مقامات حکومت ایران در عین اعلام پیشرفت در مذاکرات ایران و عمان درباره تعیین مسیر کشتیها در تنگه هرمز روز شنبه، ۱۷ مردادماه، شرطهای تازه و گستردهای را برای باز شدن این آبراه مطرح کردند.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی، روز شنبه گفت تا زمانی که آمریکا به گفتۀ او «رفتارش را تصحیح نکند، تنگه هرمز باز نخواهد شد» و تأکید کرد این شورا «چه در جنگ و چه در مذاکره» از این موضع کوتاه نخواهد آمد.
او شش شرط را برای بازگشایی تنگه مطرح کرد که از جمله شامل پایان جنگ و حملات آمریکا به ایران و متحدان جمهوری اسلامی در لبنان، فلسطین، یمن و عراق، رفع محاصره دریایی، خروج نیروهای نظامی آمریکا از پیرامون ایران، پرداخت کامل خسارتهای جنگ، لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران است. ذوالقدر همچنین خواستار پایان تهدیدهای آمریکا علیه ایران شد.
ساعاتی پیش از آن نیز سخنگوی سپاه پاسداران اعلام کرده بود که بازگشایی تنگه هرمز اساساً «ارتباطی به مذاکرات ایران و عمان ندارد» و تنها در صورتی انجام خواهد شد که آمریکا «شرایط ایران» را بهطور کامل بپذیرد.
این مواضع در حالی مطرح شد که عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، همان روز از نزدیک شدن ایران و عمان به توافق درباره «سازوکار حقوقی و مدیریت تنگه هرمز» خبر داد.
آقای عراقچی گفت تهران و مسقط در خصوص تعیین مسیر تردد کشتیها «بسیار به توافق نزدیک شدهاند» و در مرحله نخست درباره یک مسیر موقت مذاکره میکنند که قرار است مبنای مسیر اصلی آینده قرار گیرد.
به گفته او، نیروهای نظامی و دریایی دو کشور نیز بر اساس نقشههای موجود درباره این مسیر گفتوگو کردهاند.
وزیر خارجه ایران هم با این حال تصریح کرد که توافق با عمان به خودی خود به معنای باز شدن تنگه نیست و این مسئله به شرایط دیگری، از جمله آنچه تهران «جبران موارد نقض تفاهمنامه اسلامآباد از سوی آمریکا» مینامد، بستگی دارد.
این مواضع فاصله قابل توجهی با ارزیابی مقامهای آمریکایی در روزهای اخیر دارد. یک مقام آمریکایی روز جمعه به خبرگزاری رویترز گفته بود مذاکرات ایران و عمان پیشرفت کرده و واشینگتن انتظار دارد توافقی «بهزودی» حاصل شود که امکان ازسرگیری تردد تجاری بدون مانع از تنگه هرمز را فراهم کند. این مقام گفته بود در صورت اجرای چنین توافقی، آمریکا نیز محاصره بنادر ایران را لغو خواهد کرد.
پیشتر نیز گزارش شده بود طرح مورد مذاکره ایران و عمان شامل تنظیم مسیرهای جدید تردد در تنگه است؛ موضوعی که در هفته گذشته به یکی از محورهای اصلی تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به بحران پنجماهه میان ایران و آمریکا تبدیل شده است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه گفت ایران به واشینگتن وعده داده است که اجازه خواهد داد جریان نفت و گاز از تنگه هرمز به سطح پیش از جنگ بازگردد، اما آمریکا تا اجرای عملی این تعهدات به آنها اعتماد نخواهد کرد.
او گفت مذاکرات بر ایجاد سازوکاری برای عبور امن کشتیها، از جمله تعهد ایران به حمله نکردن به کشتیهای تجاری و مینروبی، متمرکز است. ونس همچنین گفت مقامهای جمهوری اسلامی به آمریکا گفتهاند قصد دریافت عوارض از کشتیهای عبوری را ندارند، اما افزود: «اعتماد نمیکنیم؛ راستیآزمایی میکنیم.»
