لینک‌های قابلیت دسترسی

خبر فوری
شنبه ۴ اسفند ۱۳۹۷ تهران ۱۲:۱۷

فرمان سرلشکر برای سانسور


فرمان جدید سرلشکر باقری (نفر دوم از چپ) کنترل و ممیزی را یک مرحله بالاتر برده و تشدید کرده است.

از این به بعد انتشار هیچ کتاب (و نیز محصولات چندرسانه‌ای) درباره جنگ ایران و عراق بدون مجوز یک شورای ۱۷ نفره تحت کنترل نظامیان در ایران ممکن نخواهد بود. شورایی در سطح ملی با شعبه‌های استانی.

این خلاصه فرمانی است که سرلشکر محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، تحت عنوان «آیین‌‌نامه نظارت بر تولید و نشر آثار ادبی و تاریخی دفاع مقدس» صادر کرده و در ۲۵ دی ماه در روزنامه رسمی کشور چاپ شده است.

در جمهوری اسلامی سنتی دیرینه وجود دارد که بر اساس آن هر کتابی می‌خواهد چاپ شود، اول باید به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارسال شود و مجوز این وزارتخانه را پیش از چاپ کسب کند. سنتی که از نگاه منتقدان و مخالفان جمهوری اسلامی سانسور به اسم ممیزی است.

حالا فرمان جدید درباره کتاب‌های تاریخ جنگ ایران و عراق یک مرحله کنترل و ممیزی را بالاتر برده و تشدید کرده است. ناشران کتاب‌های مربوط به تاریخ جنگ، باید نخست کتاب‌ها را به وزارت ارشاد بفرستند و در مرحله بعد وزارت ارشاد خود باید از این شورای ۱۷ نفره تحت کنترل نظامیان اجازه بگیرد و بدون اجازه این شورا، وزارت ارشاد که خود پیش از این مسئول سانسور کتاب بود قدرت و اختیاری برای صدور مجوز کتاب‌های مربوط به جنگ نخواهد داشت. (بند یک ماده ۱۲) .

کتاب‌هایی که در سازمان‌های نظامی درباره جنگ نوشته می‌شوند مسیر جداگانه‌ای خواهند رفت. این کتاب‌ها نخست باید از سوی بالاترین فرمانده یا رئیس آن نهاد تأیید شوند و سپس برای کسب مجوز به این شورای نظامی فرستاده شوند. (بند چهار ماده ۱۲)

طبق فرمان جدید، اشاره به عدم ضرورت ادامه جنگ بعد از آزادسازی خرمشهر در سال ۱۳۶۱ می‌تواند باعث سانسور و یا حتی جلوگیری از چاپ یک کتاب شود.
طبق فرمان جدید، اشاره به عدم ضرورت ادامه جنگ بعد از آزادسازی خرمشهر در سال ۱۳۶۱ می‌تواند باعث سانسور و یا حتی جلوگیری از چاپ یک کتاب شود.

هدف از این فرمان، نظارت هدفمند (سانسور) بر محتوای آثار مرتبط با جنگ ایران و عراق به منظور اطمینان از تطبیق محتوای آنها با «ارزش‌های دفاع مقدس و مقاومت» اعلام شده است (مواد یک و دو). اما معیارهایی که برای عبور کتاب‌ها و ناشران از سد این شورای نظامی ذکر شده، تقریباً همگی کلی، مبهم و قابل تفسیر هستند و مفسر و تعیین‌کننده مصداق هم کسی نیست جز خود اعضای این شورای عمدتاً نظامی.

معیارهایی مانند ضرورت انطباق تولیدات با حقایق جنگ، عدم تحریف ارزش‌ها، عدم زیر سؤال بردن پیروزی جمهوری اسلامی در جنگ و حتی عدم تشکیک در ضرورت ادامه جنگ در زمان خاص مثلاً ادامه جنگ بعد از آزادسازی خرمشهر (ماده ۱۲). طبق فرمان جدید در حالی اشاره به عدم ضرورت ادامه جنگ بعد از آزادسازی خرمشهر در سال ۱۳۶۱ می‌تواند باعث سانسور و یا حتی جلوگیری از چاپ یک کتاب شود که این موضوع سال‌هاست به عنوان یکی از ابهامات و سؤالات بزرگ تاریخ جنگ از سوی پژوهشگران مستقل مطرح شده است و در مواردی خشم و عصبانیت مسئولان و فرماندهان ارشد دوران جنگ را در پی داشته است. حالا راهکاری که حکومت و نظامیان ارشد برای مقابله با این پرسش‌ها و ابهامات پژوهشگران و افکار عمومی پیدا کرده‌اند، جلوگیری از چاپ و انتشار هر نوع نوشته و کتاب در این باره است.

شورای ۱۷ نفره تحت کنترل نظامیان همچنین در حالی حق دارد که با انتشار هر کتابی مخالفت کند که به هیچ کس یا نهاد بالاتری برای این مخالفت خود پاسخگو نخواهد بود و مرجع ثالثی مانند دادگاه برای شکایت نویسندگان و ناشرانی که احساس کنند حق آنها ضایع شده در نظر گرفته نشده است.

در این آیین‌نامه هیچ اشاره‌ای به حق نویسندگان کتاب‌ها و پژوهشگران برای حضور در جلسات شورای ۱۷ نفره نظامیان که به محتوای کتاب‌های آنها رسیدگی می‌کند، نشده است و این اختیار شوراست که با حضور نویسندگان و ناشران در جلسات خود موافقت کند یا نه. تنها اعتراض قابل قبولی که در نظر گرفته شده اعتراض ناشر یا نویسنده به خود این شورا و نه مرجع دیگر است. در واقع شورایی که تصمیم به حذف بخش‌هایی از محتوای یک کتاب خاص می‌گیرد یا به طور کلی مانع چاپ آن می‌شود، خودش دوباره به اعتراض ناشر رسیدگی خواهد کرد (بند سه ماده هشت).

شورای تحت کنترل نظامیان حتی حقی برای نویسنده و ناشر در مورد حضور در جلسه اعتراض و تجدید نظر قائل نشده و آیین‌نامه تکلیفی در این باره برای شورا در نظر نگرفته است.

دامنه نظارت و ممیزی هیئت ۱۷ نفره تحت کنترل نظامیان حتی قرار است بر کتاب‌هایی نیز که پیش از این درباره جنگ ایران و عراق منتشر شده‌اند گسترش یابد. کتاب‌هایی که پیش از این چاپ شده‌اند اگر قرار است دوباره چاپ شوند، باید به این شورا ارسال شوند و شورا با چاپ مجدد آنها موافقت کند (بند شش و هفت ماده ۱۲). موضوعی که می‌تواند به جلوگیری از چاپ یا سانسور بخش‌هایی از کتاب‌های منجر شود که در ماه‌ها و سال‌های اخیر روایت حکومتی از جنگ را حتی در سطحی اندک به چالش کشیده‌اند. فرمان سرلشکر هر نوع صدای منتقد یا مخالف درباره تاریخ جنگ را هدف قرار داده است.

  • 16x9 Image

    مراد ویسی

    مراد ویسی روزنامه‌نگار و دانش آموخته علوم سیاسی از سال ۱۳۷۱ فعالیت روزنامه‌نگاری را شروع کرده و از سال ۲۰۱۰ عضو تحریریه رادیو فردا است. حوزه مطالعاتی و حوزه تخصصی مورد علاقه  او ساختار قدرت در جمهوری اسلامی با تمرکز بر نهاد رهبری و نیروهای مسلح است.

دیدگاه شما

نمایش نظرات

XS
SM
MD
LG