نخستوزیر قطر در سفر به تهران بر ضرورت بازگشت کشتیرانی در تنگه هرمز به وضعیت پیش از جنگ و رعایت آزادی دریانوردی در این آبراه بینالمللی تأکید کرد.
همزمان ایران میگوید در حال تهیه فهرستی از شروط خود برای بازگشایی تنگه هرمز است و در آمریکا نیز فرمانده سنتکام اعلام کرد نیروهای آمریکایی در ماههای اخیر به عبور نزدیک به هزار و ۵۰۰ کشتی تجاری حامل حدود ۷۵۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز کمک کردهاند.
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، روز پنجشنبه پنجم شهریور در تهران با برخی مقامهای ارشد جمهوری اسلامی دیدار کرد.
وزارت خارجه قطر اعلام کرد که در دیدار شیخ محمد با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، علاوه بر تحولات منطقه و تلاشها برای کاهش تنش، مذاکرات جاری ایران و عمان دربارهٔ چارچوب پیشنهادی برای تنگه هرمز نیز بررسی شد.
نخستوزیر قطر پس از این مذاکرات در شبکه ایکس نوشت که در گفتوگوهایش با مقامهای ایرانی بر «اهمیت رعایت آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز مطابق با حقوق بینالملل» تأکید کرده است.
رویترز گزارش داده است که یکی از محورهای اصلی مأموریت نخستوزیر قطر، بازگرداندن کشتیرانی در این آبراه بینالمللی به وضعیت پیش از جنگ بود.
پیش از آغاز جنگ، حدود ۲۰ درصد نفت جهان از تنگه هرمز عبور میکرد، اما تهدید ایران به هدف قرار دادن کشتیهایی که بدون مجوز تهران از تنگه عبور کنند، تردد در این مسیر را بهشدت کاهش داده است.
برآورد خدمات ردیابی کشتیها نشان میدهد حجم تردد شناورهای با مکانیاب روشن در تنگه هرمز اکنون تنها حدود پنج تا ۱۵ درصد سطح عادی است.
پس از دیدارهای نخستوزیر قطر، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، گفت ایران در پاسخ به درخواست میانجیها، در حال تهیه فهرستی از شروط خود برای بازگشایی تنگه هرمز است.
آقای رضایی در مصاحبه با شبکه المنار همچنین گفت ایران و عمان بر سر ایجاد یک مسیر کشتیرانی در تنگه توافق کردهاند که بخشی از آن از آبهای عمان و بخشی از آبهای ایران میگذرد.
بهگفتۀ او، در صورت برآورده شدن شروط تهران از سوی آمریکا، کشتیها از یک مسیر مرکزی تعیینشده عبور خواهند کرد.
شروطی که ایران پیشتر مطرح کرده، شامل پایان محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا، پرداخت غرامت و لغو تحریمها بوده است. هنوز روشن نیست تهران در فهرست تازهٔ خود این خواستهها را تغییر خواهد داد یا نه.
این در حالی است که آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، تأکید کرده تمرکز رئیسجمهور آمریکا روی افزایش فشار اقتصادی بر ایران است و گفته است: «همانطور که رئیسجمهور گفته، هیچ گفتوگو یا مذاکرهای با ایران در جریان نیست، یا برای آینده برنامهریزی نشده است».
قطر و پاکستان از میانجیهای تفاهمنامه «اسلامآباد» میان ایران و آمریکا بودند که به برقراری آتشبس انجامید و یک بازهٔ ۶۰روزه برای مذاکرات در نظر گرفت. با این حال، این توافق بهسرعت بر سر تفسیر اختیارات ایران در زمینهٔ کشتیرانی در تنگه با اختلاف روبهرو شد و دونالد ترامپ سه هفته پس از امضای آن اعلام کرد که تفاهمنامه «تمام شده است».
در همین حال، دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، شامگاه پنجشنبه اعلام کرد نیروهای آمریکایی مینهایی را که بهگفتۀ او ماهها پیش توسط سپاه پاسداران در مسیرهای بینالمللی کشتیرانی در تنگه هرمز کار گذاشته شده بود، پاکسازی کردهاند.
او گفت این عملیات طی چند ماه و با استفاده از غواصان نیروی دریایی، نیروهای ویژه نیروی دریایی آمریکا و پشتیبانی هوایی ارتش، نیروی دریایی، نیروی هوایی و تفنگداران دریایی انجام شده است.
فرمانده سنتکام گفت: «امروز مسیرهای بینالمللی کشتیرانی باز هستند و حرکت رو به جلو در حال شتاب گرفتن است.»
بهگفتۀ او، نیروهای آمریکایی در ماههای اخیر به عبور نزدیک به هزار و ۵۰۰ کشتی تجاری حامل حدود ۷۵۰ میلیون بشکه نفت خام از تنگه هرمز کمک کردهاند.
برد کوپر همچنین گفت هزاران نیروی آمریکایی با استفاده از بیش از ۲۰ ناو جنگی و صدها هواپیما همزمان محاصره دریایی ایران را اجرا میکنند و از زمان ازسرگیری این محاصره در ۲۳ تیرماه، ۷۵ کشتی را که قصد عبور از آن داشتند بازگردانده و سه کشتی را که به دستورات توجه نکردند، از کار انداختهاند.
با وجود اعلام آمریکا دربارهٔ پاکسازی مسیرهای بینالمللی از مین، تردد تجاری همچنان بسیار پایینتر از سطح پیش از جنگ است. دادههای شرکت کپلر نشان میدهد روز چهارشنبه ۱۰ کشتی حامل کالا با مکانیاب روشن از تنگه عبور کردند، در حالی که میانگین ۱۰روزه حدود ۱۵ کشتی بوده است.
سازمان بینالمللی دریانوردی نیز اعلام کرده است از آغاز جنگ تاکنون ۷۰ حادثه در تنگه هرمز رخ داده که به کشته شدن ۱۹ دریانورد انجامیده است.
