ایران می‌گوید شروع مذاکره برای توافق نهایی با آمریکا منوط به اجرای بندهای تفاهم است

پاکستان به‌عنوان میانجی اصلی میان ایران و ایالات متحده می‌گوید در پی امضای روسای جمهور دو کشور، توافق‌نامۀ اولیه تهران و واشینگتن بلافاصله اجرایی شده است.

شهباز شریف نخست‌وزیر پاکستان صبح پنجشنبه در شبکۀ ایکس نوشت: «ایران بدون فوت وقت تنگۀ هرمز را باز می‌کند و ایالات متحده هم بی‌درنگ محاصرۀ دریایی بنادر ایران را برمی‌چیند».

شهباز شریف در ادامه نوشته بود که پاکستان به همراه قطر، دیگر میانجی بین دو کشور، روز جمعه در سوئیس میزبان مراسم رسمی مربوط به «این تحول تاریخی» خواهد بود تا گفت‌وگوهای فنی دو کشور آغاز شود.

دقایقی بعد اما بخش مربوط به سوئیس از این مطلب حذف شد. به نظر می‌رسد این موضوع به ابراز تردید ایران دربارۀ نیاز به برگزاری مراسمی رسمی، با توجه به امضا شدن اسناد به‌دست روسای جمهور ایران و آمریکا باشد.

مقام‌های ایرانی البته تأکید کرده‌اند که مذاکرات فنی، بلافاصله در سوئیس آغاز خواهد شد.

کاخ سفید و خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، تصاویری از امضای سند کاغذی توافق به‌دست روسای جمهوری دو کشور منتشر کردند.

کاخ سفید در حساب خود در شبکۀ ایکس، ویدیویی را منتشر کرده که دونالد ترامپ را در حال امضای نسخۀ کاغذی این سند نشان می‌دهد.

از سوی دیگر، خبرگزاری ایرنا هم عکس‌هایی را از امضای این سند به‌دست مسعود پزشکیان منتشر کرده است. در شماری از این عکس‌ها، رئیس‌جمهور ایران برگه‌های سند را مقابل دوربین‌ها گرفته است؛ در حالی‌که امضای خودش و رئیس‌جمهور ایالات متحده بر آنها به‌چشم می‌خورد.

اسماعیل بقایی در بخش دیگری از سخنانش، با تأکید بر این‌که «مواد هسته‌ای ایران از کشور خارج نخواهد شد»، گفت بر اساس توافق، می‌توانیم اورانیوم غنی‌شده تا سطح بالا را، در داخل کشور رقیق کنیم.

پیشتر دونالد ترامپ هم به وجود چنین گزینه‌ای، البته با نظارت کارشناسان آمریکا و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اشاره کرده بود.

سخنگوی وزارت خارجۀ ایران همچنین با تأکید بر این‌که نسخه‌های فارسی و انگلیسی متن توافق‌، یکسان هستند، گفت که «طرف مقابل (آمریکا) متن فارسی را هم امضا کرده است».

اسماعیل بقایی همزمان تأکید کرد که تعهد و پایبندی به مفاد تفاهم،‌ موضوعی متقابل و دو جانبه است و میزان پایبندی ایران به تعهد و پایبندی آمریکا بستگی خواهد داشت.

سخنگوی وزارت خارجۀ ایران تأکید کرد که در شصت روز آتی، ایالات متحده نباید به حضور نظامی خود در منطقه بیافزاید و یا تحریم‌های جدیدی را علیه ایران اعمال کند.

به گفتۀ اسماعیل بقایی، همچنین ایران باید بتواند از همین امروز، به عنوان روز نخست دورۀ شصت‌روزه، فروش نفت خود را بدون دردسر و نگرانی از تحریم آغاز کند و از خدمات مورد نیاز مانند بیمه و حمل و نقل استفاده کرده و به درآمد ناشی از آن هم دسترسی مستقیم داشته باشد.

آقای بقایی همچنین تأکید کرد که ایالات متحده باید همۀ موانع برای دسترسی ایران به پول‌های بلوکه‌شده‌اش را برطرف کند.

سخنگوی وزارت خارجۀ ایران در مورد مدیریت تنگۀ هرمز هم گفت، مسئولیت این موضوع با ایران و عمان است و دو طرف سازوکار مناسب برای آن را تهیه خواهند کرد.

اسماعیل بقایی همزمان هشدار داد که ادامۀ احتمالی حملات اسرائیل به لبنان، به منزلۀ نقض تعهدات مندرج در توافق خواهد بود.

اسماعیل بقایی در تلویزیون ایران گفت توانایی‌هایی دفاعی ایران در هیچ مرحله‌ای با هیچ‌کس مورد مذاکره نخواهند بود.

سخنگوی وزارت خارجۀ ایران گفت: «موشک‌های ما از این‌که در موردشان صحبت شود، خوششان نمی‌آید».

پیشتر دونالد ترامپ گفته بود ایران می‌تواند موشک‌های بالستیکش را حفظ کند و «وقتی دیگران موشک دارند، منصفانه نیست که از ایران بخواهیم نداشته باشد».

رئیس‌جمهور آمریکا همزمان تلاش کرد از اهمیت موشک‌های بالستیک بکاهد و گفت که موشک‌ها «به نقاطی آسیب می‌زنند، اما کرۀ زمین را منفجر نمی‌کنند».

دونالد ترامپ غروب چهارشنبه در حاشیه نشست گروه هفت در شهر اویان فرانسه، ضمن دفاع از توافق اولیه با ایران، گفت «طولانی‌شدن جنگ در خاورمیانه به فاجعۀ اقتصادی منجر می‌شد».

رئیس‌جمهور ایالات متحده گفت: «نمی‌خواستم شاهد فاجعۀ اقتصادی باشیم. اگر جنگ ادامه پیدا می‌کرد، ممکن بود کار به آنجا بکشد».

دونالد ترامپ به خبرنگاران گفت «دوست نداشتم مثل هربرت هووِر باشم». هربرت هووِر در سال ۱۹۲۹ رئیس‌جمهور ایالات متحده بود؛ زمانی که بازار بورس سقوط کرد و منجر به وضعیتی شد که به «رکود بزرگ» معروف است.

رئیس‌جمهور آمریکا گفت: «هر وقت که از احتمال صلح حرف می‌زدیم، شاخص بورس مثل موشک بالا می‌رفت و هر موقع که چیز منفی‌ای می‌گفتیم؛ مثلاً اینکه به‌نظر نمی‌رسد بتوانیم به تفاهم برسیم، شاخص بورس هم به شدت نزولی می‌شد».

محمدباقر قالیباف یادداشت تفاهم با آمریکا را «نشانۀ شکست ایالات متحده» خواند.

مذاکزه‌کنندۀ ارشد جمهوری اسلامی که پس از انتشار مفاد یادداشت تفاهم از سوی دو کشور، در تلویزیون رسمی ایران حاضر شده بود، گفت: «این توافق، سند شکست آمریکا است. مردم می‌بینند و قضاوت می‌کنند».

رئیس‌جمهور ایالات متحده از همتایان روس و چینی‌اش، به‌دلیل «بی‌طرف ماندن» در طول جنگ ایران، تشکر کرد.

دونالد ترامپ که در نشستی خبری در شهر اِویان فرانسه شرکت کرده بود، گفت قدردان شی جین‌پینگ و ولادیمیر پوتین است که تلاش‌های او برای مقابله با ماجراجویی هسته‌ای تهران را بی‌اثر نکردند.

رئیس‌جمهور آمریکا گفت: «می‌خواهم از آنها تشکر کنم چراکه آنها [با حفظ بی‌طرفی] اوضاع را بسیار بهتر کردند».

اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجۀ جمهوری اسلامی تأیید کرد که یادداشت تفاهم ایران و آمریکا به شکل الکترونیکی و مجازی امضا شده و رسمیت یافته است.

به گفتۀ این مقام دیپلماتیک ایرانی، با وجود صحبت‌های قبلی مبنی بر امضای توافق از سوی جی‌دی ونس و محمد باقر قالیباف، در نهایت تصمیم بر این شد که «بالاترین مقام‌های اجرایی دو کشور» یعنی مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ آن‌را به شکل الکترونیکی امضا کنند.

اسماعیل بقایی تأکید کرد که گرچه دیگر نیازی به برگزاری مراسم ویژه برای امضای تفاهم وجود ندارد، اما هیأت‌های نمایندگی دو کشور بر اساس برنامۀ قبلی برای آغاز مرحلۀ دوم مذاکرات، در سوئیس حاضر خواهند شد.

یک مقام کاخ سفید هم این موضوع را تأیید کرد.

رئیس مجلس ایران می‌گوید وضعیت و شرایط تنگۀ هرمز، دیگر به وضعیت پیش از جنگ باز نخواهد گشت.

محمد باقر قالیباف که با تلویزیون رسمی جمهوری اسلامی صحبت می‌کرد، تأکید کرد که البته این موضوع، «به معنای مخالفت و تقابل با قوانین بین‌المللی دریانوردی نخواهد بود».

مذاکره‌کنندۀ ارشد ایران گفت تهران در نظر دارد در اقدامی طبیعی، در مقابل «ارائۀ خدمات به کشتی‌های عبوری، تعرفه دریافت کند». او گفت که بر اساس یادداشت تفاهم، عبور از تنگۀ هرمز در شصت روز نخست، مجانی خواهد بود اما پس از آن، کشتی‌ها باید هزینۀ دریافت خدمات از ایران را بپردازند.

محمدباقر قالیباف همزمان تأکید کرد که بر اساس یادداشت تفاهم مورد توافق با آمریکا، ۳۰۰ میلیارد دلار برای سرمایه‌گذاری در ایران تخصیص داده شده که بخشی از آن، برای بازسازی مناطق آسیب‌دیده در جنگ استفاده خواهد شد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز چهارشنبه در جریان کنفرانس خبری پایان نشست سران گروه ۷ در فرانسه، درباره احتمال آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران گفت که این دارایی‌ها در اصل متعلق به ایران هستند.

او اعلام کرد: «ما مقدار زیادی از پول آن‌ها را گرفته‌ایم. ما پول آن‌ها را گرفته‌ایم؛ این پول ما نیست، پول خودشان است و ما در مقطعی آن را مسدود کردیم. فکر می‌کنم در نهایت باید آن را به آن‌ها برگردانیم.»

ترامپ در مورد تحریم‌ها نیز موضعی نسبتاً انعطاف‌پذیر در قبال ایران ابراز کرد، مشروط بر اینکه ایران به مفاد توافق پایبند بماند: «در مورد تحریم‌ها، در مقطعی باید به این موضوع فکر کرد. ما تحریم‌هایی داریم که هرگز اجازه بازسازی به آن‌ها نخواهد داد. آن‌ها هیچ پولی نخواهند داشت و در فقر خواهند بود.»

ترامپ بارها تأکید کرد که ایالات متحده هیچ پولی در اختیار ایران قرار نخواهد داد، از جمله در قالب یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری، مگر آنکه ایران به تعهدات خود در توافق، به‌ویژه در زمینه موضوع هسته‌ای عمل کند.

او گفت: «ما هیچ کاری انجام نمی‌دهیم. هیچ پولی پرداخت نمی‌کنیم، مگر اینکه آن‌ها کارها را درست انجام دهند. اگر درست عمل کنند، کسانی که بخواهند سرمایه‌گذاری کنند می‌توانند سرمایه‌گذاری کنند. اما این صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری فقط در صورتی مطرح است که آن‌ها کارها را درست انجام دهند.»

گزارش‌های حاکی از آن است که موضوع صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی ایران یکی از مفاد تفاهم‌نامه واشینگتن و تهران است.