وزیر خارجه ایران میگوید بر اساس «پیشنهاد هفتروزه» جمهوری اسلامی، آمریکا باید اقدامات مورد نظر تهران را ظرف چهار تا پنج روز انجام دهد تا تنگه هرمز در روز ششم بازگشایی و مذاکرات دو طرف در روز هفتم آغاز شود.
اما ساعاتی بعد از این اظهارات، والاستریت جورنال بهنقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که دونالد ترامپ این پیشنهاد را رد کرده است.
عباس عراقچی روز جمعه چهارم مهر در جمع خبرنگاران در مقر سازمان ملل در نیویورک گفت ایران از طریق قطر «یک برنامه مشخص هفتروزه» به آمریکا ارائه کرده و در صورت فراهم شدن شرایط مورد نظر تهران، تنگه هرمز میتواند بازگشایی شود و تردد عادی دریایی ظرف هفت روز از سر گرفته شود.
اصل پیشنهاد هفتروزه پیش از این نیز مطرح شده بود و مقامهای ایرانی در روزهای اخیر گفته بودند که تهران در ازای توقف درگیریها، پایان محاصرهٔ دریایی، آزادسازی داراییهای مسدودشده و کاهش فشار تحریمهای نفتی آمادهٔ بازگشایی تنگه هرمز است.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، نیز در مصاحبهای با شبکه سیبیاس گفته است که این پیشنهاد بر پایهٔ تفاهمنامه اسلامآباد تنظیم شده و در صورت پذیرش آن از سوی آمریکا، روند اجرای توافق «از همان روز» آغاز خواهد شد.
آقای عراقچی در اظهارات خود بار دیگر گفت «اقدامات یکجانبه و سپس حمله نظامی آمریکا» باعث توقف اجرای تفاهمنامه شد و واشینگتن به جای استفاده از سازوکار حل اختلاف پیشبینیشده در آن، به اقدام نظامی متوسل شد.
مقامهای آمریکایی اما روایت متفاوتی از فروپاشی تفاهمنامه ارائه کردهاند و حملات ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را عامل از میان رفتن توافق میدانند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، همین هفته بار دیگر گفت واشینگتن تفاهمنامه اسلامآباد را «امتحان کرد»، اما چند هفته بعد ایران به سوی کشتیها در تنگه هرمز آتش گشود و به گفتهٔ او رفتار «تهاجمی» در پیش گرفت.
تفاهمنامهٔ ۱۴بندی اسلامآباد روز ۲۸ خرداد به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید و چارچوبی برای توقف درگیریها و یک دورهٔ ۶۰روزه مذاکرات با هدف دستیابی به توافق نهایی تعیین کرد.
اما کمتر از سه هفته بعد، در پی حملات منسوب به ایران به چند نفتکش در تنگه هرمز، ارتش آمریکا به مدت دو هفته نقاط مختلف ایران را هدف حمله قرار داد و نیروهای جمهوری اسلامی نیز چند کشور منطقه را با موشک و پهپاد هدف گرفتند.
این درگیریها عملاً به فروپاشی تفاهمنامه اسلامآباد انجامید و ارتش آمریکا از ۲۳ تیر محاصره دریایی ایران را از سر گرفت.
ساعاتی پس از اظهارات آقای عراقچی، والاستریت جورنال به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که دونالد ترامپ پیشنهاد هفتروزه ایران را رد کرده است.
این روزنامه همچنین به نقل از این مقامها نوشت رئیسجمهور آمریکا به دستیاران خود گفته انتظار دارد حملات به ایران پس از انتخابات میاندورهای ماه نوامبر از سر گرفته شود و نسبت به برآورده شدن خواستههای واشینگتن از سوی حکومت ایران تردید دارد.
این گزارش تاکنون از سوی کاخ سفید یا دیگر مقامهای دولت آمریکا بهطور رسمی تأیید نشده است.
رویترز نیز روز شنبه گزارش داد که ایران همچنان در انتظار پاسخ رسمی واشینگتن به پیشنهاد خود است و افزود که نتوانسته گزارش والاستریت جورنال را مستقلاً تأیید کند.
دونالد ترامپ پیش از این نیز گفته بود تصور میکند ایران برای دستیابی به توافق تا پس از انتخابات میاندورهای آمریکا صبر خواهد کرد. مسعود پزشکیان اما در گفتوگو با شبکه انبیسی گفت «ما نمیخواهیم کار به انتخابات میاندورهای آمریکا برسد و مایلیم آمریکاییها پیش از آن به تفاهمنامه بازگردند.»
پیشنهاد تازهٔ ایران در شرایطی مطرح شده که دولت ترامپ در هفتههای اخیر فشار اقتصادی بر تهران را به شکل گستردهای افزایش داده و محاصرهٔ دریایی بنادر ایران نیز همچنان ادامه دارد.
وزارت خزانهداری آمریکا روز ۱۷ شهریور همهٔ شرکتهای هواپیمایی ایران را که پیش از آن مشمول تحریم نبودند، همراه با شماری از شرکتهای خارجی مرتبط با صنعت هوانوردی ایران تحریم کرد.
واشینگتن همچنین از اول مهر اجرای تحریمهای ثانویه علیه شرکتها و کشورهایی را آغاز کرده که به خطوط هوایی ایران خدماتی از جمله سوخترسانی و خدمات فرودگاهی ارائه میکنند.
این اقدامات بخشی از کارزار گستردهتر دولت آمریکا موسوم به «عملیات طرد اقتصادی» است که واشینگتن میگوید هدف آن قطع منابع مالی جمهوری اسلامی و افزایش فشار بر تهران برای دستیابی به توافقی تازه است.
همزمان محاصرهٔ دریایی بنادر ایران که پس از فروپاشی تفاهمنامه اسلامآباد از سر گرفته شد همچنان ادامه دارد.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، روز جمعه سوم مهر اعلام کرد از آغاز دور دوم این محاصره مسیر ۱۲۲ کشتی تجاری را تغییر داده است. محاصرهٔ دریایی همچنین صادرات نفت ایران را بهشدت محدود کرده است.
دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، هفته گذشته گفت نیروهای آمریکایی در ماههای اخیر با «حفاظت هماهنگ» به عبور بیش از دو هزار کشتی تجاری و انتقال بیش از یک میلیارد بشکه نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس از این تنگه کمک کردهاند.
یک مقام آمریکایی نیز به رویترز گفت تنها در روز چهارشنبه اول مهر حدود ۶۰ کشتی تجاری از تنگه عبور کردند که حدود ۴۰ فروند آنها برای تأمین امنیت عبور خود با ارتش آمریکا هماهنگ کرده بودند.
با این حال، میزان تردد همچنان بسیار کمتر از پیش از جنگ است که بهطور متوسط روزانه حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ از این آبراه عبور میکردند.
