زنده مذاکرات ایران و آمریکا آغاز شد؛ دیدار هیئت ایران و آمریکا با شریف پیش از مذاکرات

دونالد ترامپ می‌گوید آمریکا اکنون در حال آغاز روند پاکسازی تنگه هرمز است و آن را لطف این کشور به کشورهای سراسر جهان توصیف کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا در پیامی که دقایقی پس از اعلام شروع مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد منتشر کرد، نوشت: «ما اکنون در حال آغاز روند پاکسازی تنگه هرمز هستیم، به‌عنوان لطفی به کشورهای سراسر جهان، از جمله چین، ژاپن، کره جنوبی، فرانسه، آلمان و بسیاری دیگر. جالب این‌جاست که آن‌ها خودشان شجاعت یا ارادهٔ انجام این کار را ندارند.»

دونالد ترامپ در بخشی دیگر از پیام خود نوشت تنها چیزی که برای حکومت ایران در این منطقه باقی مانده، «تهدید این است که شاید یک کشتی به یکی از مین‌های دریایی‌شان برخورد کند، که البته همهٔ ۲۸ قایق مین‌گذارشان هم‌اکنون در کف دریا قرار دارد».

همزمان با انتشار این پیام، باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، به‌نقل از یک مقام آمریکایی از عبور «چندین کشتی نیروی دریایی ایالات متحده» از تنگه هرمز خبر داد.

این خبرنگار هویت این مقام آمریکایی را اعلام نکرد اما به‌نقل از او افزود این اقدام بدون هماهنگی با ایران انجام شده و نخستین بار است که از زمان آغاز جنگ، ناوهای جنگی آمریکا از تنگه هرمز عبور می‌کنند.

ایران هنوز واکنش رسمی به این گزارش‌ها نشان نداده اما خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه، نوشت یک مورد حرکت ناوشکن آمریکایی از بندر فجیره به‌سمت تنگه هرمز گزارش شده و ادعا کرد که این موضوع بلافاصله با واکنش نیروهای مسلح مواجه و مقامات تهران مواجه شده و «دستور توقف به این ناو صادر شده است».

رسانه‌های ایران همزمان با اعلام رسمی پاکستان، بعدازظهر شنبه ۲۲ فروردین از شروع رسمی مذاکرات میان ایران و آمریکا با میانجی‌گیری پاکستان در اسلام‌آباد خبر دادند.

اعلام شروع مذاکرات در حالی است که ایران قبلاً آتش‌بس در لبنان و آزاد شدن دارایی‌های مسدودشده را به‌عنوان پیش‌شرط مذاکرات مطرح کرده بودند.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی که ریاست گروه مذاکره‌کنندگان ایرانی را بر عهده دارد، نیز این دو شرط را به‌عنوان اقدامات مورد توافق دو طرف خوانده و تأکید کرده بود که تا این خواسته‌ها برآورده نشود، مذاکره‌ای در کار نخواهد بود.

در این باره، خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، نیز در خبر شروع رسمی مذاکرات، از «رایزنی‌های فشرده و پیشرفت گفت‌وگوها» پیش از آن خبر داد و نوشت در این رایزنی‌ها قرار شده حملات اسرائیل به بیروت متوقف و به «مناطق جنوبی لبنان» محدود شود.

این رسانهٔ حکومتی همچنین نوشت طرف آمریکایی آزادسازی دارایی‌های مسدودشده را پذیرفته اما در عین حال تأکید کرد این موضوع «نیاز به گفت‌وگوهای کارشناسی و فنی دقیق‌تر در این زمینه» دارد.

ساعتی پیش از اعلام شروع رسمی مذاکرات، سخنگوی وزارت خارجه ایران هم اعلام کرد که گفت‌وگوها با مقام‌های پاکستانی از همان شب ورود هیئت ایرانی به اسلام‌آباد آغاز شد.

اسماعیل بقائی تأیید کرد که محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی حدود دو تا دو ساعت و نیم با مقام‌های پاکستانی گفت‌وگو کرده‌اند. بقائی نامی از این مقام‌ها نبرد، اما پیشتر در برخی گزارش‌ها گفته شده بود که این گفت‌وگو با وزیر دفاع پاکستان انجام شده است که در فرودگاه نیز به استقبال هیئت ایرانی رفته بود.

کمیته حقیقت‌یابِ مستقل سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران روز جمعه در بیانیه‌ای از وضعیت زندانیان در ایران در پی آغاز جنگ و همین طور قطعی طولانی‌مدت اینترنت در کشور که هم‌چنان ادامه دارد شدیدا ابراز نگرانی کرد.

کمیته حقیقت‌یاب در زمینه بازداشتی‌ها مخصوصا به بازداشتی‌های اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ و همین طور بازداشتی‌های پس از جنگ اشاره کرده و نام نسرین ستوده، وکیل مدافع حقوق بشر، و اعضای جامعه بهاییان ایران را آورده است.

این کمیته همچنین از قطعی ممتد و تقریبا صددرصدی اینترنت در کشور، سرکوب فعالان جامعه مدنی و اعدام‌هایی که اخیرا با اتهامات امنیتی توسط قوه قضاییه اجرا شده شدیدا ابراز نگرانی کرده است.

در سوی مقابل، کمیته حقیقت‌یاب به قربانی شدن غیرنظامیان و آسیب دیدن زیرساخت‌های غیرنظامی در ایران اشاره و تأکید کرده که حملات آمریکا و اسرائیل «خساراتی جبران‌ناپذیر» بر زندگی مردم ایران وارد کرده است.

این کمیته هشدار داده است که برخی از این حملات می‌تواند در صورت اثبات جنایت جنگی به حساب بیاید.

کاخ سفید روز شنبه بعدازظهر خبر داد که جی دی ونس، معاون دونالد ترامپ، به همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر با شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، دیدار کرده است.

این دیدار پس از آن برگزار می‌شود که هیئت ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف با مقام بلندپایه پاکستانی دیدار کرد. شهباز شریف در میان دو تیم مذاکره‌کننده نقش میانجی اصلی را ایفا می‌کند.

شریف در دیدار با ونس گفته است که امیدوار است گفت‌وگوهای روز شنبه سنگ بنای صلحی پایدار در منطقه را بگذارد.

همزمان کاخ سفید روز شنبه خبر خبرگزاری رویترز مبنی بر آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران در «قطر و دیگر بانک‌های خارجی» را تکذیب کرد.

پیشتر این خبرگزاری به نقل از یک منبع بی نام و نشان نوشته بود که آمریکا با شرط قالیباف مبنی بر آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران موافقت کرده است.

دولت جو بایدن در شهریورماه ۱۴۰۲ با صدور مجوز رسمی انتقال شش میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران در کره جنوبی به قطر، راه را برای آزادی پنج شهروند آمریکایی زندانی در ایران هموار کرد.

با این حال در همان زمان تعیین شد که ایران با پول‌های آزادشده تنها بتواند «غذا و دارو خریداری کند و قطر به‌صورت مستقیم هزینه آن را خواهد پرداخت».

بیشتر در این باره:

بلینکن مجوز معافیت تحریمی برای آزادسازی شش میلیارد دلار و مبادله زندانیان را صادر کرد

ساعتی پیش خبرنگار اعزامی خبرگزاری صداوسیما در گزارشی گفت که هیئت ایرانی با شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، دیدار کرده است.

در این خبر اشاره نشد که اعضای دیدارکننده با شریف چه کسانی بوده‌اند.

به گزارش خبرگزاری تلویزیون حکومتی ایران، مذاکره‌کنندگان ایران ابتدا قرار بود درباره «نقض عهد» آمریکا با شهباز شریف گفت‌وگو کنند. به نظر می‌رسد مقصود از «نقض عهد» دو خواسته‌ای باشد که محمدباقر قالیباف روز جمعه مطرح کرد: آتش‌بس در لبنان و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران.

وزیر امور خارجه پاکستان روز شنبه ابراز امیدواری کرد که دو هیئت عالی‌رتبه ایران و آمریکا در مذاکرات پیشِ رو «مشارکت سازنده» داشته باشند.

اسحاق دَر، وزیر خارجه پاکستان، پس از استقبال از دو هیئت ایرانی و آمریکایی بیانیه‌ای رو در ظهر شنبه منتشر کرد.

هیئت آمریکایی به ریاست جی دی ونس، معاون ترامپ، ظهر شنبه وارد اسلام‌آباد شد. هیئت ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف ساعاتی پیشتر یعنی جمعه شب به پایتخت پاکستان رسیده بود.

در بیانیه وزارت خارجه پاکستان ابراز امیدواری شده است که طرفین با نیت «اشتراک سازنده» به پای میز مذاکره بروند. در این بیانیه همچنین بر تمایل اسلام‌آباد به تسهیل روند مذاکرات برای رسیدن به «راه حلی ماندگار و پایدار» تأکید شده است.

در حالی که قرار بود دو هیئت صبح شنبه مذاکرات را آغاز کنند، اکنون رسانه‌های داخل ایران نوشته‌اند که هر یک از هیئت‌ها جداگانه ابتدا با شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، دیدار می‌کنند و سپس برنامه دیدار هیئت‌ها مشخص خواهد شد.

به نوشته نت‌بلاکس،‌ سایت رصد دسترسی جهانی به اینترنت، قطعی این شبکه جهانی در ایران در بامداد شنبه، ۲۲ فروردین، وارد چهل و سومین روز خود شد، هزار ساعت قطعی که از روابط عادی انسانی تا کسب و کار میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار داده است.

در پی آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، مقامات جمهوری اسلامی اولین کاری که کردند این بود که دسترسی مردم عادی کشور به ارتباط اینترنتی با دوستان و آشنایان و کسب و کارها را به طور کامل قطع کردند.

پافشاری این مقامات بر قطع ماندن ارتباطات اینترنتی در کشور در حالی است که چهار روز از آغاز آتش‌بس میان ایران و آمریکا می‌گذرد و اکنون هیئتی بلندپایه از ایران به پاکستان رفته است تا شاید با دولت دونالد ترامپ به صلح برسد.

با این همه، و به‌رغم اعتراض مردم که به طور روزافزون در شبکه‌های اجتماعی بازتاب می‌یابد، مقامات جمهوری اسلامی تاکنون اعتراض و انتقاد مردم را بی‌پاسخ گذاشته و هیچ اشاره‌ای به این حق شهروندان نمی‌کنند.

آنیس کالامار، دبیرکل سازمان عفو بین‌الملل، روز شنبه در یک پیام در شبکه ایکس با اشاره به این که حکومت جمهوری اسلامی دست بیش از ۹۰ میلیون نفر را از دنیای خارج بریده است خواست که دسترسی مردم به اینترنت فورا میسر شود.

خبرگزاری رویترز روز شنبه در گزارشی به نقل از سه منبع در داخل ایران که به نام‌شان اشاره نکرد نوشت که مجتبی خامنه‌ای در حمله روز نخست اسرائیل به تهران از ناحیه صورت و یک یا دو پا به‌شدت آسیب دیده است.

به نوشته رویترز، خامنه‌ای که یک هفته پس از مرگ پدرش، علی خامنه‌ای، در حمله اسرائیل به عنوان جانشین او معرفی شد پس از ۴۰ روز هنوز در حال مداوای جراحات شدید صورت و پاهای خود است.

رویترز در ادامه به نقل از منابع ناشناس خود می‌نویسد که رهبر جدید و ۵۶ ساله جمهوری اسلامی به‌رغم این جراحات «ذهنی بیدار و هشیار» دارد و در تصمیمات حکومتی با مقامات بلندپایه کشور از طریق صوتی مشارکت می‌کند.

رادیوفردا به دلیل سانسور شدید اطلاعات در ایران و قطعی اینترنت که هم‌چنان ادامه دارد قادر به راستی‌آزمایی این خبر نیست.

در این مدت نه صدایی از مجتبی خامنه‌ای منتشر شده و نه تصویری، و هنوز هیچ گزارش یا خبر موثقی از محل نگهداری و مداوا و درمان او در دست نیست.

غیبت مجتبی خامنه‌ای از صحنه سیاست و اخبار در ایران با وجود گذشت ۴۰ روز از حادثه‌ای که به مرگ پدر و همسر و دیگر وابستگانش انجامید به گمانه‌زنی‌های بسیار دامن زده است، تا آنجا که رئیس جمهور آمریکا هم تاکنون چند بار اشاره کرده است که اصلا معلوم نیست خامنه‌ای جوان زنده باشد، گمانه‌ای که بسیاری در ایران به آن باور دارند.

در همان هفته آغازین جنگ، چند کانال حکومتی در تلگرام از مجتبی خامنه‌ای با عنوان «جانباز» یاد کردند، اما تاکنون حکومت یا دولت مسعود پزشکیان هیچ بیانیه رسمی نداده‌اند که به طور شفاف از وضعیت رهبر جدید در ایران خبری بدهد.

رسانه‌های حکومتی در ایران به نقل از محمدباقر قالیباف نوشته‌اند: «نیت ما خیر است، اما اعتماد نداریم.»

به نظر می‌رسد این پاسخی باشد از طرف رئیس مجلس ایران که هم‌اکنون در اسلام‌آباد به سر می‌برد به اظهار نظر جی دی ونس، معاون دونالد ترامپ، که گفته بود:‌ «اگر ایرانی‌ها بخواهند که ما را بازی دهند، خواهند دید که تیم مذاکره ما پذیرای این چیزها نیست.»

او در ادامه به ایرانی‌ها توصیه کرد که بهتر است با «نیت خیر» قدم به مذاکرات بگذارند.

در مقابل قالیباف به این اظهار نظر چنین پاسخ داده است: «تجربه ما در مذاکره با آمریکایی‌ها همیشه با شکست و زیر پا گذاشتن قول‌ها همراه بوده است.»

آن طور که صداوسیمای ایران گزارش کرده است، «قالیباف تا ظهر با نخست‌وزیر پاکستان دیدار می‌کند».

به نوشته رسانه‌های داخل ایران، رئیس مجلس ایران شب گذشته هم در بدو ورود به پاکستان با عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، دیدار کرده است.

در آستانه مذاکراتی دیگر با ایالات متحده، این بار در اسلام‌آباد، حکومت ایران دست به تبلیغاتی گسترده با استفاده از عکس دانش‌آموزان مدرسه میناب زده است که با اصابت موشک‌های ارتش آمریکا به ساختمان مدرسه جان باختند.

همزمان با آغاز سفر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، به همراه عباس عراقچی،‌ وزیر خارجه، و هیئتی بزرگ به اسلام‌آباد عکس‌هایی از این دو نفر با عکس دانش‌آموزان خردسال میناب در هواپیما منتشر شده و قالیباف در پستی در شبکه ایکس نوشته است:‌ «همراهان من در این پرواز».

همزمان با اعلام خبر قریب‌الوقوع بودن مذاکره مقام‌های جمهوری اسلامی با آمریکا در ایران ویدئوها و پیام‌هایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که مخالفان مذاکره را نشان می‌داد، کسانی که می‌گویند دشمنی و جنگ با آمریکا را ترجیح می‌دهند.

هیئت ایرانی در حالی جمعه شب به اسلام‌آباد رسیدند که آمریکا هنوز به دو خواسته جمهوری اسلامی یعنی آتش‌بس در لبنان و آزاد شدن دارایی‌های مسدودشده ایران پاسخ نداده است.

قالیباف درست پیش از سفر این دو خواسته را مطرح و تأکید کرد که تا این خواسته‌ها برآورده نشود مذاکره‌ای در کار نخواهد بود.

تنها پاسخی که از آمریکا تاکنون به این خواسته‌ها داده شده گفته دونالد ترامپ است که در پیامی نوشت: «ظاهرا ایرانی‌ها نمی‌فهمند که کارتی در دست ندارند، جز مدت کوتاهی که با استفاده از آبراه‌های بین‌المللی دنیا را سرکیسه کردند. تنها دلیلی که امروز زنده‌اند این است که مذاکره کنند.»

پیشتر گزارش شده بود که دولت آمریکا به طور مشخص از اسرائیل خواسته است محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی را هدف نگیرد تا بعدا کسی برای مذاکره و اداره امور وجود داشته باشد.

بامداد شنبه خبرگزاری تسنیم گزارش داد که هیئت‌ ایرانی متشکل از ۷۰ نفر است، شامل کارشناسان اقتصادی و امنیتی و سیاسی و ده‌ها خبرنگار. در طرف مقابل حدود صد نفر از تیم آمریکایی‌ها پیشتر به اسلام‌آباد رسیده‌اند، اما جی. دی. ونس و اطرافیانش هنوز به این شهر نرسیده‌اند.

فهرستی از اعضای ارشد در تیم ایران که رسانه‌های ایران منتشر کرده‌اند: