جنبش موسوم به «حزب سوسکها» در هند اعلام کرد، با وجود زخمی شدن حدود ۱۸۰ نفر در درگیریها با پلیس هند به اعتراضهای خود ادامه خواهد داد.
اعتراضهای گستردهٔ جوانان هند که از یک شوخی در شبکههای اجتماعی آغاز شد و اخیراً به درگیریهای شدید با پلیس در دهلی نو انجامیده، حالا به یکی از جدیترین چالشهای سیاسی مودی در سومین دورهٔ نخستوزیری او تبدیل شده است.
این جنبش خواستار استعفای دارمندرا پرادان، وزیر آموزش هند، بهدلیل رسوایی افشای سؤالهای آزمونهای سراسری است.
هزاران نفر روز دوشنبه ۲۹ تیر برای راهپیمایی بهسوی پارلمان هند در مرکز دهلی گرد آمدند، اما پلیس با باتوم، گاز اشکآور و بازداشت معترضان مانع پیشروی آنان شد. پلیس اعلام کرد در این درگیریها بیش از ۱۱۸ نیروی پلیس و امنیتی و ۶۰ معترض زخمی شدند و ۷۰ نفر نیز بازداشت شدهاند.
صبح سهشنبه نیز حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفر در محل سنتی تجمعهای اعتراضی در مرکز دهلی بار دیگر گرد آمدند و با وجود حضور گستردهٔ نیروهای امنیتی، اعتراض خود را ادامه دادند.
رهبران جنبش اعلام کردند اگرچه دیگر برای جلوگیری از خشونت بهسوی پارلمان راهپیمایی نخواهند کرد، اما تجمعها ادامه خواهد یافت.
جنبشی که از یک واژهٔ تحقیرآمیز آغاز شد
ریشهٔ این جنبش اعتراضی به اردیبهشت امسال بازمیگردد که رئیس دیوان عالی هند در جریان یک جلسهٔ دادگاه در انتقاد از برخی منتقدان فعال در شبکههای اجتماعی، آنها را «سوسک و انگل» خطاب کرد.
بسیاری از کاربران این سخنان را به کل جوانان بیکار هند تعمیم دادند و این عبارت به سرعت در شبکههای اجتماعی فراگیر شد. قاضی بعداً گفت منظورش همهٔ جوانان نبوده، اما دیگر دیر شده بود.
در واکنش به این ماجرا، ابیجیت دیپکه، مشاور ارتباطات سیاسی ۳۰ ساله، جنبشی با نام «حزب سوسکها» را راهاندازی کرد. این حرکت در ابتدا بیشتر یک کمپین طنز اینترنتی و مبتنی بر انتشار میمهای سیاسی بود، اما بهتدریج به نماد همبستگی نسل جوان تبدیل شد و میلیونها نفر در شبکههای اجتماعی از آن حمایت کردند.
آنچه این کارزار اینترنتی را به یک جنبش سیاسی تبدیل کرد، افشای سؤالهای آزمون سراسری ورود به دانشکدههای پزشکی هند در ماه مه بود که بیش از دو میلیون داوطلب در آن شرکت کرده بودند.
در پی این رسوایی، دولت ناچار شد آزمون را دوباره برگزار کند. معترضان میگویند افشای سؤالها تنها یکی از نشانههای فساد گسترده در نظام آموزشی هند است. رسانههای محلی نیز گزارش دادهاند که پس از این بحران، حدود ۱۲ دانشآموز دست به خودکشی زدهاند؛ که این خود خشم افکار عمومی را بیش از پیش برانگیخت.
جنبش سوسکها اکنون خواستار استعفای وزیر آموزش، انجام تحقیقات مستقل دربارهٔ فساد در برگزاری آزمونها، آزادی سونام وانگچوک، فعال مدنی حامی اعتراضها، و پرداخت ۱۰ میلیون روپیه غرامت به خانوادهٔ هر یک از دانشآموزانی است که پس از این رسوایی جان خود را از دست دادهاند.
دولت و مخالفان چه میگویند؟
جی. پی. نادا، وزیر بهداشت هند، روز دوشنبه با دو تن از رهبران جنبش دیدار کرد و وعده داد مطالبات آنان در دولت بررسی شود. با این حال، معترضان میگویند تا زمانی که وزیر آموزش استعفا ندهد، به اعتراضها ادامه خواهند داد.
احزاب مخالف، دولت مودی را به استفادهٔ بیش از حد از زور علیه معترضان متهم کردهاند، اما رهبران حزب حاکم بهاراتیا جاناتا میگویند خشونتهای روز دوشنبه «سازماندهیشده» بوده است.
برخی تحلیلگران معتقدند جنبش «حزب سوسکها» دیگر صرفاً اعتراضی به افشای سؤالهای آزمونها نیست، بلکه به نمادی از نارضایتی نسل جوان هند از بیکاری، فساد، کاهش فرصتهای اجتماعی و احساس بیتوجهی دولت به مشکلات آنان تبدیل شده است.
بهگفتۀ ناظران، حتی اگر گفتوگوهای دولت بتواند از شدت اعتراضها بکاهد، نارضایتی عمیق جوانان از کمبود فرصتهای شغلی، تکرار رسواییهای مربوط به آزمونهای سراسری و بیاعتمادی به نهادهای دولتی همچنان یکی از مهمترین چالشهای پیشِ روی دولت نارندرا مودی خواهد بود.
