بررسیهای رادیو فردا نشان میدهد که نیروهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران در جریان سرکوبهای اخیر در تهران بهسوی شهروندان غیرنظامی با سلاح گرم تیراندازی کردهاند و شواهد موجود از وقوع قتلهای فراقضایی حکایت دارد.
سازمان حقوق بشر ایران روز یکشنبه ۲۱ دیماه اعلام کرد همزمان با گسترش اعتراضات ضدحکومتی و گذشت بیش از ۶۰ ساعت از قطع سراسری اینترنت، سرکوب و کشتار معترضان در نقاط مختلف کشور، بهویژه تهران، بهطور چشمگیری تشدید شده است.
بر اساس اعلام این سازمان مستقر در نروژ، از آغاز اعتراضات تاکنون کشتهشدن دستکم ۱۹۲ معترض تأیید شده است که ۹ نفر از آنان زیر ۱۸ سال سن داشتهاند.
این نهاد حقوق بشری هشدار داد که همزمان گزارشهای تأییدنشده از کشتهشدن دستکم صدها و براساس تخمین برخی منابع، بیشاز ۲۰۰۰ نفر، حکایت دارند که بهدلیل قطع کامل اینترنت و محدودیت شدید دسترسی به اطلاعات، راستیآزمایی مستقل آنها در شرایط کنونی با دشواری جدی روبهروست.
در همین حال، به گزارش هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، بر اساس آمار تأییدشده از سوی این خبرگزاری تا شامگاه شنبه ۲۰ دیماه، شمار جانباختگان اعتراضات به دستکم ۱۱۶ نفر رسیده است.
هرانا مینویسد بررسی علل مرگ نشان میدهد که اغلب جانباختگان بر اثر اصابت گلولههای جنگی یا ساچمهای، عمدتاً از فاصله نزدیک، جان خود را از دست دادهاند.
به نوشتهٔ این خبرگزاری «در مقابل، ۳۷ تن از کشتهشدگان از نیروهای نظامی- امنیتی و یک نفر نیز دادستان بوده است».
انتشار تصاویری از اجساد کشتهشدگان
تصاویری که شامگاه شنبه ۲۰ دی به دست رادیو فردا رسیده و احتمالاً در محدودهٔ پزشکی قانونی و سردخانه کهریزک ضبط شدهاند، پیکر چندین کشته را نشان میدهد که آثار اصابت گلوله بر بدن برخی از آنها قابل مشاهده است و بستگان آنها برای شناسایی اجساد در محل حضور دارند. محتوای این ویدئوها حاکی از بهکارگیری عامدانهٔ خشونت مرگبار علیه غیرنظامیان است.
در ویدئویی دیگر که از زاویهای متفاوت ضبط شده، خانوادهها در سالنی بزرگ در میان دهها پیکر بیجان در حال جستوجوی عزیزان خود دیده میشوند و برخی در حال شناسایی و احراز هویت قربانیان هستند. تمرکز تعداد زیادی از اجساد در یک محل، از گستردگی تلفات در جریان این سرکوب خبر میدهد.
رادیو فردا به طور مستقل نمیتواند این گزارشها را تأیید یا رد کند.
منابع مطلع از محل به سازمان حقوق بشری ههنگاو گفتهاند «دهها کشته در کهریزک هستند که همگی با تیر جنگی جان باختهاند و ظرفیت سردخانه بهقدری پر شده که پیکرها در سولههای جانبی نیز نگهداری میشوند». به گفتهٔ این منابع، فشارهای امنیتی بر خانوادهها و محدودیتهای شدید ارتباطی، روند اطلاعرسانی و پیگیری وضعیت قربانیان را دشوار کرده است.
تأیید صحت انبار کردن اجساد قربانیان در گزارش صداوسیما
در همین حال، خبرگزاری صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران که از معدود رسانههای حکومتی است که به اینترنت دسترسی دارد، روز یکشنبه ۲۱ دیماه گزارشی ویدئویی از سولهای بزرگ در تهران منتشر کرد که در آن اجساد بسیاری به چشم میخورد، اما قتل آنها را به «معترضان» نسبت داد.
در این گزارش اشاره شده که این اجساد در پزشکی قانونی تهران است ولی به زمان و جزئیات دیگری اشاره نمیشود.
صداوسیما در گزارش یادشده صحنههای انتقال اجساد با وانت از پزشکی قانونی به سولهای بزرگ و اجساد خونین زیادی را بر روی زمین آن سالن بزرگ نشان میدهد و بدون ارائه شواهدی مدعی میشود که قتل عمده این شهروندان بهدست نیروهای حکومتی صورت نگرفته است.
البته گزارشگر در بخشی از این گزارش نیز اذعان میکند که «بینشان شاید افرادی بودند که قصد درگیری با نیروی انتظامی داشتند».
بهدلیل قطع اینترنت در ایران و فضای امنیتی حاکم، دسترسی به اطلاعات مستقل با محدودیت جدی روبهروست. با این حال، ههنگاو میگوید تاکنون هویت ۵۰ نفر از شهروندانی را که در جریان اعتراضات اخیر با شلیک مستقیم نیروهای حکومتی کشته شدهاند، احراز کرده است.
«کمپین حقوق بشر ایران»، مستقر در آمریکا، روز یکشنبه نوشت که «گزارشهای موثقی در اختیار دارد که نشان میدهد پس از اعتراضات پنجشنبه شب، بیمارستانها و مراکز درمانی در مناطقی از تهران، مشهد و کرج مملو از مجروحان بودهاند».
این گزارش میافزاید: «اینها تنها مناطقی هستند که تاکنون امکان دریافت اطلاعات از آنها فراهم شده است؛ بسیاری از مناطق دیگر کشور، بهویژه در شهرها و مناطق کوچک و حاشیهنشین، نیز به احتمال زیاد با شرایط مشابهی روبهرو هستند و گزارشهای متعددی از کشتهشدن معترضان در سراسر کشور دریافت شده است».
کمپین حقوق بشر ایران نوشت که «استفاده از گلولهٔ جنگی در چندین شهر و حملات خشونتآمیز نیروهای حکومتی به بیمارستانها را ثبت کرده و همچنین گزارشهایی که هنوز تایید نشدهاند؛ دربارهٔ کشتارهای گسترده در ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ دریافت کرده است».
شبکهٔ خبری سیانان به نقل از یک پزشک در شهر نیشابور گزارش داد که او در یک پیام صوتی گفته است مقامات برای کشتن «دستکم ۳۰ نفر» در تاریخ جمعه ۱۹ دی در آنجا از «سلاحهای جنگی» استفاده کردهاند.
این پزشک گفت: «در میان آنها کودکان نیز بودند. یک کودک پنجساله در حالی که در آغوش مادرش بود، هدف گلوله قرار گرفت».
او افزود: «وضعیت بیمارستانها بسیار آشفته است و بیماران از بستری شدن و شناسایی شدن واهمه دارند. به همین دلیل، ما تلاش میکنیم به مردم اطلاعرسانی کنیم و آنها را بهطور خصوصی در درمانگاهها مداوا کنیم».
سیانان تأکید کرده که نمیتواند مستقلاً گزارش این پزشک را تأیید کند.
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی در روزهای اخیر معترضان را به تشدید سرکوبها تهدید کرده بود و حساب کاربری علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در شبکهٔ اجتماعی ایکس، نیز شامگاه شنبه ۲۰ دیماه با انتشار تصویری از او نوشت: «انشاءالله به زودیِ زود، خداوند احساس پیروزی را در دلهای همهٔ مردم ایران رواج بدهد».
برخی از کاربران در شبکههای اجتماعی، این پست علی خامنهای را نشانهای از «دلداری دادن» او به هواداران خود برداشت کرده و بخشی دیگر نیز آن را «اعتراف خامنهای به فرمان کشتار» دانستهاند.
بهدلیل انسداد اینترنت در ایران و بسته بودن راه ارتباطاتی، بهدست آوردن آمار از تعداد کشتهشدگان اعتراضات میسر نیست. در موارد مشابه قبلی شمار قربانیان سرکوبها در ایران بسیار بیشتر از آمارهای اولیه گزارش شده است.
