چهارمین سالگرد مرگ مهسا ژینا امینی در بازداشت گشت ارشاد در تهران، با واکنش گسترده در فضای مجازی و تشدید فضای امنیتی در شهرهای کردنشین در ایران همراه شده است.
مهسا امینی زن جوان ۲۲ ساله اهل سقز بود که در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱، سه روز پس از بازداشت بهدست مأموران گشت ارشاد جمهوری اسلامی در بیمارستان کسرا در تهران درگذشت.
مرگ او در پی پافشاری حکومت بر اعمال حجاب اجباری در مورد زنان، به اعتراضاتی بسیار گسترده در سراسر کشور دامن زد که بلافاصله جهانی شد و جنبش «زن، زندگی، آزادی» را پدید آورد.
در شهریور سال جاری، ۱۴۰۵، از دستکم یک هفته مانده به روز سالگرد، پیامها و یادآوری مرگ او در شبکههای اجتماعی فارسیزبان آغاز شد و روز چهارشنبه، ۲۵ شهریورماه، همچنان ادامه دارد.
امجد امینی، پدر مهسا، که هفته گذشته پیامی در شبکه اینستاگرام به مناسبت نزدیک شدن به سالگرد او منتشر کرده بود روز چهارشنبه در پیامی تازه از همه مردم که با این خانواده «همراه و همدل بودند» تشکر کرده است.
او نوشته است: «در میان همه مشکلات و تنگناهای اقتصادی و معیشتی، بسته نگه داشتن مغازه و دست کشیدن از کار برای هیچ کس آسان نیست.»
پیشتر خبر رسیده بود که تعداد زیادی از کسبه و بازاریان روز چهارشنبه در شهرهای سقز، سنندج، کامیاران، بانه، مریوان، مهاباد، اُشنویه، پیرانشهر، دیواندره و بوکان مغازههای خود را بسته و در اعتصاب هستند.
وبسایتها و منابع خبری مختلف که اخبار مناطق کردنشین را منتشر میکنند، از جمله هانا، کردپا، کولبرنیوز، زاگرس ۲۴ و شبکه حقوق بشر کردستان نیز گزارشها و تصاویری از تعطیلی مغازهها در شهرهای مختلف کردنشین منتشر کردهاند.
در همین حال تصاویر و گزارشهای مختلفی از برقراری فضای امنیتی شدید و استقرار نیروهای نظامی و انتظامی با سلاحهای سنگین در شهرهای مختلف کردنشین منتشر شد.
ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران پیشتر خواستار اعتصاب در شهرهای کردنشین ایران در سالگرد جان باختن مهسا (ژینا) امینی شده بود.
امجد امینی در پیام تازهاش همچنین تأیید کرده است که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در روز چهارشنبه «مسیرهای منتهی به آرامستان آیچی را مسدود کردند».
روز سهشنبه ۲۴ شهریور هم مژگان افتخاری، مادر مهسا امینی، در پیامی در این سالگرد نوشته بود: «من یک بار تو را زادم و یک بار از رنج بیامان نبودنت متولد شدم. چنان به مهر حق نزدیک بودی، که از هر سوی جهان، سری برآورند، نام تو را بر تارک آسمان میبینند.»
شاهزاده رضا پهلوی، آخرین ولیعهد ایران، هم روز چهارشنبه به همین مناسبت در پیامی که از جمله در شبکه ایکس منتشر شد نوشت: «جمهوری اسلامی گمان میکرد میتواند خون مهسا را نیز مانند خون بسیاری دیگر پایمال کند، اما یک ایران برای او بهپا خاست. ضحاک، برای آنکه نشان دهد مهسا را به قتل نرسانده است، قلب جوانان دیگری را نیز نشانه گرفت، از نیکا و سارینا تا کیان و خدانور، از حمیدرضا و مجیدرضا تا صدها فرزند دیگر ایران.»
پیش از او، در روز سهشنبه، حامد اسماعیلیون، فعال مدنی مخالف جمهوری اسلامی که همسر و دختر خود را در سرنگونی هواپیمای مسافربری اوکراینی به دست سپاه پاسداران از دست داده است، در شبکه ایکس نوشته بود: «به یادِ ژینا و تمامِ کشتگانِ ستم. نه فراموش میکنیم و نه میبخشیم.»
همزمان با سالگرد، ژان نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، نیز در پیامی در شبکه ایکس ضمن یاد کردن از نام مهسا امینی نوشت که «زن، زندگی، آزادی» فریادی است که حتی «سرکوب خونین به دست رژیم ایران موفق نخواهد شد خاموشش کند».
روز چهارشنبه حتی سفارت آلمان در تهران هم به سالگرد مهسا امینی در شبکههای اجتماعی واکنش داشت: این سفارتخانه در حساب اینستاگرامی خود در صفحهای سیاه نام مهسا ژینا امینی و تاریخ تولد و مرگ او را ثبت کرده است.
پیکر مهسا امینی دو ساعت پس از انتقال وی به بازداشتگاه وزرا در تهران، با آمبولانس به بیمارستان رسید.
با آن که گزارشها حاکی از مرگ مغزی وی به دلیل ضرب و جرح بود، نیروی انتظامی در اطلاعیهای که در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ منتشر کرد هیچ اشارهای به موضوع ضرب و جرح نکرد و تنها از بروز «ناگهانی» عارضه قلبی وی در حین برگزاری کلاسهای ارشادی در پلیس امنیت اخلاقی خبر داد.
این در حالی است که دستکم دو پزشک در همان روز در شبکههای اجتماعی گفته بودند که با توجه به جراحات صورت مهسا امینی در بیمارستان و خونریزی از گوش او، عامل بستری شدن به هیچ وجه مشکل قلبی نبوده است.
در همان زمان خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، در گزارشی بر اساس «بررسی اولیه پزشکی قانونی» مدعی شد که علت مرگ مهسا امینی «عارضه قلبی» بوده و «او در پنج سالگی تومور مغزی عمل کرده و مبتلا به بیماری صرع و دیابت نوع یک بوده است.»
با این حال خانواده خانم امینی در گفتوگو با رادیوفردا ضمن رد هر گونه بیماری، از سلامت کامل او پیش از بازداشت خبر دادند.
«مرگ بر خامنهای» از جمله شعارهایی بود که مردم حاضر در مراسم تدفین مهسا ژینا امینی در روز ۲۶ شهریور ۱۴۰۱ سر دادند.
چهارمین سالگرد درگذشت این زن جوان که آغازگر جنبش «زن، زندگی، آزادی» شد در حالی رسیده است که هفت ماه از مرگ علی خامنهای در حمله هوایی اسرائیل به بیت او میگذرد، پسر او مجتبی به عنوان رهبر تازه حکومت معرفی شده اما در این هفت ماه نه صدایی از او منتشر شده و نه ویدئویی، و حجاب اجباری در ایران برخلاف خواسته مقامات حکومت عملاً به حجاب اختیاری تبدیل شده است.