زنده ایران می‌گوید شروع مذاکره برای توافق نهایی با آمریکا منوط به اجرای بندهای تفاهم است

حبیب‌الله سیاری، معاون هماهنگ‌کننده ارتش، در مصاحبه‌ای در تلویزیون حکومتی ایران اذعان کرد که از سرنوشت خلبانانی که در جنگ اخیر به قطر حمله کردند اطلاعی در دست نیست.

دریادار سیاری در این مصاحبه که پنج‌شنبه شب پخش شد از خلبانان یک یا چند فروند جنگنده سوخو ۲۴ متعلق به ایران سخن می‌گوید که به پایگاه العدید در قطر حمله کردند.

بر اساس بیانیه‌هایی که سپاه پاسداران منتشر کرد، پایگاه آمریکایی العدید در کشور قطر در هفته آغازین جنگ در اسفندماه سال گذشته چند بار هدف حملات موشکی ایران قرار گرفت.

تاکنون خبری از حمله با جنگنده سوخو ۲۴ روسی به پایگاه العدید منتشر نشده بود.

به گفته سیاری، از سرنوشت چهار خلبان دخیل در این حمله اطلاعی در دست نیست.

روزنامه نیویورک‌تایمز می‌گوید دست‌کم «دو زن ایرانی» در میان سرنشینان یک پرواز اخراج مهاجران از ایالات متحده به مقصد جمهوری آفریقای مرکزی هستند.

بر اساس این گزارش، این پرواز روز جمعه ۲۲ خرداد آمریکا را ترک کرده است.

بر اساس این گزارش‌ها، این دو زن که یکی از آنها نوکیش مسیحی و دیگری فعال دموکراسی‌خواه است، برای پناهندگی در آمریکا درخواست داده بودند.

بر اساس اطلاعات رهگیری پرواز و اظهارات یک وکیل آشنا با این پرونده، این پرواز حامل اتباع ایران، افغانستان، ترکیه و گرجستان بوده است.

این پرواز شامگاه پنج‌شنبه از شهر الکساندریا در ایالت لوئیزیانا برخاست و قرار بود ابتدا در کشور غنا توقف کند. غنا نیز به یکی از مراکز انتقال و اخراج مهاجران به کشورهای ثالث تبدیل شده است.

آلما دیوید، وکیل مهاجرت در آمریکا، به نیویورک‌تایمز گفته که هنوز مشخص نیست که آیا برخی از افراد در غنا از هواپیما پیاده خواهند شد یا همه آنها به جمهوری آفریقای مرکزی منتقل می‌شوند.

این هواپیما در شرایطی به سوی این کشور آفریقایی پرواز کرده که در هشدار سفر وزارت خارجه آمریکا درباره این کشور آمده است: «به هیچ دلیلی به جمهوری آفریقای مرکزی سفر نکنید.»

این کشور سال‌هاست با خشونت و بی‌ثباتی امنیتی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

چنین اخراج‌هایی به کشورهای ثالث، به یکی از ارکان اصلی سیاست‌های مهاجرتی دونالد ترامپ تبدیل شده است؛ هرچند قانونی بودن این اقدامات همچنان در دادگاه‌های آمریکا و سایر کشورها با چالش‌های حقوقی روبه‌رو است.

تصاویر ویدئویی منتشرشده در بخش خبری ساعت سه بامداد پنج‌شنبه ۲۱ خرداد شبکه خبر جمهوری اسلامی نشان می‌دهد در حالی که مجری در حال خواندن یک خبر اقتصادی بود، ناگهان تصاویر وقوع انفجار بمب اتم از این شبکه پخش شد.

این تصاویر کوتاه که شبیه‌سازی انفجار هسته‌ای بر فراز مرکز شهری نامعلوم را نشان می‌دهد، در شبکه‌های اجتماعی بازتاب داشته است.

برخی گمانه‌ها حاکی از هک این شبکه بود، اما صداوسیمای جمهوری اسلامی می‌گوید پخش تصویر انفجار اتمی «اشتباه در تدوین بود».

این تصویر در میانه درگیری نظامی آمریکا و اسرائیل با ایران و تنش‌های غرب با جمهوری اسلامی بر سر پرونده هسته‌ای تهران از تلویزیون پخش شده است.

غرب ایران را به پنهان‌کاری در زمینه فعالیت هسته‌ای خود متهم می‌کند و بیستم خردادماه، شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با حمایت آمریکا قطعنامه‌ای تازه علیه ایران تصویب کرد که از تهران می‌خواهد سرنوشت ذخایر باقی‌ماندهٔ اورانیوم غنی‌شدهٔ خود را روشن کند و به بازرسان اجازهٔ راستی‌آزمایی دهد.

پیش از حملات آمریکا در اول تیرماه سال گذشته، آژانس برآورد کرده بود که ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد، سطحی که به غنای ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت سلاح هسته‌ای نزدیک است.

بانک جهانی پیش‌بینی کرد جنگ جاری ایران باعث شود رشد اقتصاد جهانی به «ضعیف‌ترین سطح خود» از زمان همه‌گیری کرونا برسد.

بر اساس گزارشی که پنج‌شنبه ۲۱ خرداد توسط بانک جهانی منتشر شد، پیش‌بینی شده در صورت تشدید دوباره درگیری‌ها، این رشد حتی بیش از این کاهش یابد.

در این گزارش آمده است که رشد اقتصاد جهانی در سال جاری میلادی ۲.۵ درصد پیش‌بینی می‌شود که نسبت به رشد ۲.۹ درصدی در سال ۲۰۲۵ نشان‌دهنده کاهش است.

بانک جهانی هشدار داد: «تشدید دوباره درگیری‌ها یا اختلالات طولانی‌تر در جریان عرضه کالاهای اساسی می‌تواند قیمت این کالاها را بیش از پیش افزایش دهد، فشارهای تورمی و ناامنی غذایی را تشدید کند، موجب تنش‌های مالی شود و رشد اقتصادی را کاهش دهد.»

این نهاد افزود: «اگر اختلال در عرضه انرژی شدیدتر از آنچه فرض شده باشد و همزمان با فشار قابل‌توجه بر بازارهای مالی همراه شود، رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ ممکن است تنها به ۱.۳ درصد برسد.»

مسدود ماندن تنگه هرمز به‌دلیل جنگ ایران، موجب افزایش قیمت نفت، گاز و کودهای شیمیایی در مناطق مختلف جهان شده است.

بانک جهانی همچنین اعلام کرد که به‌دلیل جنگ ایران، رشد اقتصادی تمامی کشورهای در حال توسعه در مقایسه با سال ۲۰۲۵ ضعیف‌تر خواهد بود.

بر اساس این گزارش، درآمد سرانه در کشورهای در حال توسعه، به استثنای چین و هند، احتمالاً تا پس از سال ۲۰۲۸ به سطح پیش از همه‌گیری کرونا بازنخواهد گشت.

روزنامه اعتماد در داخل ایران به نقل از یک عضو رسانه‌ای هیئت مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی و وب‌سایت اکسیوس در خارج به نقل از یک دیپلمات از یک کشور میانجی و یک مقام آمریکایی روز جمعه، ۲۲ خردادماه، گزارش‌هایی از محتوای احتمالی تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا منتشر کردند.

این دو گزارش تا اندازه‌ای به یکدیگر نزدیک هستند، اما گزارش اعتماد با وجود جزئیات بیشتر به نقطه نظر حکومت ایران نزدیک است، در حالی که متن اکسیوس برخی از موارد را منوط به آینده مذاکرات گزارش کرده است، مانند تعلیق تحریم‌ها که اکسیوس می‌گوید مشروط به پایبندی تهران به تفاهم‌نامه است.

روزنامه اعتماد به نقل از «عضو کمیته رسانه هیئت مذاکراتی ایران» از تفاهم‌نامه‌ای ۱۴ ماده‌ای می‌گوید که در آن بر «بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۳۰ روز با ترتیبات ایرانی» و «تعلیق تحریم‌های فروش نفت، محصولات پتروشیمی و مشتقات و دسترسی کامل ایران به منابع مالی آن» تأکید شده است.

این در حالی است که در گزارش اکسیوس آمده است که تنگه هرمز «بلافاصله بدون دریافت عوارض از طرف ایران بازگشایی می‌شود» و «ظرف ۳۰ روز» تعداد کشتی‌های عبوری از این تنگه به زمان پیش از جنگ بازمی‌گردد.

در مقابل این اقدام، آمریکا هم محاصره دریایی بنادر ایران را که بر صادرات نفت ایران اثر قابل توجه دارد حذف می‌کند.

اکسیوس به نقل از منبع دیپلماتیک خود می‌نویسد: «هیچ تاریخی برای تعلیق تحریم‌ها تعیین نشده و تعلیق منوط است به اجرای توافق [از طرف ایران].»

به نوشته اکسیوس، تعلیق تحریم زمانی افزایش می‌یابد که ایران «تفاهم‌نامه را اجرا کند و در مذاکرات بعدی از خود حسن نیت نشان دهد».

تفاوت دیگر بین دو گزارش از محتوای احتمالی به آزاد شدن یا نشدن اموال بلوکه‌شده ایران مربوط است. اعتماد به نقل از منبع خود می‌گوید: «آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار پول‌های بلوکه شده ایران در دوره ۶۰ روزه مذاکرات نهایی. نیمی از این مبلغ قبل از شروع مذاکرات باید در دسترس ایران قرار گیرد.»

این در حالی است که دونالد ترامپ پیشتر به طور مشخص با آزاد کردن پول‌های ایران پیش از مذاکره یا رسیدن به توافق مخالفت کرده و به طور کلی به این کار به دلیل سابقه‌اش با باراک اوباما در توافق برجام حساسیت ویژه دارد.

گزارش اکسیوس در این زمینه سکوت می‌کند و می‌نویسد که «مشخص نیست» که متن تفاهم‌نامه حاوی اطلاعاتی درباره پول‌های ایران هست یا خیر.

درباره برنامه هسته‌ای ایران، اکسیوس نوشته است که تفاهم‌نامه شامل «تعهداتی»‌از طرف ایران خواهد بود، مهم‌تر از همه این که ایران هرگز به دنبال سلاح اتمی نخواهد رفت و بن‌بست در مورد اورانیوم غنی‌شده را حل خواهد کرد، دو موضوعی که ترامپ بر آن تمرکز دارد.

به نوشته اکسیوس، ترامپ موافقت کرده است که یکی از گزینه‌ها برای حل این مسئله رقیق کردن اورانیوم در داخل ایران «زیر نظر کارشناسان سازمان ملل» است، نکته‌ای که پیشتر روزنامه نیویورک تایمز هم خبر داده بود.

منبع اعتماد تنها به این شکل به این موضوعات اشاره کرده است: «۶۰ روز مذاکره برای رسیدن به توافق نهایی مبتنی بر موضوعات هسته‌ای و لغو کامل تحریم‌های اولیه، ثانویه، آمریکا و قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل و شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی» و «تکرار تعهد ایران در پیمان ان‌پی‌تی مبنی بر عدم تولید سلاح هسته‌ای».

در این بخش از گزارش روزنامه اعتماد به موضوع سرنوشت مواد غنی‌شده اشاره نشده است.

به طور کلی، بر اساس گزارش اکسیوس، تفاهم‌نامه در صورت امضا شدن آتش‌بس جنگ را، از جمله در لبنان، تا ۶۰ روز تمدید می‌کند، دو ماهی که قرار است تهران و واشینگتن مذاکرات هسته‌ای را برگزار کنند.

آن طور که اکسیوس نوشته است، ایران و آمریکا بر سر متن تفاهم‌نامه توافق کرده‌اند، و این متن توسط مقامات عالی‌رتبه در جمهوری اسلامی نیز تأیید شده، اما «احتمالا هنوز تأیید مجتبی خامنه‌ای را ندارد». بنابراین در حال حاضر گفته سخنگوی وزارت خارجه ایران که تفاهم‌نامه هنوز نهایی نشده به واقعیت نزدیک‌تر است.

در حالی که ترامپ از امضای تفاهم‌نامه احتمالا در روزهای شنبه و یک‌شنبه حرف زده بود، به نوشته اکسیوس، چهار هواپیمای نیروی هوایی آمریکا روز پنج‌شنبه برای انتقال تجهیزات سفر جی‌دی ونس، معاون ترامپ، به ژنو در سوئیس برای شرکت در مراسم امضا «در روزهای آینده» پرواز کردند.

بیشتر در این باره:

ترامپ: توافق با ایران احتمالاً آخر هفته امضا می‌شود؛ تهران می‌گوید هنوز قطعی نیست

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در یک گردهمایی انتخاباتی که به شکل تلویزیونی در ایالت جورجیا پخش شد اعلام کرد ایالات متحده به جنگ پایان داده و ایران موافقت کرده است که هرگز سلاح هسته‌ای نداشته باشد.

ترامپ در این گردهمایی با فرماندار ایالت جورجیا که بامداد جمعه به وقت ایران برگزار شد گفت: «نمی‌دانم شنیده‌اید یا نه، اما ما امروز به جنگ با ایران پایان دادیم. و آنها موافقت کردند که هرگز سلاح هسته‌ای نداشته باشند. چیزی که ما بر آن اصرار داشتیم.»

او در ادامه افزود: «این تمام هدف بود، ۹۵ درصد آن بود و آنها این کار را به قدرتمندترین روشی که می‌توان انجام داد، انجام داده‌اند.»

رئیس‌جمهور آمریکا ساعتی پیشتر گفته بود که ایالات متحده و ایران می‌توانند به زودی در این آخر هفته یک توافق صلح امضا کنند که تنگه هرمز را برای کشتیرانی بازگشایی کند.

سخنگوی وزارت خارجۀ جمهوری اسلامی در واکنش اما گفت صحبت‌هایی که دربارۀ توافق پایان جنگ مطرح می‌شود، «گمانه‌زنی است» و هنوز جزئیات تفاهم‌نامه نهایی نشده است.

مصر از ایالات متحده و ایران خواست از «فرصت موجود» برای دستیابی به توافقی جهت پایان‌دادن به جنگ استفاده کنند.

وزارت خارجۀ مصر این موضع را پس از آن اعلام کرد که دونالد ترامپ از تصمیمش برای لغو حملات بیشتر به ایران خبر داد.

وزارت خارجۀ مصر با انتشار بیانیه‌ای ابراز امیدواری کرد که «از فرصت موجود برای دستیابی به یک توافق دربارۀ موضوعات مختلف مورد اختلاف و همچنین جهت آماده‌سازی فضا برای پایان جنگ و آغاز فصل جدیدی از ثبات منطقه‌ای استفاده شود».

در پی اظهار نظر پنجشنبه‌شب دونالد ترامپ حاکی از پایان یافتن جنگ با ایران و احتمال امضای توافق طی روزهای آتی، بازارهای آسیا با استقبال از این تحول، شاهد رشد شاخص‌های بورس سهام بودند.

در همین حال قیمت نفت هم در بازارهای آسیایی روندی کاهش به‌خود گرفت و از جمله هر بشکه نفت خام برنت دریای شمال، با یک و ۴۵ صدم درصد کاهش به ۸۹ دلار و ۷ سنت رسید.

نفت شاخص غرب تگزاس هم با کاهشی معادل یک و ۳۵ صدم درصد به ۸۶ دلار و ۵۳ سنت در هر بشکه رسید.

شاخص بازار بورس توکیو، Nikkei 225 هم شاهد بیشترین رشد در میان بازارهای آسیایی بود و ۳ و ۴۷صدم درصد رشد را تجربه کرد.

نیروهای نظامی ایالات متحده، دو پهپاد تهاجمی ایرانی را در خلیج فارس رهگیری و منهدم کردند.

یک مقام آمریکایی که خواست هویتش محفوظ بماند در گفت‌وگو با رویترز تأیید کرد که به نظر می‌رسد این دو پهپاد ایرانی قصد حمله به «کشتی‌های تجاری عبوری از تنگۀ هرمز» را داشته‌اند. زمان دقیق رهگیری این پهپادها اعلام نشده است.

این مقام آمریکایی تأکید کرد که «تردد کشتی‌ها در تنگۀ هرمز ادامه دارد».

پیشتر و در پی بالاگرفتن تنش‌ها بین ایران و آمریکا در منطقۀ خلیج فارس، سپاه پاسداران اعلام کرده بود که تنگۀ هرمز به روی «همه» شناورها بسته شده و در کنترل کامل این نیرو است.

ساعاتی پیش و به‌دنبال صحبت‌های دونالد ترامپ دربارۀ احتمال امضای قریب‌الوقوع توافق با ایران هم، صدای انفجارهایی از سمت سیریک به گوش رسید. مقام‌های ایرانی اعلام کردند که این صداها، ناشی از شلیک تیر اخطار سپاه پاسداران برای بازگرداندن یک نفت‌کش «متخلف» به مسیر مورد نظر سپاه بوده است.

رسانه‌های ایران از شنیده‌شدن صدای دو انفجار از اطراف بندرعباس و سیریک در جنوب میناب خبر دادند. در این گزارش‌ها به منشاء یا دلیل شنیده‌شدن این صداها اشاره‌ای نشده است.

دقایقی بعد خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، بدون ارائۀ جزئیات نوشت که «نیروهای مسلح ایران مانع از ورود «یک نفتکش متخلف» به تنگۀ هرمز، بدون هماهنگی و مجوز لازم شدند».

رسانه‌های رسمی ایران به نقل از منابع نظامی می‌گویند صداهای انفجار شنیده‌شده در نزدیکی سیریک، مربوط به «مقابله با «نفتکش متخلف» بوده است».

این در حالی‌است که ساعاتی پیشتر، فرماندهی مرکزی نیروهای نظامی ایالات متحده در خاورمیانه، سنتکام، از آزادی عبور و مرور شناورها در تنگۀ هرمز خبر داده بود.