بازگشت تیم اصلی مذاکرهکننده به ایران؛ مذاکرات فنی در سوئیس ادامه دارد
گزارشها از سوئیس حاکی از ادامۀ مذاکرات فنی ایران و ایالات متحده، به ریاست کاظم غریب آبادی، معاون وزیر خارجه ایران، است.
رسانههای ایران نوشتهاند که قرار است دوطرف روز دوشنبه اول تیرماه در مورد سازوکارهای اجرای یادداشت تفاهم اسلامآباد و تشکیل گروههای فنی مربوطه با یکدیگر گفتوگو کنند.
مذاکرات فنی با حضور نمایندگان ایران، آمریکا و دو کشور میانجی مذاکرات، یعنی پاکستان و قطر، در سوئیس برگزار میشود.
با این حال تیم اصلی مذاکرهکننده ایران به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، سوئیس را به مقصد تهران ترک کرده است.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، بامداد دوشنبه گفت که بر اساس مذاکرات، قرار شد گروههای فنی به کار خود ادامه دهند.
او دربارۀ نتیجه پیامهای ردوبدل شده میان دو طرف از ساعت حدود شش بعدازظهر یکشنبه تا بامداد دوشنبه، نیز گفت که با حضور میانجیها سازوکار جدیدی تحت عنوان «مدیریت منازعه» برای نظارت بر ادامه توقف جنگ پیشبینی شده است؛ «این سازوکار ایجاد شد تا مطمئن شویم که توقف جنگ در لبنان پایدار خواهد بود».
به گفتۀ بقائی، درباره سایر بندهای یادداشت تفاهم، از جمله صدور مجوزهای لازم برای فروش نفت ایران و همینطور تعهد طرف مقابل برای آزادسازی داراییهای محدودشده یا مسدودشده ایران، نیز گفت که «پیشرفتهای خیلی خوبی صورت گرفت».
او سازوکار ایجادشده برای عبور ایمن کشتیها از تنگهٔ هرمز را هم یک «بسیار مهم» توصیف کرد، اما توضیحی درباره آن نداد.
بهرغم توافق موقت صلح بین ایران و آمریکا، قیمت بلیط هواپیما «همچنان بالا میماند»
در پی توافق موقت صلح میان آمریکا و ایران که باعث کاهش قیمت نفت شد، شرکتهای هواپیمایی میتوانند میلیاردها دلار در هزینهٔ سوخت جت صرفهجویی کنند اما بعید است مسافران بهسرعت از این کاهش منتفع شوند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، محدودیت ظرفیت به شرکتها اجازه میدهد قیمت بلیتها را همچنان بسیار بالاتر از سطوح پیش از جنگ نگه دارند.
بر اساس این گزارش، افزایش کرایهها در بازار آمریکا هنوز از رشد هزینه سوخت در سال جاری عقبتر است، در حالی که رشد تعداد صندلیهای پروازهای داخلی همچنان محدود باقی مانده است. این وضعیت به شرکتهای هواپیمایی امکان میدهد بهجای کاهش قیمتها، از افت هزینهٔ سوخت برای بهبود حاشیهٔ سود خود استفاده کنند.
بر اساس محاسبات رویترز و با توجه به میزان مصرف سوخت جت، اگر کاهش قیمت آن پایدار بماند، این میتواند بیش از ۴۰ میلیارد دلار از هزینهٔ سالانه سوخت صنعت هواپیمایی آمریکا بکاهد.
با جهش قیمت سوخت جت، شرکتهای هواپیمایی آمریکایی قیمت بلیت و هزینه بار را افزایش دادند و برنامه پروازها را کاهش دادند، اما این اقدامات تنها بخشی از افزایش هزینه سوخت را جبران کرده است.
دادهها نشان میدهد میانگین کرایه پروازهای داخلی که یک هفته پیش از سفر رزرو شدهاند، تا هشتم ژوئن نسبت به سال قبل، ۳۴ درصد افزایش داشته است.
تانکر ترکرز: ایران از هفته پیش ۳۶ میلیون بشکه نفت صادر کرده است
تانکر ترکرز که وضعیت محمولههای نفتی را رصد میکند، روز یکشنبه ۳۱ خرداد خبر داد که ایران از ۱۵ ژوئن امسال (۲۵ خرداد) تاکنون ۳۶ میلیون بشکه نفت خام صادر کرده است.
بر اساس این گزارش، ایران تقریباً به همین میزان نیز در محمولههای شناور خود نفت ذخیره کرده است.
پس از دستیابی ایران و آمریکا به توافق اولیه برای پایان دادن به جنگ، محاصره دریایی بنادر ایران از سوی ارتش ایالات متحده پایان یافت و تهران توانست صادرات نفت خود را از سر بگیرد.
مهمترین نکات دور نخست مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس
شش نکته کلیدی از بیانیه مشترک قطر و پاکستان در مورد دور نخست مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس:
۱. توافق بر سر نقشه راه ۶۰ روزه
دو طرف از طریق تشکیل یک کمیته عالی مذاکرات، بر سر یک نقشه راه برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز به توافق رسیدند. همچنین قرار شد گفتوگوهای فنی از همین هفته در بورگناشتوک درباره همه موضوعات ادامه یابد.
۲. تشکیل کارگروه کاهش تنش در لبنان
ایران و آمریکا با ایجاد یک «کارگروه کاهش تنش» با مشارکت دولت لبنان و با میانجیگری قطر و پاکستان موافقت کردند تا بر اجرای توقف عملیات نظامی در لبنان نظارت کند. عباس عراقچی این سازوکار را «نخستین آزمون واقعی» توافق توصیف کرد.
۳. ایجاد خط ارتباطی درباره تنگه هرمز
تهران و واشینگتن یک «خط ارتباطی» برای جلوگیری از حوادث و سوءتفاهمها و تضمین عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز ایجاد کردند. این سازوکار برای دوره ۶۰ روزه تعیینشده در تفاهمنامه معتبر خواهد بود.
۴. اشاره عراقچی به آزادسازی بخشی از داراییها
عباس عراقچی اعلام کرد صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران از محدودیتها معاف شده، محاصره پایان یافته، بخشی از داراییهای مسدودشده آزاد شده و یک برنامه بزرگ بازسازی و توسعه برای ایران آغاز شده است. با این حال، بیانیه مشترک قطر و پاکستان به آزادسازی داراییها اشارهای نکرده است.
۵. نقش محوری قطر و پاکستان
قطر و پاکستان که میانجی مذاکرات هستند، اعلام کردند به تلاشهای خود برای پیشبرد گفتوگوها تا دستیابی به توافق نهایی ادامه خواهند داد. عراقچی نیز از «میانجیگری خستگیناپذیر» این دو کشور قدردانی کرد.
۶. ارزیابی مثبت از مذاکرات
عباس عراقچی از «پیشرفتهای بزرگ» در دور نخست مذاکرات سخن گفت. بیانیه مشترک نیز فضای مذاکرات را «مثبت و سازنده» توصیف کرد، هرچند دولت آمریکا هنوز ارزیابی رسمی خود از نتایج این دور را منتشر نکرده است.
انفجار در تأسیسات گازی قطر ۵۴ زخمی و ۱۸ مفقود بر جای گذاشت
وزارت کشور قطر روز دوشنبه اعلام کرد در پی انفجاری در منطقه صنعتی رأس لفان، ۵۴ نفر زخمی شدهاند و ۱۸ نفر نیز همچنان مفقود هستند.
به گفته مقامهای قطری، این حادثه شامگاه یکشنبه بر اثر یک «نقص فنی» در جریان راهاندازی دوباره عملیات در شهر صنعتی رأس لفان رخ داد و به انفجار و آتشسوزی در تأسیسات تأمین گاز محلی «برزان» منجر شد.
به نوشته خبرگزاری فرانسه، از فاصله حدود ۲۰ کیلومتری شعلههای آتش و ستون دود برخاسته از این منطقه قابل مشاهده بود. رأس لفان محل بزرگترین مرکز تولید گاز طبیعی مایع جهان به شمار میرود.
شرکت دولتی قطر انرژی اعلام کرد تحقیقات درباره علت دقیق حادثه ادامه دارد. وزارت کشور قطر نیز از آغاز عملیات جستوجو برای یافتن ۱۸ فرد مفقودشده خبر داد.
منطقه رأس لفان پیشتر نیز در جریان جنگ میان آمریکا و ایران آسیب دیده بود و حملات پهپادی ایران به زیرساختهای انرژی قطر باعث توقف تولید گاز طبیعی مایع در این کشور شده بود.
ایران و آمریکا برای نظارت بر مذاکرات، کمیته عالی تشکیل دادند
میانجیها اعلام کردند ایران و ایالات متحده روز دوشنبه توافق کردند خطوط ارتباطی مستقیمی برای باز نگه داشتن تنگه راهبردی هرمز و پایان دادن به درگیریها در لبنان ایجاد کنند. این توافق پس از نخستین دور مذاکرات دو کشور در سوئیس برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه حاصل شد.
در بیانیه مشترک دو کشور میانجی یعنی پاکستان و قطر آمده است که: «طرفها با تشکیل یک کمیته عالی موافقت کردند که مسئول نظارت سیاسی بر روند میانجیگری خواهد بود. مذاکرهکنندگان ارشد بهطور منظم به این کمیته گزارش خواهند داد و گروههای کاری مسئول موضوعات هستهای، تحریمها و نیز گروه نظارت و حلوفصل اختلافات را هدایت خواهند کرد تا اجرای مؤثر تفاهمنامه و دیگر مسائل تضمین شود. کمیته عالی بر سر یک نقشه راه برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز به توافق رسیده است؛ نقشهای که زمینه را برای آغاز فوری گفتوگوهای فنی بیشتر فراهم میکند.»
هیئتهای مذاکرهکننده به ریاست جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز یکشنبه گفتوگوها را آغاز کردند؛ مذاکراتی که بخشی از دوره دوماهه مذاکره پیشبینیشده در توافق مقدماتی هفته گذشته است. پاکستان و قطر، دو کشور میانجی، اعلام کردند این مذاکرات در «فضایی مثبت و سازنده» برگزار شده است. آنها افزودند: «پیشرفتهای امیدوارکنندهای حاصل شده است، از جمله ایجاد سازوکاری برای ادامه گفتوگوهای فنی».
به گفته میانجیها، همچنین یک کانال ارتباطی برای «جلوگیری از بروز حوادث و سوءتفاهم» در تنگه هرمز ایجاد شده است. میانجیها همچنین از تشکیل یک «هسته رفع تنش» میان طرفهای مذاکره و مقامهای لبنانی خبر دادند که هدف آن جلوگیری از شعلهور شدن دوباره درگیریها در لبنان است. بر اساس این بیانیه، مذاکرات فنی در ادامه هفته جاری در اقامتگاه بورگناشتوک سوئیس ادامه خواهد یافت.
نخستین دور مذاکرات میان مقامهای ارشد آمریکا و ایران در اقامتگاه بورگناشتوک سوئیس بامداد دوشنبه پس از یک روز گفتوگو به پایان رسید. این مذاکرات در حالی برگزار شد که ایران از بسته شدن دوباره تنگه هرمز خبر داده بود و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز تهدید کرده بود در صورت شکست دیپلماسی، حملات به ایران را از سر خواهد گرفت.
میانجیها همچنین اعلام کردند طرفین درباره ایجاد سازوکاری برای پایان دادن به درگیریها در لبنان و راهاندازی یک کانال ارتباطی برای تضمین عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز توافق کردهاند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، نیز در پیامی اعلام کرد که ایران موفق به دریافت مجوزهای لازم برای صادرات نفت و محصولات پتروشیمی، آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده و یک برنامه بازسازی و توسعه برای ایران آغاز شده است.
در پی انتشار بیانیه مشترک، بهای نفت برنت بیش از یک دلار کاهش یافت و به ۷۹ دلار و ۴۴ سنت در هر بشکه رسید.
با این حال، روایتهای ایران و آمریکا از روند مذاکرات متفاوت بود. خبرگزاری تسنیم گزارش داد که هیئت ایرانی پس از انتشار تهدیدهای ترامپ به اتاق مذاکرات بازنگشت و گفتوگوها از طریق میانجیهای قطری و پاکستانی ادامه یافت. در مقابل، یک دیپلمات آمریکایی به رویترز گفت هیئت ایرانی مذاکرات را ترک نکرده و گفتوگوها تا بامداد ادامه داشته است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، که ریاست هیئت آمریکایی را بر عهده داشت، گفت در مذاکرات درباره تنگه هرمز، لبنان، مسائل هستهای و اجرای مفاد تفاهمنامه گفتوگو شده و در کاهش تنشها در لبنان نیز پیشرفتهایی حاصل شده است.
قطر و پاکستان سند مذاکرات ایران و آمریکا را «منتشر میکنند»؛ تهران از «پیشرفتهای خوب» خبر داد
سخنگوی هیئت مذاکرهکننده ایران اعلام کرد قطر و پاکستان بهعنوان میانجی، متنی را منتشر خواهند کرد که جمعبندی ۱۸ ساعت مذاکرات اخیر را در بر دارد.
به گفته او، در موضوعاتی از جمله آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، صدور مجوزهای فروش نفت و ایجاد سازوکار عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز پیشرفتهای خوبی حاصل شده است.
اسماعیل بقائی، سخنگوی هیئت مذاکرهکننده ایران، گفت مذاکراتی که از صبح یکشنبه آغاز شده بود پس از انتشار اظهارات تهدیدآمیز مقامهای آمریکایی با وقفه روبهرو شد و ایران از ادامه نشست در قالب چهارجانبه خودداری کرد، اما رایزنیها با میانجیگری قطر و پاکستان ادامه یافت.
او افزود در جریان گفتوگوها، نگرانیهای ایران درباره «بدعهدی آمریکا» و ادامه نقض آتشبس در لبنان مطرح شد و تهران تأکید کرده است که پایان جنگ و عملیات نظامی در همه جبههها، از جمله لبنان، ضروری است.
بقائی همچنین گفت درباره الزامات آغاز مذاکرات برای توافق نهایی، از جمله آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران و صدور مجوزهای لازم برای فروش نفت، گفتوگوهایی انجام شده و در این زمینهها پیشرفتهایی حاصل شده است. به گفته او، گروههای فنی از روز سهشنبه به کار خود برای پیگیری اجرای مفاد تفاهمنامه و تدوین سازوکار نظارت بر اجرای تعهدات طرفین ادامه خواهند داد.
لیندزی گراهام: ترامپ در صورت شکست مذاکرات، کنترل تنگه هرمز را با زور در دست میگیرد
لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه از کارولینای جنوبی، روز یکشنبه گفت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در صورت ناکامی مذاکرات دیپلماتیک با تهران، قصد دارد کنترل تنگه هرمز را در اختیار بگیرد و از کشتیهای عبوری عوارض دریافت کند.
او در گفتوگو با برنامه «فیس دِ نیشن» شبکه سیبیاس گفت: «بیایید راهحل دیپلماتیک را امتحان کنیم. فکر میکنم شکست خواهد خورد.» او سپس پرسید: «بعد از آن چه اتفاقی خواهد افتاد؟» گراهام ادامه داد: «من روز جمعه چهار ساعت و نیم با رئیسجمهور ترامپ بودم. به نظر من اتفاق بعدی این خواهد بود.»
او هشدار داد: «اگر این توافق شکست بخورد، رئیسجمهور ترامپ با استفاده از زور کنترل تنگه هرمز را در دست خواهد گرفت.»
این سناتور جمهوریخواه افزود: «ایالات متحده کنترل تنگه هرمز را در اختیار خواهد داشت. از همه کسانی که از آن عبور میکنند برای تأمین هزینه این عملیات عوارض دریافت خواهیم کرد و در سال ۲۰۲۶ نیز توافقهای ابراهیم را گسترش خواهیم داد.»
اظهارات گراهام در حالی مطرح شد که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر در سوئیس با هیئت ایرانی دیدار کردند و نخستین دور مذاکرات را آغاز کردند.
گفتگوهای ایران و آمریکا در سوئیس «همچنان ادامه دارد»
به نوشته خبرگزاری رویترز و شبکه خبری فاکس نیوز، هیئتهای آمریکا و ایران روز یکشنبه پس از بیش از ۱۰ ساعت گفتوگو، به مذاکرات خود ادامه دادند.
خبرگزاری تسنیم گزارش داده بود که پس از انتشار تهدیدهای ترامپ، هیئت ایرانی به اتاق مذاکرات بازنگشت و پیامها از طریق میانجیهای قطری و پاکستانی رد و بدل شد. تهران همچنین تأکید کرده است که آغاز مذاکرات هستهای منوط به اجرای تعهدات آمریکا، از جمله آزادسازی داراییهای مسدودشده و صدور مجوزهای صادرات نفت ایران است.
اما یک مقام آگاه به فاکسنیوز گفت: «مذاکرات همچنان ادامه دارد و انتظار داریم در طول شب نیز ادامه پیدا کند.»
بر اساس این گزارش، گفتوگوها تا ساعت ۱:۱۳ بامداد دوشنبه به وقت محلی سوئیس (۷:۱۳ عصر یکشنبه به وقت شرق آمریکا) همچنان در محل مذاکرات جریان داشت.
همچنین انتظار میرود دومین روز نشستها روز دوشنبه در اقامتگاه بورگناشتوک در کنار دریاچه لوسرن سوئیس برگزار شود.
یک دیپلمات ارشد آمریکایی نیز به فاکسنیوز گفت جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و هیئت آمریکایی روز یکشنبه در مذاکرات سطح بالا با مقامهای ایرانی در سوئیس شرکت کردند و این مذاکرات همچنان ادامه دارد.
این دیپلمات که در مذاکرات حضور داشته، گفت: «معاون رئیسجمهور حدود ساعت ۶ صبح امروز وارد شد و از آن زمان هیئت ما بهطور مداوم در نشستها و مذاکرات حضور داشته است.»
او افزود: «برخلاف گزارشهای نادرست و گسترده، هیئت ایرانی همچنان اینجاست و گفتوگوها ادامه دارد. انتظار داریم کار را در طول شب نیز ادامه دهیم.»
این دیپلمات گفت از جمله موضوعات مورد بحث، روشنسازی برخی پیامهای متناقض ایران درباره تنگه هرمز و ایجاد سازوکارهایی برای جلوگیری از تنش بوده تا اطمینان حاصل شود که این آبراه بهطور کامل باز خواهد ماند.
او همچنین افزود هیئت آمریکایی درباره «سازوکارهای جلوگیری از درگیری برای اجرای آتشبس در جنوب لبنان» نیز گفتوگو کرده است.
به گفته این مقام آمریکایی، «گفتوگوهای فشردهای درباره همه عناصر توافق هستهای» انجام شده است.
او در پایان تأکید کرد که هیئت آمریکایی قصد دارد بررسی این مسائل را ادامه دهد و از نتایج مذاکرات امروز بهعنوان نقطه آغاز گفتوگوهای فنی آینده استفاده کند.
مذاکرات یکشنبه در حالی ادامه یافت که ایران بار دیگر از بستن تنگه هرمز به دلیل آنچه نقض آتشبس لبنان از سوی اسرائیل و آمریکا خواند خبر داد و دونالد ترامپ نیز تهدید کرد در صورت شکست دیپلماسی، حملات به ایران را از سر خواهد گرفت.
«کاهش چشمگیر تردد کشتیها در تنگه هرمز»
با اعلام دوباره بسته شدن تنگه هرمز از سوی ایران، رویترز میگوید تعداد کشتیهای عبوری از این آبراه روز یکشنبه بهطور چشمگیری کاهش یافت و نگرانیها درباره اختلال در صادرات انرژی از منطقه خلیج فارس افزایش پیدا کرد.
خبرگزاری رویترز به نقل از دادههای شرکت تحلیلی «کلپر» گزارش داد که تنها پنج کشتی روز یکشنبه از تنگه هرمز عبور کردند، در حالی که این تعداد یک روز پیش ۲۶ فروند بود.
در میان کشتیهای عبوری روز یکشنبه، سه نفتکش بسیار بزرگ حامل نفت خام و نفت کوره عربستان سعودی، هر یک با ظرفیت حدود دو میلیون بشکه، دیده میشدند که یکی از آنها به مقصد ژاپن در حرکت بود. با این حال، دادهها ممکن است همه شناورها را شامل نشود، زیرا برخی کشتیها هنگام عبور از خلیج فارس سامانههای ردیابی خود را خاموش میکنند.
ایران هفته گذشته پس از توافق با آمریکا برای تمدید ۶۰ روزه آتشبس و فراهم شدن فرصت برای مذاکرات صلح، محاصره عملی تنگه هرمز را متوقف کرده بود. اما سپاه پاسداران روز شنبه اعلام کرد که در واکنش به حملات اسرائیل در لبنان، این آبراه بار دیگر بسته شده است.
در همین حال، ارتش آمریکا اعلام کرده است که کشتیهای تجاری همچنان در منطقه در حال فعالیت هستند.
بر اساس دادههای کلپر، روز شنبه سه نفتکش بسیار بزرگ حامل نفت خام از امارات متحده عربی، کویت و عراق از تنگه هرمز خارج شدند. همچنین سه نفتکش دیگر نیز فرآوردههای نفتی مختلف را حمل میکردند.
این دادهها همچنین نشان میدهد که در مجموع ۱۳ کشتی روز شنبه وارد تنگه هرمز شدند که دو فروند از آنها نفتکشهای بسیار بزرگ حامل نفت خام بودند.
در پی افزایش نگرانیها درباره وضعیت تنگه هرمز، شرکت ملی نفت ابوظبی و شرکت نفت کویت مناقصههایی برای فروش نفت خام منتشر کردهاند که امکان بارگیری محمولهها در داخل یا خارج از تنگه هرمز را در نظر میگیرد.