گزارشی از حملهٔ مأموران امنیتی به بیمارستان ایلام
روزنامهٔ هممیهن، چاپ تهران، با انتشار گزارشی، کشته و زخمی شدن معترضان در اعتراضات ایلام و انتقال آنها به بیمارستان را تأیید کرد. فریدون همتی، نمایندهٔ ایلام، نیز بر ورود نیروهای انتظامی به بیمارستان و وقوع درگیری صحه گذاشته است.
این روزنامه در گزارش خود همچنین بهنقل از شاهدان عینی نوشت: «هیچکدام از معترضان اسلحه گرم یا سرد همراهشان نداشتند؛ معترضانی که چند نفرشان در همان لحظهٔ تیراندازی کشته و بههمراه زخمیها به بیمارستان امام خمینی ایلام منتقل میشوند. بههمیندلیل عدهای از نیروهای امنیتی به بیمارستان میروند و بین خانوادههای زخمیها و کشتهشدگان و آنها درگیری رخ میدهد.»
پیشتر، رادیو فردا روایت یک شاهد عینی را منتشر کرده بود مبنی بر اینکه مردم و کادر درمان بیمارستان با وجود حملات نیروهای امنیتی از جمله با گاز اشکآور اجازهٔ بردن اجساد و دستگیری زخمیها را به مأموران ندادند و این درگیریها تا نزدیکیهای بامداد یکشنبه ۱۴ دی ادامه داشت. اما سرانجام در شامگاه یکشنبه نیروهای امنیتی با ادامهٔ حملات موفق شدند وارد بیمارستان شوند.
بهگفتهٔ این شاهد عینی، «مأموران پس از آنکه شامگاه یکشنبه توانستند وارد بیمارستان شوند، هرکس را که میدیدند کتک میزدند، چه از مردم و چه از کادر درمان. همه را کتک زدند.».
هممیهن در گزارش خود مواردی از بازداشت مجروحان در بیمارستان توسط نیروهای امنیتی را بهنقل از شاهدان عینی شرح داده و افزوده است: «سهنفر از زخمیها دیروز درگذشته و خاکسپاری شدهاند و احتمالاً زخمیهای کمی هنوز در بیمارستان هستند؛ چون خانوادهها هرطور شده همانشب و فردایش آنها را خارج کردهاند.»
گزارشها از ادامۀ اعتراضات بازاریان در تهران و چند استان دیگر
گزارشها حاکی از ادامۀ تجمعات اعتراضی بازاریان در تهران برای دومین روز متوالی است.
برخی گزارشها از این حکایت دارد که شماری از بازاریان روز چهارشنبه از جمله در بازار سلطانی و جعفری مغازههای خود را بستهاند.
همچنین راستههای جواهرفروشان، پارچهفروشان و فرشفروشان در بازار تهران روز چهارشنبه تعطیل گزارش شده است.
در حالی که بر اساس این گزارش، «در سراسر بازار تهران، از راستهها تا پاساژها، حضور پررنگ مردم بهوضوح دیده میشود»، برای جلوگیری از ورود مردم به بازار تهران، خط یک مترو تهران اعلام کرد که تا اطلاع ثانوی در ایستگاه پانزده خرداد (بازار تهران) نمیایستد.
گزارشها از بازارهای استان فارس از جمله در بازار طلافروشان در فسا و برخی راستهها در بازار شیراز نیز حاکی از تعطیلی مغازهها به نشانۀ اعتراض است.
از دیزلآباد کرمانشاه هم تصاویر متعددی منتشر شده که نشان میدهد بازاریان و کسبه مغازههای خود را تعطیل کرده و تجمع اعتراضی برگزار کردهاند. این تجمع اعتراضی با سرکوب مأموران حکومتی مواجه شده و در تصاویر منتشرشده صدای شلیک شنیده میشود.
از قزوین هم خبر و تصاویری رسیده که نشان میدهد کسبه بازار مغازههایشان را تعطیل کرده و راهپیمایی اعتراضی برگزار کردهاند.
تصاویر و خبرهایی هم از کرمان منتشر شده که نشان میدهد معترضان به خیابان آمده و شعار میدهند. برخی گزارشها از کرمان هم از تعطیل بازار و پیوستن بازاریان به اعتصاب حکایت دارد.
در شرایطی که رهبر جمهوری اسلامی و دیگر مقامهای بلندپایۀ حکومت ایران از جمله محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی تلاش کردهاند اعتراضات بازاریان را «بهحق» بدانند، تصاویر و ویدئوهای منتشرده در شبکههای اجتماعی از اعتراضات در بازار تهران در روز سهشنبه نشاندهندۀ حضور سنگین نیروهای سرکوب در مقابل بازاریان بود.
اعتراضات اقتصادی-سیاسی در ایران در شرایطی ادامه دارد که روزنامۀ کیهان در شمارۀ روز چهارشنبه، ۱۷ دی مدعی شده موج جدید اعتراضات که این روزنامه آن را «اغتشاشات» نامیده، «فروکش» کرده و به یک «شکست مفتضحانه برای طراحان خارجیاش تبدیل شده است».
حمایت جمعی از فیلمنامهنویسان سینمای ایران از دور تازۀ اعتراضات
شماری از فیلمنامهنویسان سینمای ایران در بیانیهای از دور تازۀ اعتراضات سیاسی-اقتصادی در ایران حمایت کردند.
در این بیانیه آمده: «اگر مهمترین کار فیلمنامهنویس، نوشتن واقعیات زندگی است، نمیتواند در برابر مصائبی که هر روز خشنتر از روز پیش بر زندگی مردم تحمیل میشود، سکوت اختیار کند.»
در این بیانیه اسامی افرادی چون مریم مقدم، فرهاد توحیدی، بهتاش صناعیها، پیمان قاسمخانی و پیام یزدانی دیده میشود.
بیانیه افزوده که «اعتراضات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی روزهای اخیر، نه هیجانی زودگذر، که حاصل انباشت سالها نشنیدن، نادیدهگرفتن و حذف نظاممند صداهای منتقد است.»
این فیلمنامهنویسان برخورد قهری با این اعتراضات را «راهحل» ندانسته و هشدار دادهاند که این نوع برخوردها «مشکل را عمیقتر میکند».
بیانیه ۲۲۱ فعال سیاسی و مدنی در حمایت از اعتراضات برای «نجات ایران»
۲۲۱ فعال سیاسی و مدنی با انتشار نامهای، حمایت خود را از بیانیه ۱۷ فعال سیاسی و مدافع حقوق بشر با محوریت «نجات ایران» اعلام کردند و اعتراضات اخیر در ایران را نشانهٔ نارضایتی عمیق و گستردهٔ جامعه از وضعیت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور دانستند.
امضاکنندگان با اشاره به دور جدید اعتراضات که از هفتم دیماه از بازار تهران آغاز شد و طی یک هفته به دهها شهر گسترش یافته، اعلام کردهاند از متن بیانیه ۱۷ فعال سیاسی و مدنی و مدافعان حقوق بشر با تأکید بر اینکه «نظام نامشروع جمهوری اسلامی رفتنی است»، حمایت میکنند.
در این بیانیه آمده است: «ما با صدایی رسا اعلام میکنیم که تنها راه نجات کشور از پرتگاه کنونی، گسترش اعتراضات سازمانیافته و همگرایی نیروهای دمکراسیخواه و خواهان تغییرات ساختاری سیاسی است.»
این فعالان سیاسی و مدنی با اشاره به آنچه «فرا رسیدن زمان تغییر بزرگ» خواندهاند، تأکید کردهاند که سرکوب و خشونت نمیتواند مانع مطالبات مردمی شود که بهدنبال تعیین سرنوشت خود هستند. آنها آیندهٔ ایران را در گرو آزادی، دموکراسی و حاکمیت ملی دانسته و همچنین خواستار پایبندی معترضان به اصول مبارزهٔ خشونتپرهیز و پرهیز از شعارهای تفرقهافکنانه شدهاند.
نویسندگان نامه، «راه نجات ایران» را در همگرایی گرایشها، اصناف و جنبشهای اجتماعی معترض و شکلگیری یک «ابرجنبش» برای برگزاری رفراندوم و انتخابات مجلس مؤسسان بر پایهٔ انتخابات آزاد و منصفانه دانستهاند؛ روندی که به گفته آنان باید با حفظ استقلال و یکپارچگی سرزمینی ایران همراه باشد.
تقدیر «برنجپاشیِ» معترضان در آبدانان در شبکههای اجتماعی
اعتراضات سهشنبه شب در آبدانان، نه تنها از نظر تعداد جمعیت شرکتکننده، بلکه از نظر رفتار مردم با کیسههای برنجی که بهدست شهروندان این شهر افتاده بود، در شبکههای اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است.
تصاویر و ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی فارسیزبان نشان میدهد معترضان در آبدانان، پس از هجوم به فروشگاه وابسته به سپاه پاسداران در این شهر، محتوای کیسههای برنج را به نشانۀ اعتراض در خیابانها به هوا پاشیدند.
تصاویری از ایستادن معترضان در این شهر بر روی خیابانهایی که با برنج فرش شده، در شبکههای اجتماعی بارها همرسان شده است.
از این حرکت با عناوینی چون «برنجپاشی» و «باران برنج» نام برده شده و خودداری ساکنان آبدانان به عنوان یکی از محرومترین مناطق ایران، از بردن این کیسهها به منازل نمادِ «شرافت» و «شورش گرسنگانِ آزادی و نه تهیدستان» نام برده شده است.
کاربران بسیاری نوشتهاند رفتار سهشنبه شب شهروندان آبدانان نشان داد باید از تقلیل این دور از اعتراضات به «جنگ نان» و دغدغههای اقتصادی صرف خودداری کرد.
این اتفاق چند روز پس از آن رخ داد که سخنگوی دولت، از پرداخت ماهیانه یک میلیون تومان به هر ایرانی برای کاهش فشار افزایش قیمتها بر سفرۀ مردم خبر داده بود.
این موضوع از آن رو در شبکههای اجتماعی پررنگ شده که دور تازۀ اعتراضات در ایران ابتدا در اعتراض به نوسانان شدید و عدم ثبات بازار ارز، از سوی بازاریان آغاز شد، اما به سرعت رنگ و بوی سیاسی گرفت.
از زمان آغاز این دور از اعتراضات، مقامهای جمهوری اسلامی از جمله علی خامنهای تلاش کردهاند تجمعات را به مطالبات صنفی «بهحق» تقلیل دهند و سایر مطالبات را «اغتشاشات» بنامند.
پیام پانتهآ بهرام در حمایت از اعتراضات مردم
پانتهآ بهرام، بازیگر سرشناسی که در جنبش «زن زندگی آزادی» در حمایت از معترضان حجاب از سر برداشت و بازداشت شد، در واکنش به دور جدید اعتراضات نوشت: «من سه سال است كه كركره را پايين كشيده و به اعتصابات پيوستهام. چون شما منتظر نور ماندهام، در ميهن خويش.»
خانم بهرام در استوری اینستاگرامش همچنین خود را «متولد "بازار تهران" و بزرگشدهٔ "نازىآباد"» معرفی کرده و افزوده است: «اهل ايران هستم كه خراسان است و گلستان است و كردستان و خوزستان و سيستان و مازندران و گيلان و ايلام و فارس و...»
پانتهآ بهرام در پاییز ۱۴۰۱ همراه با چند بازیگر دیگر سینما به دلیل برداشتن حجاب اجباری بازداشت شد اما بعدتر با وجود تهدید مقامات جمهوری اسلامی، در اکران مردمی آخرین قسمت سریالی که قبلاً بازی کرده بود، بدون حجاب حاضر شد.
او تیرماه پارسال نیز خبر داد که حراست وزارت ارشاد به او اعلام کرده «ممنوعالفعالیت» است و حتی اجازهٔ «تدریس» هم ندارد.
پیش از پانتهآ بهرام، کتایون ریاحی نیز در یک استوری ایسنتاگرام نوشته بود: شیزنان، دلیرمردان، نور نزدیک است.
تهدید مجدد رئیس قوه قضاییه علیه معترضان در خیابان
رئیس قوه قضاییه بار دیگر با «اغتشاشگر» خواندن معترضان، تهدید کرد اگر کسی به خیابان بیاید، «در راستای اهداف دشمنان» عمل کرده و «دیگر جای هیچ ارفاقی نیست».
غلامحسین محسنی اژهای روز چهارشنبه همچنین از عملکرد نیروی انتظامی و امنیتی در مقابله با معترضان تقدیر کرد و مدعی شد که مأموران حکومتی بهرغم این که دو کشته هم دادند، «با تدبیر» با معترضان برخورد کردند.
در ۱۰ روزی که از دور جدید اعتراضات در ایران میگذرد، منابع حقوق بشری از کشته شدن دستکم حدود ۳۰ معترض شامل نوجوانان خبر دادهاند و تصاویر و ویدئوهای منتشرشده نشان میدهد که در بسیاری موارد مأموران حکومتی، با شلیک مستقیم گلوله به مردم معترض، سعی در پراکنده کردن تجمعات دارند.
ادامه اعتراضهای شبانه در شهرهای مختلف ایران
بر اساس گزارشها و تصاویر منتشر شده، چند شهر ایران برای دهمین شب شاهد برگزاری تجمعهای اعتراضی شهروندان علیه حکومت بود و نیروهای امنیتی نیز دست به مقابله زدند.
علاوه بر شهر ایلام که شامگاه سهشنبه ۱۶ دی در مناطق مختلف آن معترضان حضور داشتند، شهروندان معترض در تربت حیدریه واقع در استان خراسان رضوی در همراهی با معترضان شهرهای دیگر به خیابان آمدند. این در حالی است که ویدئوها و گزارشهایی از حضور انبوه یگان ویژه در خیابانهای شهر منتشر شده است.
همچنین در شبکههای اجتماعی تصاویری از برگزاری تجمعهای اعتراضی و سر دادن شعارها در شهر الوند قزوین منتشر شده که همراه با صدای تیراندازی بوده است.
از سوی دیگر، ویدئوهایی از شلیک گاز اشکآور به سوی معترضان در شهر نیریز استان فارس منتشر شده است. گزارشهای دیگری در شبکههای اجتماعی حاکی از برگزاری تجمعهایی در کرمانشاه و برخی محلهها و مناطق تهران است.
تصاویر ارسالشده برای رادیو فردا حاکی از آن است که در نیشابور نیز معترضان با به صدا درآوردن بوقهای خودرو اعتراض خود را نشان میدهند و نیروهای حکومتی نیز حضور پررنگی دارند.
این در حالی است که از ظهر سهشنبه بسیاری از شهرهای کشور ازجمله تهران درگیر اعتراضات اقتصادی و سیاسی گستردهای بودند و معترضان در آنها شعارهای تندی علیه مقامهای جمهوری اسلامی بهویژه علی خامنهای سر دادند.
علیرضا قربانی هم از لغو کنسرتهای خود خبر داد
علیرضا قربانی، خواننده، همزمان با ادامه اعتراضها در ایران اعلام کرد که کنسرتهای خود در داخل کشور را لغو میکند.
او روز سهشنبه ۱۶ دی با انتشار متنی در حساب اینستاگرام خود نوشت «با توجه به اتفاقات تلخ و رنجی که جامعه، بهخصوص خانوادههایی که عزیزان خود را از دست دادهاند، متحمل شدهاند»، این مجموعه کنسرتها را برگزار نخواهد کرد.
او افزود که برگزاری کنسرت در این مقطع زمانی را «نه در توان ذهنی و روحی تیم خود میدانیم و نه همراستا با حالوهوای دل مردم».
روز دوشنبه هم همایون شجریان، خواننده موسیقی سنتی، از لغو کنسرتهای پیش روی خود در اروپا در حمایت از معترضان خبر داد.
پیش از این گزارشهایی منتشر شده بود که در روزهای اخیر شمار دیگری از خوانندگان، کنسرتهای خود را در شهرهای مختلف در واکنش به شرایط کنونی در کشور لغو کردهاند.
مایکل روبین: نگرانم ترامپ قدرت را به کسی مانند حسن روحانی منتقل کند
رویکردها به چشمانداز ایرانِ ملتهب در این روزها گوناگون است. گروهی از تحلیلگران نسبت به سرنوشت این تحولات محتاطانه خوشبین هستند، در حالی که گروهی دیگر آشکارا به نتیجهٔ آن بدبین هستند.
آیا این دور تازهٔ اعتراضات که از هفتم دی در شهرهای کوچک و بزرگ ایران در جریان است، لزوماً به دموکراسی منجر میشود؟ یا تاریخ، ساختار قدرت و مداخلهٔ بازیگران داخلی و خارجی، مسیر دیگری را رقم خواهد زد؟
در گفتوگو با مایکل روبین، پژوهشگر ارشد اندیشکدهٔ «امریکن اینترپرایز» و از تحلیلگران باسابقه در امور ایران، تلاش کردهایم به این پرسشها پاسخ دهیم.
آقای روبین با ارجاع به تجربهٔ انقلاب مشروطه، تحولات سالهای ۱۳۳۲ و ۱۳۵۷، و همچنین نمونههای معاصر مانند ونزوئلا، استدلال میکند که دموکراسی در ایران «لزوماً نزدیک نیست».
او همچنین بر نقش نیروهای ضددموکراتیکِ مجهز، ساختار امنیتی سپاه پاسداران، شکافهای رهبری در اپوزیسیون، و محاسبات متغیر واشینگتن تأکید دارد.
