علی لاریجانی؛ بازیگر «مرحله حفظ نظام» در گفتوگو با بابک دربیکی
اسرائیل روز سهشنبه ۲۶ اسفند از کشته شدنِ علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و یکی از سیاستمداران کلیدی در جمهوری اسلامی خبر داد. تهران هنوز این خبر را تأیید یا تکذیب نکرده است.
علی لاریجانی کیست؟ جایگاه او در بیش از ۴۰ دهه حکومت جمهوری اسلامی چه بوده است و کشته شدنِ او چه پیامدهایی برای ایران زیر سایهٔ جنگ دارد؟ آیا جمهوری اسلامی قادر به جایگزین کردن علی لاریجانی خواهد بود؟
ارزیابی بابک دربیکی، تحلیلگر سیاسیِ ساکن بریتانیا، را در اینباره بشنوید.
هند مذاکره با ایران برای عبور نفتکشها «به ازای آزادی نفتکشهای توقیفشده ایرانی» را تکذیب کرد
هند گزارشها دربارهٔ مذاکره با ایران برای دریافت تضمین عبور ایمن کشتیهای هندی از تنگهٔ هرمز «به ازای آزادی سه نفتکش توقیفشدهٔ ایران» را تکذیب کرد.
خبرگزاری رویترز نوشته است که ایران در روزهای اخیر به برخی کشتیهای هندی اجازهٔ عبور ایمن از تنگهٔ هرمز را داده و سخنگوی وزارت خارجهٔ هند هم گفته است که مذاکرات برای تضمین عبور ایمن سایر کشتیها که ۲۲ فروند هستند، ادامه دارد.
مقامات هندی سه کشتی تحریمشدۀ مرتبط با ایران را ماه گذشتهٔ میلادی در نزدیکی آبهای هند توقیف کردند. آن زمان گفته شد که این کشتیها اسناد هویتی خود را پنهان کرده یا تغییر دادهاند و در انتقال غیرقانونی محمولهها، بهصورت کشتیبهکشتی، در دریا دست داشتهاند.
خبرگزاری رویترز، روز دوشنبه ۲۵ اسفند به نقل از منابعی گزارش داده بود که ایران از هند خواسته این سه کشتی را در ازای عبور ایمن کشتیهای دارای پرچم هند یا به مقصد هند از طریق تنگهٔ هرمز آزاد کند.
سخنگوی وزارت خارجهٔ هند، روز سهشنبه، با بیاساس خواندن این گزارش، در یک نشست خبری گفت: «هیچ بحثی در این زمینه وجود نداشته است.» او در عین حال گفت سه کشتی توقیفشده متعلق به ایران نیستند. با این همه، جزئیات بیشتری در این باره ارائه نداد.
خبرگزاری رویترز میگوید این سه کشتی در حال حاضر در بندر بمبئی پهلو گرفتهاند و یکی از آنها پرچم ایران را دارد. ایران پیشتر هرگونه ارتباط با این کشتیها را رد کرده بود.
کایا کالاس: اروپا در حال رایزنی برای پایان یافتن جنگ است
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از ایالات متحده و اسرائیل خواست به جنگ با ایران پایان دهند.
خانم کالاس روز سهشنبه ۲۶ اسفند در گفتوگو با خبرگزاری رویترز، در عین حال گفت که اتحادیه اروپا در حال رایزنی با دولتهای خاورمیانه درباره راههای پایان دادن به این درگیری است.
کالاس همچنین اضافه کرد که پنجرۀ مشارکت اروپا در تلاشها برای بازگرداندن کشتیرانی آزاد در تنگه هرمز بسته نشده، اما این اقدام به احتمال زیاد در چارچوب یک راهحل دیپلماتیک صورت خواهد گرفت.
چندین کشور اروپایی درخواستهای دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، برای مشارکت در مأموریتی جهت بازگشایی تنگه هرمز را رد کردهاند؛ تنگهای که گذرگاهی حیاتی برای انتقال نفت، گاز و سایر کالاهاست و اکنون تا حد زیادی توسط ایران مسدود شده است.
رهبران اروپایی گفتهاند که مایل نیستند نیروهای خود را در میانه جنگی که آغازگر آن نبودهاند، در معرض خطر قرار دهند، هرچند ترامپ هشدار داده که این بیمیلی میتواند پیامدهای منفی برای ائتلاف ناتو داشته باشد.
کالاس در ادامۀ این گفتوگو افزوده که اروپا برخی از اقدامات ایالات متحده در دوران ترامپ یا اهداف آن در ایران را «درک نمیکند»، اما به «غیرقابل پیشبینی بودن او عادت کرده» و در واکنشهای خود «آرامتر» شده است.
کالاس: پیش از آغاز جنگ با ما مشورت نشد
کایا کالاس «نگرانی اصلی» کشورهای اروپایی را طرف مشورت قرار نگرفتن پیش از شروع جنگ با ایران عنوان کرد.
او گفت که اگر این مشورت انجام میشد، «بسیاری از اروپاییها تلاش میکردند آمریکا و اسرائیل را متقاعد کنند که این جنگ را آغاز نکنند.»
کالاس توقف جنگ جاری را «به نفع همه» دانست و گفت که این اتحادیه آماده است «از طریق دیپلماسی به گرد هم آوردن طرفها برای واقعاً پایان دادن به این جنگ» کمک کند.
آنطور که مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفته، اروپا «با کشورهای منطقه مانند کشورهای خلیج فارس، اردن و مصر» بر سر اینکه آیا میتوان پیشنهادهایی ارائه داد تا ایران، اسرائیل و آمریکا از این وضعیت خارج شوند، البته «بهگونهای که همه بتوانند آبروی خود را حفظ کنند»، در حال رایزنی بوده است.
او جزئیات بیشتری درباره این رایزنیها ارائه نکرد.
این جنگ جدیدترین مورد از مجموعه رویدادهایی است که از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه سال گذشته، روابط اروپا و ایالات متحده را بهشدت تحت فشار قرار داده است.
با این حال، این جنگ هماکنون تأثیر عمدهای بر اروپا گذاشته است، که فوریترین آن افزایش قیمت انرژی بهدلیل کنترل ایران بر تنگه هرمز است.
کالاس گفت: «هیچکس آماده نیست مردم خود را در تنگه هرمز در معرض خطر قرار دهد. باید راههای دیپلماتیک پیدا کنیم تا این مسیر باز بماند، تا با بحران غذایی، بحران کود شیمیایی یا بحران انرژی در جهان مواجه نشویم.»
او در این گفتوگو ایدهای را مطرح کرده است مبنی بر الگو گرفتن از توافقی که با میانجیگری سازمان ملل در زمان جنگ اوکراین، امکان صادرات غلات از اوکراین را فراهم کرد؛ توافقی که اجازه میدهد اوکراین غلات، مواد غذایی و کودهای شیمیایی را از طریق دریای سیاه صادر کند، بدون اینکه کشتیهای غیرنظامی هدف حمله روسیه قرار گیرند.
کالاس میگوید که این موضوع را با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در میان گذاشته و سازمان ملل «در حال کار روی آن» است.
وزیر دفاع اسرائیل از کشته شدن علی لاریجانی خبر داد
وزیر دفاع اسرائیل، اسرائیل کاتز، اعلام کرد ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش این کشور، به او اطلاع داده است که علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، و غلامرضا سلیمانی، فرمانده کل بسیج سپاه پاسداران، در حملات بامداد سهشنبه ۲۶ اسفند اسرائیل به تهران کشته شدهاند.
کاتز گفت که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، و خودش به ارتش اسرائیل دستور دادهاند که به هدف قرار دادن کادر رهبری حکومت ایران ادامه دهند و افزود که عملیات علیه زیرساختهای استراتژیک و قابلیتهای موشکی در سراسر ایران ادامه دارد.
رسانهها و مقامات تهران هنوز این گزارشها را تأيید نکردهاند.
ساعتی پیش رویترز نیز بهنقل از چهار مقام اسرائیلی خبر کشته شدن علی لاریجانی را تأیید کرد، اما خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، ظهر سهشنبه در واکنش به این گزارشها اعلام کرد علی لاریجانی تا دقایقی دیگر پیامی منتشر خواهد کرد.
با این حال پیامی که منتشر کرد، تصویر دستخط بدون تاریخ او بهمناسبت تشییع جنازه ملوانان ناوشکن دنا بود.
اسرائیل میگوید غلامرضا سلیمانی، رئیس سازمان بسیج سپاه پاسداران، را کشته است
ارتش اسرائیل میگوید غلامرضا سلیمانی، رئیس سازمان بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، را در تهران هدف حمله قرار داده و کشته است. همزمان چند مقام اسرائیلی به رویترز گفتند علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز هدف قرار گرفته است. رسانههای ایران هنوز این خبرها را تأیید نکردهاند.
سرتیپ پاسدار غلامرضا سلیمانی از تابستان ۱۳۹۸ با حکم علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، به ریاست سازمان بسیج منصوب شده بود.
بامداد سهشنبه ۲۶ اسفند در موجی از حملات هوایی در ایران، برخی اماکن و نهادهای جمهوری اسلامی هدف قرار گرفتند.
بهگفتهٔ ارتش اسرائیل این حملات در تهران، شیراز و تبریز انجام شد. اسرائیل میگوید در این حملات «مقرهای امنیتی مختلفی از جمله متعلق به وزارت اطلاعات، بسیج و همچنین مکانهایی را که برای ذخیره و پرتاب پهپادها، موشکهای بالستیک و سیستمهای پدافند هوایی استفاده میشد»، بمباران کرده است.
در همین حال، ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، گفت که این کشور در جریان حملات بامداد سهشنبه، یک خانهٔ امن در تهران را هدف قرار داده که در آن چهرههای ارشد تاثیرگذار در ستیزهجوییهای کرانه باختری حضور داشتند. او توضیح بیشتری در این باره نداد.
زمیر همچنین ادعا کرد نتایج حملات دیشب ارتش اسرائیل «میتواند بر نتایج کارزار و مأموریتهای ارتش اسرائیل تأثیر بگذارد».
در همین حال رسانههای اسرائیلی حوالی ظهر روز سهشنبه از هدف قرار گرفتن علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز خبر دادند اما افزودند مشخص نیست کشته شده یا زخمی شده است. رویترز نیز بهنقل از چهار مقام اسرائیلی این خبر را تأیید کرد، اما خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، ظهر سهشنبه در واکنش به این گزارشها اعلام کرد علی لاریجانی تا دقایقی دیگر پیامی منتشر خواهد کرد.
دیدهبان حقوق بشر: حملات ایران به کشورهای منطقه جان غیرنظامیان را به خطر انداخته است
سازمان دیدهبان حقوق بشر اعلام کرد حملات پهپادی و موشکی ایران به کشورهای منطقه خلیج فارس، در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل، جان غیرنظامیان را بهطور جدی به خطر انداخته و در مواردی اهداف غیرنظامی را بهطور غیرقانونی هدف قرار داده است.
دیدهبان حقوق بشر در بیانیهای که ۲۶ اسفند منتشر شد، با اشاره به آسیب به ساختمانهای مسکونی غیرنظامی، هتلها، فرودگاههای غیرنظامی و سفارتخانهها افزود این حملات «دستکم ۱۱ کشته و ۲۶۸ زخمی برجای گذاشته که بیشتر قربانیان کارگران مهاجر بودهاند».
جوی شی، پژوهشگر ارشد این نهاد حقوق بشری حقوق بشر، گفت: «مقامهای ایران بهجای عذرخواهی ظاهری، باید فوراً همهٔ اقدامات ممکن را برای حفاظت از غیرنظامیان در سراسر خلیج فارس انجام دهند.»
حملات راکتی و پهپادی به سفارت آمریکا در بغداد
منابع امنیتی عراق اعلام کردند بامداد سهشنبه ۲۶ اسفند سفارت آمریکا در بغداد هدف حملات راکتی و پهپادی قرار گرفت و آن را شدیدترین حمله از زمان آغاز جنگ توصیف کردند.
دو مقام آمریکایی به رویترز گفتند تاکنون گزارشی از تلفات منتشر نشده و مقامات امنیتی عراق شمار پهپادها را پنج فروند اعلام کردند.
قالیباف میگوید شرط پایان جنگ رفع همیشگی تهدید از سر جمهوری اسلامی است
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، میگوید حکومت ایران بهدنبال کاهش تنش است ولی تسلیم نمیشود. او تأکید کرد «زنجیرهٔ» آتشبس و جنگ مجدد باید شکسته شود و پایان جنگ باید بهگونهای باشد که «تهدید از سر جمهوری اسلامی و کشورهای منطقه برداشته شود».
قالیباف در یک گفتوگوی تلویزیونی که سهشنبه ۲۶ اسفند منتشر شد، تأکید کرد که «خواستۀ قطعی» تهران رفع خطر جنگ بهطور کامل است و نه اینکه «آتشبس بشود و پنج ماه دیگر جنگ راه بیندازند».
رئیس مجلس شورای اسلامی در بخشی دیگر از اظهارات خود به موضوع تنگهٔ هرمز نیز اشاره کرد و گفت این گذرگاه راهبردی انرژی «از این پس دیگر نمیتواند از جهت حقوقی مثل گذشته باشد و به وضع سابق بر نخواهد گشت».
تنگهٔ هرمز از آغاز جنگ در نهم اسفند عملاً مسدود شده و در روزهای اخیر گزارش شده که تنها معدود کشتیهایی از ایران و هند و دستکم یک مورد ترکیه از آن عبور کردهاند.
محمدباقر قالیباف دربارهٔ حملات ایران به کشورهای عربی خلیج فارس نیز گفت «ما قصد زدن کشورهای همسایه را نداریم، ولی حمله به پایگاههای آمریکا در این کشورها حق مسلم ماست».
دونالد ترامپ روز دوشنبه با اشاره به وضعیت مبهم مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، گفت «کسانی هستند (در ایران) که میخواهند با ما مذاکره کنند، اما اصلاً نمیدانیم که هستند».
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، و عباس عراقچی، وزیر خارجه، گفتهاند که در شرایط کنونی، توافق و حتی مذاکره با آمریکا بههیچ وجه مطرح نیست.
تهران به فیفا پیشنهاد داد مسابقات ایران در جام جهانی از آمریکا به مکزیک منتقل شود
سفارت جمهوری اسلامی ایران در مکزیک تأیید کرد که فدراسیون فوتبال ایران در حال مذاکره با فدراسیون جهانی فوتبال، فیفا، است تا محل مسابقات دور اول تیم ایران در جام جهانی فوتبال آینده را از آمریکا به مکزیک منتقل کند.
مقامهای فدراسیون فوتبال ایران پیشتر گفته بودند که امکان تغییر مکان مسابقات تیم ایران در جام جهانی را از فیفا درخواست خواهند کرد.
با حملهٔ آمریکا و اسرائیل به ایران و تداوم جنگ، شرکت ایران در دور نهایی مسابقات جام جهانی فوتبال با ابهام مواجه شده است. آمریکا، کانادا و مکزیک میزبان جام جهانی آینده هستند که تا حدود سه ماه دیگر آغاز میشود. بر اساس برنامهٔ از پیش اعلامشده، تیم ایران باید در شهرهای لسآنجلس و سیاتل آمریکا مسابقه دهد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هفتهٔ گذشته اعلام کرد تیم فوتبال ایران در ایالات متحده «مورد استقبال» قرار میگیرد، اما «به خاطر جان و امنیت خود» نباید به این مسابقات سفر کنند. این اظهارات با واکنشهای تند مقامهای تهران مواجه شد.
ابوالفضل پسندیده، سفیر ایران در مکزیک، روز دوشنبه ۲۶ اسفند در بیانیهای که در وبسایت سفارت منتشر شد، «عدم همکاری دولت آمریکا در صدور ویزا و ارائهٔ پشتیبانی لجستیکی» برای هیئت ایرانی پیش از جام جهانی را محکوم کرد. وی افزود که او همچنین «به فیفا پیشنهاد داده است که مسابقات ایران از ایالات متحده به مکزیک منتقل شود.»
فدراسیون جهانی فوتبال، فیفا، تاکنون دربارهٔ این درخواست ایران واکنشی نداشته است.
پیشتر جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، گفته بود که دونالد ترامپ به او قول داده است که از تیم ایران استقبال خواهد شد.
کنارهگیری تیمی از مسابقات جام جهانی فوتبال سابقه نداشته است و تغییر مکان مسابقات هم از موارد کمسابقه در مسابقاتی در سطح جام جهانی محسوب میشود، چرا که باید مورد موافقت تیمهای دیگر هم قرار بگیرد.
آمریکا بازداشت کامران حکمتی در ایران را جزو «بازداشتهای ناعادلانه» اعلام کرد
مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا اعلام کرده که بازداشت کامران حکمتی، شهروند ۶۱ ساله یهودی ایرانی-آمریکایی که در ایران زندانی است، جزو «بازداشتشده ناعادلانه» شناخته میشود.
شهره نوفر دختر عموی آقای حکمتی دوشنبه ۲۵ اسفند این موضوع را در بیانیهای مطرح کرد.
در این بیانیه آمده است: «این یک تعیین وضعیت رسمی از سوی دولت آمریکا است مبنی بر اینکه کامران بر اساس اتهامات نادرست و با هدف استفاده ایران از او بهعنوان اهرم فشار علیه دولت آمریکا بازداشت شده است.»
این خبر در حالی منتشر میشود که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران وارد سومین هفته خود شده است.
رویترز نوشته که دفتر نماینده ویژه ریاستجمهوری آمریکا در امور گروگانها بلافاصله به درخواست اظهارنظر این خبرگزاری در این زمینه پاسخ نداد.
وضعیت «بازداشت ناعادلانه» به این معناست که یک شهروند آمریکایی بهعنوان گروگان سیاسی در نظر گرفته میشود، پروندهاش توسط این دفتر پیگیری میشود و آزادی او در سطح بالای دیپلماتیک و با استفاده از منابع ویژه دنبال میگردد.
حکمتی که از سرطان مثانه رنج میبرد، یکی از دستکم شش شهروند یا مقیم دائم آمریکا است که در ایران بازداشت هستند. به گفته فعالان حقوق بازداشتشدگان، او در زندان اوین در تهران نگهداری میشود.
این صاحب فروشگاه جواهرات، سال گذشته بازداشت و به اتهام سفر به اسرائیل محکوم شد، این در حالی است که او مدارکی ارائه کرده بود که نشان میداد آخرین سفرش به اسرائیل ۱۳ سال پیش از زمان بازداشت بوده است.
این موضوع را کیرن رمزی، معاون پیشین مدیر افبیآی و عضو گروه حمایتی «گلوبال ریچ» که نمایندگی خانواده حکمتی را بر عهده دارد، بیان کرده است.
رضا ولیزاده، روزنامهنگار ایرانی-آمریکایی و خبرنگار سابق رادیو فردا نیز از جمله شهروندان دوتابعیتی است که در ایران زندانی است.
عباس عراقچی روز یکشنبه در پاسخ به شبکه سیبیاس درباره وضعیت ولیزاده و حکمتی گفته بود که اگر آمریکا و اسرائیل زندانهای ایران را بمباران نکنند، جای آنها «امن» است.
