زنده ترامپ: اگر ایران به توافق با واشینگتن پایبند نماند، هر کاری لازم باشد انجام می‌دهم

محمدباقر قالیباف می‌گوید مسئولان جمهوری اسلامی باید «سنگر را از بچه‌های لانچر» تحویل بگیرند و مردم را از زیر فشار اقتصادی درآورند.

رئيس مجلس شورای اسلامی که در مذاکرات ایران و آمریکا نقش اصلی را داشته است، روز چهارشنبه ۲۷ خرداد در نشستی در اتاق بازرگانی گفت: «وظیفه داریم سنگر را از بچه‌های لانچر تحویل بگیریم، بایستیم، این مردم را از زیر فشار اقتصادی درآوریم.»

اشارهٔ قالیباف به شلیک موشک‌های بالستیک به‌عنوان اصلی‌ترین توان نظامی جمهوری اسلامی ایران است که در جریان جنگ ۴۰ روزه از آن در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل استفاده کرد.

عبور از جنگ و تلاش برای رسیدن به تفاهم با ایالات متحده برای توافق، موضوعی است که اعتراض‌ حامیان تندرو حکومت را نیز در پی داشت. با این حال، برخی مقامات جمهوری اسلامی با اذعان به خسارت‌های گسترده‌ای که جنگ ۴۰ روزه برای اقتصاد کشور ایجاد کرده است، در روزهای اخیر از لزوم رسیدن به توافق برای رسیدگی به وضعیت اقتصادی مردم و عقب‌ماندگی‌ها گفته‌اند.

یک مقام ارشد وزارت کشور می‌گوید «۶۰ درصد» شهروندان ایران «تحمل» فشار اقتصادی بیش از این را ندارند و «به بهبود شرایط آینده» هم امیدوار نیستند.

قالیباف در بخش دیگری از صحبت‌های خود خواستار افزایش رابطه اقتصادی با چین شد و اعلام کرد که جمهوری اسلامی تنها یک «مشتری» برای چین نیست، بلکه به گفته او «یک شریک به تمام معنا برای او هستیم».

رسانه‌های ایران بعد از جنگ اخیر و در جریان آتش‌بس موقت خبر دادند که او «نماینده ویژه» ایران در امور چین شده است.

گزارشی از یک داده‌کاوی نشان می‌دهد که شمار کاربران فعال اینستاگرام در هفته نخست پس از برقراری نسبی اینترنت در ایران، در مقایسه با هفته اول دی‌ماه ۱۴۰۴، «حدود ۶۸ درصد کاهش یافته است».

وب‌سایت زومیت در گزارش داده‌محوری که به کمک آکادمی لایف‌وب استخراج کرده، به وضعیت پلتفرم‌های مجازی خارجی در ایران قبل و بعد از قطعی اینترنت پرداخته است.

این گزارش نشان می‌دهد «تعداد کاربران فعال اینستاگرام از حدود ۱.۳ میلیون نفر (در هفته اول دی‌ماه) به ۴۲۷ هزار و ۸۷۷ کاربر سقوط کرده که به معنای از دست رفتن بیش از ۶۸ درصد کاربران فعال است.»

داده‌های استخراج‌شده نشان می‌دهد تعداد کل پست‌های منتشرشده در اینستاگرام فارسی از «۳.۳ میلیون در هفته اول دی ۱۴۰۴ به یک میلیون و ۳۲۷ هزار و ۹۷۲ پست کاهش یافته است؛ یعنی افتی در حدود ۶۲ درصد».

از سوی دیگر تعداد لایک‌ها در موارد مورد بررسی، «از حدود ۵.۹ میلیارد لایک در هفته اول دی‌ماه به ۱.۳ میلیارد لایک» ریزش کرده است؛ به عبارت دیگر، «حجم لایک‌ها بیش از ۷۷ درصد کاهش یافته است».

این گزارش کاهش شدید تعامل کاربران را نشانه‌ای از تداوم محدودیت‌های دسترسی به اینترنت و اختلال در ابزارهای عبور از فیلترینگ دانسته و می‌گوید بسیاری از کاربران باقی‌مانده به «کاربران منفعل» تبدیل شده‌اند که بیشتر به مشاهده محتوا می‌پردازند و کمتر در تولید یا تعامل با آن مشارکت می‌کنند.

این گزارش، وضعیت اینترنت در ایران را «کم‌بضاعت» نامیده و نوشته بیشتر از کاربرانِ عادی، این کسب‌وکارهای اینستاگرامی هستند که «فعالیت‌شان را با موجی بزرگ از سر گرفته‌اند. بازگشتی که این آب‌باریکه اینترنت را غنیمتی برای جبران ضرر ۸۸ روز خاموشی می‌بیند».

بر اساس داده‌هایی که از سامانه لایف‌وب استخراج شده، «پس از جاری‌شدن اینترنت ضعیفی که وی‌پی‌ان‌ها را ارزان‌تر از قبل کرده بود، برخلاف رویه مرسوم به‌جای زندگی روزمره و فضای سرگرمی، اینستاگرام حال‌وهوای اقتصادی پیدا کرده و هشتگ‌های آنلاین‌شاپ، کفش، کاشت ناخن، طلا، کتونی، پیراهن، اکسسوری اوج گرفته است.»

داده‌های مربوط به ۵ تا ۱۲ خرداد (هفته اول پس از اتصال نسبی) به‌وضوح نشان می‌دهد که ادعای دولت مبنی بر «وصل بودن و عادی بودن اینترنت» با واقعیت تولید محتوا تطابق ندارد.

نتایج گزارش داده‌کاوی می‌گوید «اگر اینترنت عادی بود، آمار لایک‌ها، پست‌ها و کامنت‌ها در اینستاگرام باید به بازه اول دی‌ماه (وضعیت نسبتاً عادی) نزدیک می‌شد.»

دونالد ترامپ می‌گوید اگر از توافق رضایت نداشته باشد و ایران رفتارش را اصلاح نکند، بار دیگر ایران را بمباران خواهد کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا که روز چهارشنبه ۲۹ خرداد در نشستی خبری همراه با عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، در حاشیه نشست رهبران گروه ۷ در فرانسه صحبت می‌کرد، گفت: «این فقط یک یادداشت تفاهم است. اگر از آن راضی نباشم و رفتارشان را اصلاح نکنند، دوباره به سمت آن‌ها شلیک می‌کنیم و روی سرشان بمب می‌اندازیم.»

دونالد ترامپ همچنین گزارش‌ها دربارهٔ سرمایه‌گذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری این کشور در ایران بر اساس تفاهم‌نامه را نادرست خواند، اما گفت که آمریکا مانع سرمایه‌گذاری دیگر کشورها در ایران نخواهد شد.

متن تفاهم‌نامه هنوز به‌طور رسمی منتشر نشده، اما بر اساس یکی از بندهای متنی که برخی رسانه‌های آمریکایی منتشر کرده‌اند، چنین ذکر شده که «ایالات متحده متعهد می‌شود همراه با شرکای منطقه‌ای خود، طرحی جامع و مورد توافق دو طرف برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تدوین کند و تأمین مالی دست‌کم ۳۰۰ میلیارد دلار را تضمین نماید. سازوکار اجرای این طرح، به عنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز تدوین خواهد شد».

رئیس‌جمهور آمریکا همچنین گفت در متن تفاهم‌نامه گفته نشده است که آمریکا پولی به ایران پرداخت می‌کند و وجود بندی دربارهٔ رفع فوری تحریم‌های ایران در متن تفاهم‌نامه را نیز رد کرد.

در متن منتشرشده در رسانه‌های آمریکایی، که صحت آن هنوز مورد تأیید قرار نگرفته، آمده است که «ایالات متحده متعهد می‌شود بر اساس جدول زمانی مورد توافق در توافق نهایی، همهٔ انواع تحریم‌های اعمال‌شده علیه جمهوری اسلامی ایران را لغو کند؛ از جمله قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل و شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و همچنین تمامی تحریم‌های یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه».

ایران و آمریکا ۲۴ خرداد ماه تفاهم‌نامه برای پایان جنگ را به‌صورت دیجیتالی امضا کردند و قرار است روز جمعه ۲۹ خرداد در سوئیس به‌صورت حضوری آن را امضا و متن آن را رونمایی کنند.

مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، می‌گوید توافق میان آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه، می‌تواند «تغییردهندۀ بازی» در منطقه و فراتر از آن باشد.

کارنی در سومین روز نشست رهبران گروه ۷ در شهر اویان فرانسه، به خبرنگاران گفت باوجود «خطراتی» که وجود دارد، «این توافق باید به اجرا درآید».

او افزود: «نفسِ وجود این توافق ــ و این واقعیت که کشورهای زیادی در تدوین آن مشارکت داشته‌اند و در موفقیت آن ذی‌نفع هستند ــ خود موجب ایجاد پیامدهای جانبی مثبت خواهد شد.»

رهبران گروه ۷ در بیانیه‌ای مشترک در اواخر روز سه‌شنبه اعلام کردند به‌دنبال این توافق، «پیشرفت مهم و فرصتی» در خاورمیانه به وجود آمده است.

آن‌ها افزودند که این یادداشت تفاهم «فرصتی تاریخی برای جلوگیری از دستیابی ایران به هرگونه سلاح هسته‌ای و مقابله با تهدیدهای مرتبط با فعالیت‌های منطقه‌ای و موشک‌های بالستیک آن فراهم می‌کند.»

پاپ لئو چهاردهم، رهبر کاتولیک‌های جهان، از گزارش‌ها درباره توافق میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده استقبال کرد.

او روز چهارشنبه ۲۶ خرداد این توافق را نتیجه «تلاش‌های امیدبخش در گفت‌وگو و مذاکره» دانست.

پاپ لئو با تمجید از این توافق موقت برای پایان دادن به جنگ منطقه‌ای در خاورمیانه، گفت «خدا را شکر» که این دو قدرت قرار است روز جمعه این توافق را رسمی کنند.

او در اظهارات اخیرش گفت امیدوار است این توافق برای همیشه به این درگیری پایان دهد و افزود: «هنوز چندین موضوع برای حل‌وفصل باقی مانده است، اما همیشه بهتر است این کار از طریق گفت‌وگو و مذاکره انجام شود، نه با بازگشت به جنگ.»

اظهارات پیشین پاپ لئو مبنی بر انتقاد از جنگ ایران موجب خشم دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا شده بود.

رهبر کاتولیک‌های جهان روز ۱۸ فروردین گفته بود که تهدیدهای شدیداللحن رئیس جمهور آمریکا علیه مردم ایران «غیرقابل‌قبول» است.

این اظهارنظر کم‌سابقه پاپ لئو ساعاتی پس از آن مطرح شد که رئیس‌جمهور آمریکا با اشاره به ایران گفت که «یک تمدن کامل امشب از بین خواهد رفت»، سخنانی که واکنش‌های زیادی در جهان برانگیخت و بسیاری از کارشناسان آن را تهدید به نسل‌کشی یا دست‌کم جنایت جنگی تعبیر کردند.

رئیس‌جمهور آمریکا در پیام خود همچنین گفته بود که «اگر من در کاخ سفید نبودم، لئو هم در واتیکان نبود. متأسفانه ضعف لئو در برابر جرم و جنایت و سلاح‌های هسته‌ای برای من قابل قبول نیست».

اشاره ترامپ به پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی است که او بارها گفته بود تهران باید از این نوع فعالیت‌های خود دست بردارد.

بیشتر در این باره:

پاسخ پاپ لئو چهاردهم به انتقاد ترامپ: ترسی از دولت ترامپ ندارم

در ادامهٔ روند کاهشی قیمت ارزهای خارجی در بازار آزاد ایران، صبح روز چهارشنبه ۲۷ خرداد قیمت هر دلار آمریکا به حدود ۱۵۳ هزار تومان رسید و قیمت سکه طلا هم در محدوده ۱۶۰ میلیون تومان اعلام شد.

از زمان اعلام توافق ایران و آمریکا برای پایان جنگ، قیمت ارزهای خارجی و سکه طلا در بازار آزاد ایران شاهد کاهش قابل توجهی بوده است.

قیمت دلار آمریکا که در مقطعی تا ۱۹۰ هزار تومان بالا رفته بود، تا کنون حدود ۲۰ درصد کاهش پیدا کرده است.

قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز صبح روز چهارشنبه به ۱۵ میلیون و ۷۶۷ هزار تومان و «سکه امامی» نیز به ۱۵۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان کاهش یافت.

در مقابل، شاخص بازار سهام بورس تهران از زمان اعلام توافق رشد چشمگیری داشته و روز چهارشنبه با ثبت رکوردی تازه به بیش از ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار واحد رسید.

رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ایران می‌گوید بعد از شروع حملات آمریکا و اسرائیل در جنگ ۴۰ روزه، «مجوز انتقال و گسترش استقرار ۳۶ هواپیما» در فرودگاه‌های خارجی صادر شد که «بخشی از آن‌ها با موفقیت اجرایی شد».

ابوذر شیرودی با این حال به‌طور دقیق مشخص نکرد که چه تعدادی از این هواپیماها و در فرودگاه‌های کدام کشورها مستقر شدند.

اواسط اردیبهشت‌ماه، شبکه تلویزیونی «سی‌بی‌اس» به نقل از مقام‌های آمریکایی، گزارش داد که هواپیماهای ایران، در میانهٔ جنگ، در یک پایگاه نظامی در نزدیکی شهر راوِلپندی پارک شده بودند.

بر اساس این گزارش، با استقرار هواپیماهای ایران در پایگاه «نور خان» در پاکستان، پاکستان عملاً از این ناوگان در برابر حملات آمریکا حفاظت کرده است.

وزارت خارجه پاکستان روز ۲۲ اردیبهشت با انتشار بیانیه‌ای گزارش سی‌بی‌اس را «گمراه‌کننده و اغراق‌آمیز» خواند، اما اصل گزارش یعنی حضور هواپیماهای ایران در پایگاه هوایی نورخان را تکذیب نکرد.

رئیس سازمان هواپیمایی کشوری روز سه‌شنبه ۲۶ خرداد در بخش دیگری از اظهاراتش گفت که آمریکا و اسرائیل از همان ابتدای جنگ ۴۰ روزه قصد داشتند زیرساخت‌های هوانوردی ایران را هدف قرار دارند و «نخستین نشانه این رویکرد، حمله به هواپیمای ایرباس جمهوری اسلامی ایران در فرودگاه بوشهر بود».

او افزوده که پس از آغاز حملات، علاوه بر اجرای طرح توقف عملیات پروازی، «پروازهای عبوری نیز به مسیرهای جایگزین در کشورهای همسایه منتقل شدند».

رئیس سازمان هواپیمایی کشوری افزوده که این حملات موجب شد که با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح و بخش پدافندی کشور، تصمیم به «پراکندگی» ناوگان هوایی گرفته شد.

بر اساس اظهارات او، «در این راستا ۱۳۳ جابه‌جایی هواپیما از فرودگاه‌های امام خمینی و مهرآباد به فرودگاه‌های امن‌تر انجام شد.»

رئیس دانشگاه صنعتی شریف می‌گوید در جنگ ۴۰ روزه، حدود هشت هزار میلیارد تومان به تجهیزات و زیرساخت‌های فناوری این دانشگاه خسارت وارد شده و مبلغ اختصاص‌یافته از سوی دولت برای بازسازی تنها یک‌چهارم منابع مورد نیاز این دانشگاه را پوشش می‌دهد.

مسعود تجریشی روز چهارشنبه ۲۷ خرداد گفت: «بخش قابل توجهی از امکانات فناورانهٔ دانشگاه از بین رفته و در حال حاضر دانشگاه با حداقل امکانات به ارائهٔ خدمات ادامه می‌دهد، به‌گونه‌ای که برخی خدمات از جمله زیرساخت‌های هوش مصنوعی در دسترس نیست و ظرفیت محاسبات سریع نیز به حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است.»

رئیس دانشگاه شریف همچنین گفت ایستگاه اصلی گاز دانشگاه از مدار خارج شده و برآوردها نشان می‌دهد که بازسازی آن، پس از تحویل زمین و انجام سفارش‌های مورد نیاز، بیش از سه ماه زمان خواهد برد.

این در حالی است که به‌گفتهٔ تجریشی، وزارت علوم تنها دو هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان منابع مالی برای جبران خسارت به این دانشگاه اختصاص داده که فقط حدود یک‌چهارم منابع مورد نیاز دانشگاه را پوشش می‌دهد.

رئیس دانشگاه شریف پیش‌بینی کرد طی یک سال آینده حدود ۲۵ درصد از خدمات و امکانات از دست‌رفته در جنگ بازیابی شود.

دانشگاه شریف در جریان جنگ اخیر روز ۱۷ فروردین هدف حملات هوایی آمریکا و اسرائیل قرار گرفت. بر اساس گزارش‌ها، در این حمله مرکز محاسبات دانشگاه صنعتی شریف که در حوزهٔ فناوری اطلاعات و ارتباطات فعالیت می‌کند، بمباران و نابود شد.

شبکه خبری ان‌بی‌سی به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که حکومت ایران پس از اعلام توافق با آمریکا برای پایان جنگ، به سمت کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز چندین پهپاد پرتاب کرده است.

این مقام آمریکایی که نام و سمتش اعلام نشده، گفت که ارتش آمریکا این پهپادها را قبل از این‌که بتوانند کشتی‌های تجاری و خدمهٔ نظامی آمریکایی در منطقه را تهدید کنند، سرنگون کرده است.

به‌ادعای این مقام آمریکایی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از زمان امضای دیجیتالی یادداشت تفاهم در روز یکشنبه، هر شب چندین پهپاد شلیک کرده است. بر اساس این گزارش، ارتش آمریکا همچنان در هماهنگی با شرکت‌های کشتیرانی برای پشتیبانی از کشتی‌هایی است که در تنگه هرمز رفت‌وآمد می‌کنند.

حکومت ایران هنوز واکنشی به این گزارش نشان نداده است، اما در دو شب اخیر گزارش‌های پراکنده و تأییدنشده‌ای از شنیده شدن صدای انفجار در نزدیکی تنگه هرمز منتشر شده بود.

نخستین نفتکش‌های حامل نفت خام ایران از زمان آغاز محاصرۀ دریایی آمریکا، از تنگۀ هرمز خارج شدند. این موضوع را صبح چهارشنبه یکی از وب‌سایت‌های ردیابی کشتی‌ها اعلام کرد.

این در حالی‌است که قرار است روز جمعه، دو روز دیگر، نمایندگان ارشد ایران و آمریکا در سوئیس توافق اولیه با هدف پایان جنگ را امضا کنند.

وبسایت «تنکر ترکِرز» (Tanker Trackers) که ذخیره و حمل‌ونقل محموله‌های نفتی را دنبال می‌کند، بر اساس داده‌های دیجیتال منطبق با تصاویر ماهواره‌ای، «اولین صادرات نفت خام ایران در دو ماه اخیر» را تأیید کرده است.

«تنکر ترکرز» با انتشار مطلبی در شبکه ایکس نوشت: «دست‌کم دو نفتکش شرکت ملی نفتکش ایران، شامل دو سوپرتانکر بسیار بزرگ حمل نفت خام به نام‌های «دیونا» و «هیرو ۲» با عبور از منطقۀ محاصرۀ دریایی نیروی دریایی ایالات متحده، در مجموع ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه نفت خام ایران را از پایانه‌های این کشور بارگیری کرده و به سمت مقاصد خود در حرکتند».

این شرکت سپس از عبور سومین نفتکش ایرانی از محدودۀ محاصره دریایی آمریکا هم خبر داد.