مصر: اولویت باید تضمین آتش‌بس در غزه باشد؛ «تدابیر امنیتی جدید» برای تردد مقام‌های حماس

گروه افراطی حماس می‌گوید بدنبال یک توافق آتش‌بس تازه با اسرائیل است که بر اساس آن بجز زنان و کودکان، گروگان‌های دیگری را هم آزاد کند.

خلیل الحیه یکی از مقام‌های عالیرتبه حماس بدنبال اعلام تمدید دو روزه وقفه گفت: «امیدواریم اسرائیل در دو روز آتی به مفاد توافق پایبند بماند،‌ چراکه ما بدنبال توافق جدیدی هستیم که بر اساس آن، علاوه بر زنان و کودکان، گروگان‌های دیگری هم مبادله شوند».

به گفته این عضو حماس چنین توافقی مستلزم «دوره طولانی‌تری از آتش‌بس برای تسهیل مبادله» خواهد بود.

خلیل الحیه در مورد شرایط مورد نظر سازمانش برای مبادله گروگان‌های جوان یا نظامی با زندانیان فلسطینی چیزی نگفته،‌ اما پیشتر زیاد نخاله خواستار آزادی «همه» زندانیان فلسطینی در مقابل گروگان‌های اسرائیلی شده بود.

نکته‌ای که به پیچیدگی موضوع می‌افزاید اما اینکه به گفته خود حماس، همه گروگان‌های اسرائیلی در اختیار این گروه نیستند و حتی از محل نگهداری یا سرنوشت تعدادی از آنان اطلاعی در دست نیست.

مقام‌های اسرائیلی تاکنون به این موضوع واکنشی نشان نداده‌اند،‌ اما پس از اعلام تمدید دو روزه وقفه عملیاتی، اسامی ۵۰ زن زندانی فلسطینی را به دادگاه عالی اعلام کردند. به این ترتیب در حال حاضر، ۲۰۰ زندانی فلسطینی به شکل بالقوه نامزد آزادی در مقابل گروگان‌های اسرائیلی هستند.

گروهی از فعالان اجتماعی و حقوق بشر با هدف افزایش فشار جهت برقرای یک آتش‌بس دائمی بین اسرائیل و حماس،‌ در مقابل کاخ سفید دست به اعتصاب غذا زدند.

در میان این فعالان عمدتا چپ‌گرا، چهره‌هایی همچون سینتیا نیکسون بازیگر آمریکایی هم به چشم می‌خورند. این فعالان خواستار آنند که جو بایدن با اعمال نفوذ بر سران اسرائیل، آنها را به پذیرش آتش‌بس دائمی ترغیب کند.

این تحصن اعتراضی برای پنج روز پیش‌بینی شده است. در نشست خبری که همزمان با آغاز این حرکت در مقابل کاخ سفید برگزار شد، ظهران ممدانی یکی از نمایندگان دموکرات ایالت نیویورک،‌ اقدامات جو بایدن را، «زمینه‌ساز بمباران و گرسنگی فلسطینی‌ها» خواند و گفت «اعتصاب غذای علنی ما، تلاشی برای دیده‌شدن چیزی است که نادیده گرفته می‌شود،‌ یعنی تجربه و شرایط فلسطینی‌ها.»

سینتیا نیکسون عضو «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا»، با معرفی خود بعنوان «مادر کودکانی یهودی که پدربزرگ و مادربزرگشان از جان‌بدربردگان هولوکاست هستند»، گفت «تعداد غیر نظامیانی که اسرائیل در طول هفت هفته گذشته در باریکه غزه کشته، بیش از مجموع غیرنظامیانی است که در طول بیست سال جنگ در کل کشور افغانستان کشته شده‌اند.» خانم نیکسون گفت «از اینکه گروهی تلفات غیرنظامی را از عوارض جانبی جنگ میشمرند خسته شده و این آمار و ارقام نشان میدهد که هیچ چیزی در این جنگ، عادی و معمولی نیست».

مشاور نخست‌وزیر اسرائیل می‌گوید حماس و صلح با هم سازگار نیستند و رسیدن به صلح با این گروه افراطی، غیر ممکن است.

مارک رگو با این ادعا که همه اسرائیلی‌ها در این زمینه هم‌نظر هستند گفت مردم کشورش دیگر حاضر نیستند حضور گروه و حکومتی تروریستی را در کنار مرزهایشان تحمل کنند.

آقای رگو همچنین در مورد بازسازی نوار غزه پس از پایان جنگ گفت اسرائیل در این زمینه مسئولیتی ندارد و انتظار می‌رود جامعه بین‌المللی منابع مالی این‌کار را تأمین کنند. مشاور بنیامین نتانیاهو یادآوری کرد که «اسرائیل نه به دنبال جنگ بوده و نه آن‌را شروع کرده. بنابراین مسئولیت ویرانی‌های ناشی از آن هم بر عهده این کشور نیست».

سخنگوی وزارت خارجه قطر می‌گوید تمدید دو روزه وقفه بشردوستانه ممکن است زمینه‌ساز دستیابی به وقفه طولانی تری شود.

ماجد الانصاری با تأکید بر دشوار بودن روند مذاکرات با دو طرف مناقشه گفت بدست آمدن توافق برای تمدید دو روزه وقفه باعث شده که به احتمال دستیابی به وقفه‌ای بادوام‌تر خوشبین‌تر شویم. آقای انصاری با تأکید دوباره بر سختی این مسیر گفت که رایزنی فشرده با دو طرف همچنان ادامه خواهد داشت.

در آخرین ساعات دوشنبه ششم آذرماه،‌ چهارمین روز از وقفه بشردوستانه در جنگ اسرائیل و حماس، دو طرف گروهی دیگر از زندانیان خود را آزاد کردند. گروه افراطی حماس ۱۱ گروگان اسرائیلی شامل دو زن و ۹ کودک را آزاد کرد و در مقابل ۳۳ زندانی فلسطینی شامل سه زن و ۳۰ نوجوان هم از زندان اسرائیل آزاد شده و به کرانه باختری بازگشتند.

به این ترتیب در مجموع با آزاد شدن ۵۰ گروگان اسرائیلی و بیش از بیست شهروند خارجی از اسارت حماس و یکصد و پنجاه زندانی فلسطینی از زندان‌های اسرائیل، بند اصلی توافق چهار روزه کامل شد.

در این فاصله، رعایت آتش‌بس موقت و ورود کامیون‌های حامل آب، غذا، چادر و دارو به نوار غزه هم گوشه‌ای از مشکلات بخشی از مردم غزه را برطرف کرد؛ مشکلاتی که البته با تغییر شرایط آب و هوایی، باد و بارندگی شدید و سرد شدن هوا دوچندان شده است.

اما مهمترین تحول ساعات پایانی دوشنبه، اعلام موافقت دو طرف با تمدید وقفه به مدت دو روز دیگر بود؛ تحولی که با تلاش فشرده قطر، مصر و آمریکا و البته درخواست گسترده جامعه بین‌المللی رخ داد.

پس از رایزنی‌های مقام‌های قطری با دو طرف مناقشه، حماس اعلام کرد که با تمدید توافق به مدت دو روز دیگر «بر اساس شروط قبلی» موافقت کرده است؛ موضعی که می‌تواند به معنای درخواست آزادی سه زندانی فلسطینی در مقابل هر گروگان اسرائیلی باشد.

از سوی دیگر اسرائیل بدون اشاره به جزئیات، تنها از ادامه وقفه بر اساس شیوه‌ای که از قبل اعلام کرده بود خبر داد؛ یک روز آتش‌بس به ازای آزادی هر ۱۰ گروگان.

در این میان اعلام شد که سازمان‌ زندان‌های اسرائیل اسامی ۵۰ زندانی فلسطینی دیگر را در اختیار دادگاه عالی قرار داده که به شکل بالقوه امکان آزاد شدنشان وجود خواهد داشت.

اما یکی از مهمترین موانعی که در حال حاضر بر سر راه تمدید طولانی‌تر وقفه و آزادی تعداد بیشتری از گروگان‌ها و زندانیان وجود دارد،‌ موضوع «دسترسی» به گروگان‌هاست. با وجود آنکه همچنان از سرنوشت حدود ۱۸۰ تا ۱۹۰ گروگان اسرائیلی اطلاع دقیقی در دست نیست، حماس از طریق قطر اعلام کرده که گروهی از گروگان‌ها در اختیار دیگر گروه‌های شبه‌نظامی هستند و به همین دلیل، به آنها دسترسی ندارد؛ موضوعی که در روزهای پیش رو می‌تواند باعث پیچیدگی روند و بروز اختلاف‌های تازه بین اسرائیل و حماس شود.

دولت و ارتش اسرائیل همزمان بار دیگر اعلام کرده اند که به محض پایان وقفه، با «شدت و قدرت» عملیات جنگی در غزه را از سر گرفته و تا «نابودی کامل حماس» ادامه خواهند داد؛ موضعی که بسیاری از ناظران در واقع‌بینانه بودنش تردید دارند.

در این میان بسیاری در انتظار تحولات روز سه‌شنبه هفتم آذرماه،‌ به عنوان پنجمین روز وقفه عملیاتی هستند. انتظار می‌رود در این روز ۱۰ گروگان اسرائیلی از سوی حماس آزاد شوند و اسرائیل هم، اگر با ادامه روند بر اساس مفاد توافق اولیه موافقت کرده باشد، باید ۳۰ فلسطینی را آزاد کند.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، تمدید آتش‌بس میان اسرائیل و گروه افراطی حماس را «بارقه‌ای از امید» خواند، اما در عین حال هشدار داد که این مدت زمان برای ارسال کمک‌های انسان‌دوستانه به نوار غزه کافی نیست.

قطر که در مذاکرات اسرائیل و حماس نقش میانجی را ایفا می‌کند روز دوشنبه اعلام کرد که آتش‌‌بس اولیه چهار روزه برای دو روز دیگر تمدید شد. این وقفه شش روزه پس از هفت هفته جنگ میان اسرائیل و حماس صورت می‌گیرد که تاکنون به بهای جان هزاران نفر در نوار غزه و ویرانی این منطقه انجامیده است.

آقای گوترش به خبرنگاران گفت: «بسیار امیدوارم که این [آتش‌بس] به ما اجازه دهد تا کمک‌های بشردوستانه بیشتری را به مردم غزه که هم‌اکنون در رنج بسیار هستند، برسانیم. و البته می‌دانیم که حتی با احتساب این مدت زمان، غیرممکن است که بتوانیم تمام نیازهای شدید جمعیت غزه را برطرف کنیم.»

سازمان ملل متحد تاکنون توانسته است تا کمک‌هایی را از طریق گذرگاه مرزی رفح در مصر به غزه برساند. این نهاد بین‌المللی در عین حال خواستار آن شده است که بتواند از طریق گذرگاه مرزی کرم ابوسالم نیز که تحت کنترل اسرائیل است، کمک‌های بشردوستانه وارد نوار غزه بکند.

دبیرکل سازمان ملل متحد عنوان کرد: «من صادقانه امیدوار هستم که امکان استفاده از گذرگاه‌های مرزی دیگر نیز فراهم شود، چرا که این امر روند توزیع کمک‌ها را را تسهیل می‌کند.»

ساعاتی پیش از این اظهارات، استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان متحد، گفته بود که مذاکرات باید با هدف تبدیل آتش‌بس موقت به آتش‌بس کامل انسان‌دوستانه ادامه پیدا کند.

اداره زندان‌های اسرائیل اعلام کرد که روز دوشنبه در مجموع ۳۳ فلسطینی از زندان‌های اسرائیل آزاد شدند.

بر اساس اطلاعیه این اداره، این زندانیان در زندان‌های دیمن، مدیگو، عوفر، رامون، نفحه و کتسیعوت بودند.

آزادی این زندانیان فلسطینی متعاقب آن رخ داد که حماس ۱۱ اسرائیلی را آزاد کرد.

با احتساب تحولات روز دوشنبه، اسرائیل تاکنون ۱۵۰ فلسطینی و حماس نیز ۶۹ گروگان اسرائیلی را آزاد کرده است. اکثر کسانی هم که از دو طرف آزاد شده‌اند، کودکان و زنان بوده‌اند.

یک جراح بریتانیایی – فلسطینی که در بیمارستان‌های غزه به مداوای بیماران پرداخته است تخمین زد که از آغاز جنگ کنونی اسرائیل و حماس، پزشکان به ناگزیر دست و پای ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک فلسطینی را قطع کرده‌اند.

دکتر غسان ابوسته که در نشستی خبری در لندن حضور یافته بود گفت که پس از چندین هفته مداوای بیماران در بیمارستان‌های به بریتانیا بازگشته است و سپس توصیف کرد که چگونه جراحان غزه مجبور شده‌اند کودکان را بدون ماده بیهوشی یا تجهیزات درمانی ابتدایی جراحی کنند.

وی اظهار داشت: «برآورد من این است که در حال حاضر بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ کودک مبتلا به قطع عضو در غزه وجود دارد که برخی از آنها بیش از یک دست یا یک پای خود را از دست داده‌اند.»

شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان که گزارشی از این اظهارات تهیه کرده یادآور شده است نمی‌تواند به‌طور مستقل چنین آماری را تایید کند.

غسان ابوسته در ادامه گفت از این که مجبور شده بیماران را در غزه رها کند احساس گناه می‌کند و طی این مدت که غزه را ترک کرده است برخی از همکاران او در آنجا کشته شده‌اند.

این پزشک همچنین ادعاهای وزارت دفاع اسرائیل را مبنی بر این که حماس یک مرکز فرماندهی در زیر بیمارستان شفا درست کرده بود، رد کرد.

او گفت: «من از سال ۲۰۰۹ طی هر جنگی که رخ داده است در بیمارستان شفا کار کرده‌ام.»

دکتر غسان ابوسته همچنین عنوان کرد در سال ۲۰۱۴ کمیته بین‌المللی صلیب سرخ به آنها اطلاع داده بود که اسرائیل تهدید کرده است بیمارستان شفا را بمباران خواهد کرد.

وی اظهار داشت، در هیچ زمانی، هرگز نشانه‌ای ندیده است که این ساختمان چیزی غیر از یک «بیمارستان دولتی جهان سومی معمولی» باشد.

آنتونی بلینکن، وزیر خارجه ایالات متحده طی هفته جاری پس از حضور در مقر ناتو به اسرائیل و دیگر نقاط خاورمیانه سفر می‌کند.

یک مقام ارشد وزارت خارجه ایالات متحده به شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان گفت که آقای بلینکن در این هفته «پس از بروکسل، به اسکوپیه (پایتخت مقدونیه شمالی)، اسرائیل، کرانه باختری و دوبی سفر می‌کند».

به گفته این مقام آمریکایی، آنتونی بلینکن در دیدارهای خود «بر ضرورت افزایش مدام کمک‌های بشردوستانه به غزه، آزادی همه گروگان‌ها و حفاظت بهتر از غیرنظامیان در غزه تاکید خواهد کرد».

وی افزود که وزیر خارجه ایالات متحده با رهبران این کشورها و تشکیلات خودگردان فلسطین درباره «آینده غزه و ضرورت تشکیل یک کشور مستقل فلسطینی» گفت‌وگو می‌کند.

این مقام آمریکایی همچنین گفت که یکی دیگر از اهداف سفر بلینکن به خاورمیانه ممانعت از گسترش جنگ کنونی در منطقه است.

سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید روز دوشنبه اعلام کرد دولت آمریکا از تمدید دو روزه وقفه در جنگ میان اسرائیل و گروه افراطی حماس استقبال می‌کند و علاقه دارد این وقفه مدت بیشتری تمدید شود.

جان کربی در عین حال گفت تمدید طولانی‌تر این وقفه بستگی به این دارد که حماس به آزادی گروگان‌ها ادامه دهد.

او در نشستی با حضور خبرنگاران در پاسخ به سوالی درباره وضعیت گروگان‌ها گفت مهم است که یادآوری شود حماس «احتمالا همه گروگان‌ها را در اختیار ندارد.»

سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا افزود: «احتمالا حماس گروگان‌ها را در بیشتر از یک محل نگهداری می‌کند و گروه‌های دیگری هستند که ممکن است برخی از گروگان‌ها را حبس کرده باشند و وضعیت آن گروگان‌ها کاملا متفاوت است.»

دو مقام اسرائیلی پیش از این خبر داده بودند که بر اساس برآوردهای این کشور، حماس حدود ۱۸۰ گروگان را در اختیار دارد، جهاد اسلامی حدود ۴۰ گروگان و گروه‌های وابسته به این دو جریان شبه‌نظامی نیز حدود ۲۰ گروگان را نگه داشته‌اند.

جان کربی همچنین از ورود ۲۰۰ کامیون حاوی کمک‌های بشردوستانه به نوار غزه در روز دوشنبه خبر داد و گفت به این ترتیب در شش روز گذشته دو هزار کامیون وارد این باریکه شده‌اند که به گفته او تعدادی از آن‌ها سوخت با خود برده‌اند.