات کرملین بوده‌اند. گرچه در هفته‌های اخیر متأثر از بروز همین وضعیت در برخی از کشورهای غربی صحبت از میدان‌دادن بیشتر به دپیلماسی و سوق رهبری اوکراین به فرستادن نشانه‌ها و علائمی مبنی بر آمادگی برای مذاکره مطرح بوده است، ولی همچنان این اجماع وجود دارد که برای شروع هرگونه مذاکره‌ای باید ارتش اوکراین در وضعیت مساعدتری قرار گیرد و ضعف و عقب‌نشینی نیروهای روسی فزون‌تر شود. این که این «وضعیت مساعد» برای مذاکره تعریف دقیق و روشنی ندارد البته کماکان نقطه ضعفی در راهبردی جنگی اوکراین به شمار می‌رود، و منجمدشدن بیشتر وضعیت در جبهه‌ها و عدم تداوم پیشرفت‌های چشمگیر می‌تواند در تلفیق با آن برای رهبری اوکراین بیش از پیش مشکل‌ساز شود.

عقب‌نشینی از خرسون؛ تاکتیکی هوشمندانه در متن شکست؟

در کنار همه مؤلفه‌ها و محاسبه‌های یادشده عقب‌نشینی نیروهای روسیه از خرسون را می‌توان شکست و در عین حال تاکتیکی محاسبه‌شده تلقی کرد.

خرسون در تمامی طول جنگ تنها مرکز استانی بود که به اشغال نیروهای روسی درآمد. کرملین این گونه القا می‌کرد که این منطقه برای همیشه زیر حاکمیت روسیه خواهد آمد. اما اشغال به یک سال هم نکشید و حالا خرسون دوباره در دست نیروهای اوکراینی است.

ضدحمله‌ای که اوکراین اوایل شهریور آغاز کرد ابتدا در شمال شرقی این کشور به موفقیت‌هایی رسید و بعدتر دامنه آن به جنوب و منظقه خرسون رسید. علاوه بر تقویت روحیه‌ای که ارتش اوکراین از بازپس‌گیری خرسون پیدا می‌کند، کشورهای غربی هم بیش از پیش شاید در تداوم کمک‌های تسلیحاتی و اقتصادی خود انگیزه بیشتری پیدا کنند. این نیز هست که قوای اوکراین با تسلط بر اوکراین بهتر از گذشته می‌توانند سه راه ارتباطی زمینی کریمه را زیر آتش بگیرند و در حالی که پل ارتباطی میان روسیه و کریمه ضربه اساسی دیده است، ارتباط با این منطقه از طریق خطوط زمینی در مناطق اشغالی اوکراین نیز با مشکل مواجه شود.

این نیز هست که عقب‌نشینی نیروهای روسیه از خرسون برای بندر استراتژیک اودسا نیز ایمنی بیشتری ایجاد می‌کند و خیز احتمالی این نیروها برای حرکت به سمت جنوب غربی و تسلط بر بندر یادشده را هم دشوارتر و غیرمتحمل‌تر از گذشته می‌کند.

با این همه، عقب‌نشینی برنامه‌ریزی‌شده و سازمان‌یافته قوای روسیه از خرسون در عین این که زیر فشار و ممانعت از احتمال تلفات و صدمات سنگین در صورت حمله قوای اوکراین صورت گرفته، ولی نوعی تاکتیک حساب‌شده و هوشمندانه در وضعیت توام با شکستی است که روسیه در دو سه ماه اخیر متحمل شده است و به لحاظ استراتژیک ناسودمند نیست.

در شرایطی که قوای روسیه از ابتدای جنگ، بنا بر داده‌های منابع آمریکایی، صد هزار نیرو از دست داده‌اند عقب‌نشینی سازمان‌یافته و بدون سراسیسمگی از خرسون عملاً مانع از آن شده است که ۳۰ هزار نظامی روسیه از این که متحمل تلفات سنگین بیشتری شوند در امان بمانند و تخریب بخشی دیگر از امکانات نظامی خود را شاهد نباشند.

حالا قوای روسیه در منطقه خرسون با عقب‌نشینی از غرب رود دنیپر، بیش از پیش در شرق این رود متمرکز شده‌اند و در برابر نیروهای اوکراینی که برای تصرف مناطق بیشتر باید از رود عبور کنند در وضعیت دفاعی محکم‌تری قرار دارند. عبور از رود برای نیروهای اوکراینی به خصوص که نظامیان روسی از خرسون جز ویرانه‌ای باقی نگذاشته‌اند و بسیاری از پل‌ها و راه‌ارتباطی را بعد از عقب‌نشینی تخریب کرده‌اند آسان نخواهد بود. این نیز هست که عبور تانک و توپخانه‌های اوکراین از رود دنیپر به حمایت و پوشش هوایی قویی نیازدارد که فعلاً برای اوکراین چندان میسر نیست.

گرچه برخی صاحب‌نظران بازپس‌گیری خرسون را نشانه‌ای از تضعیف فاحش روسیه و قدرت‌گیری فزون‌تر اوکراین در جبهه جنگ و به طریق اولی مساعدترشدن موضع اوکراین برای شراکت در مذاکرات صلح می‌دانند ولی این بدبینی هم وجود دارد که نوع خروج قوای روسیه از خرسون که هر دو طرف را از تلفات نیرو و تخریب امکانات و ظرفیت‌های نظامی در امان نگه داشته عملاً محمل و انگیزه‌ای برای آنها در تداوم جنگ شود.

بن‌بستی بی‌‌چشم‌انداز؟

در واقعیت امر تحولات چشمگیری که با تسلط دوباره اوکراین بر خرسون در عرصه میدانی رقم خورده تفاوت اساسی در مواضع و راهبردهای جنگی دو طرف ایجاد نکرده است. کرملین همچنان به دنبال خواست حداکثری خود یعنی موافقت اوکراین بر تسلط روسیه بر ۲۰ درصد از اراضی خود (۱۷۰ هزار کیلومتر مربع، حدوداً معادل مساحت سیستان و بلوچستان) است و برای رهبری کی‌یف هم همچنان هدف جنگ، بازپس‌گیری همه این ۲۰ درصد منطقه اشغالی از دست نیروهای روسیه است.

رهبری کرملین که عقب‌نشینی کامل از مناطق اشغالی برایش پر از ریسک است و حالا به حیات و مماتش پیوند خورده با خروج از خرسون این تصور (توهم؟) را دارد که در دفاع از مناطق اشغالی و شکست هرگونه تلاش اوکراین برای بازپس‌گیری این مناطق در وضعیت بهتری است. در برابر، رهبری کی‌یف هم عقب‌نشینی روسیه از خرسون را دلیل و حجتی بر کارایی راهبرد نظامی خود و شکست‌پذیر بودن روسیه و امکان بازپس‌گیری کامل مناطق اشغالی می‌داند.

اینکه میان این دو دیدگاه کاملاً متضاد بتوان پل زد یا در معادلاتی که ادامه جنگ احتمالاً رقم خواهد زد، زمینه مساعدتری برای مذاکره پیش آید هنوز در هاله‌ای از ابهام است. جنگ فعلا در اوکراین تا اطلاع ثانوی متأسفانه راهی به صلح ندارد، با همه عواقب و پیامد فاجعه‌‌بارش برای مردم اوکراین و برای امنیت و اقتصاد و تأمین غذایی و حفظ محیط‌زیست در جهان.

نظرات طرح شده در این یادداشت، الزاماً بازتاب دیدگاه رادیوفردا نیست.

بیشتر

XS
SM
MD
LG