زنده بسنت: شاید تحریم نفت در حال حمل ایران را لغو کنیم؛ ایران از جام جهانی «کنار نمی‌کشد»

کاوه مدنی، دانشمند ایرانی و مدیر مؤسسه آب، محیط‌زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل، پس از دریافت جایزه استکهلم آب ۲۰۲۶ که از آن به عنوان «نوبل آب» یاد می‌شود، این جایزه را در یک پیام تصویری به‌عنوان عیدی به مردم ایران تقدیم کرد.

مدنی در ویدئویی که برای رادیوفردا ارسال شده، گفته است این جایزه را در شرایطی دریافت می‌کند که ایران پس از کشته شدن شهروندان بی‌گناه در اعتراضات دی‌ماه و در میانه جنگ، روزهای دشواری را پشت سر می‌گذارد. او ابراز امیدواری کرده است که همان‌طور که نوروز نوید آغاز فصلی تازه را می‌دهد، ایران نیز از این دوران سخت عبور کند و روزهای بهتری پیش رو داشته باشد.

جایزه استکهلم آب معتبرترین جایزه جهانی در حوزه منابع آب است و هر سال به افرادی اعطا می‌شود که نقش برجسته‌ای در حفاظت و مدیریت پایدار منابع آب داشته‌اند.

کمیته این جایزه اعلام کرده است که کاوه مدنی به دلیل ترکیب پژوهش‌های پیشگامانه با سیاست‌گذاری، دیپلماسی و آگاهی‌رسانی عمومی درباره بحران آب و توانایی تبدیل دانش علمی به راهکارهای عملی در سطح جهانی انتخاب شده است.

مدنی متولد تهران و اکنون رئیس مؤسسه آب، محیط‌زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل است.

جایزه استکهلم آب از سال ۱۹۹۱ هر ساله اعطا می‌شود و برندگان آن در مراسمی رسمی در استکهلم با حضور پادشاه سوئد تقدیر می‌شوند.

وزارت دفاع عربستان سعودی اعلام کرد این کشور روز چهارشنبه چهار موشک بالستیک را که به سمت ریاض شلیک شده بودند رهگیری و منهدم کرده است؛ این اقدام درست پیش از برگزاری نشست وزرای خارجه منطقه‌ای و کشورهای اسلامی در پایتخت عربستان انجام شد.

این وزارتخانه افزود: «بقایای پراکنده این موشک‌ها در بخش‌های مختلف پایتخت سقوط کرده است و ارزیابی‌های اولیه نشان می‌دهد که هیچ تلفات یا خسارتی گزارش نشده است.»

مقام‌های عربستان ساعتی پس از وقوع انفجارها در پایتخت این کشور گفتند چهار نفر در اثر اصابت ترکش‌های ناشی از رهگیری موشک بالستیک به یک منطقه مسکونی در ریاض زخمی شدند. در بیانیه دفاع مدنی عربستان گفته شده که در این حمله خسارت‌های مادی «محدودی» نیز وارد شد.

خبرگزاری‌های فرانسه و رویترز نیز عصر چهارشنبه شنیده شدن صدای انفجارهایی را در آسمان ریاض، پایتخت این کشور، گزارش دادند.

همچنین ساکنان نیز یک هشدار تلفنی دریافت کردند که در آن آمده بود: «این منطقه تحت تهدید هوایی دشمن قرار دارد.»

وزارت دفاع عربستان سعودی ساعتی بعد اعلام کرد که یک پهپاد را که به سمت یک تأسیسات گازی در حرکت بود، منهدم کرده است.

در بیانیه‌ منتشر شده در این‌باره آمده است: «یک پهپاد که در تلاش بود به یک کارخانه گاز در استان شرقی نزدیک شود، رهگیری و منهدم شد؛ این عملیات رهگیری و انهدام هیچ‌گونه خسارتی به دنبال نداشت.»

عربستان سعودی در پی آغاز جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل به‌طور مکرر هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفته است.

پس از حملات چهارشنبه به تأسیسات گازی پارس جنوبی، سپاه پاسداران تهدید کرد تأسیسات انرژی در چند کشور حاشیه خلیج فارس ازجمله عربستان سعودی را هدف قرار خواهد داد.

مسئولان عراق روز چهارشنبه تایید کردند که واردات گاز ایران به این کشور کاملاً متوقف شده است. این اتفاق به دنبال حمله به تاسیسات گاز پارس جنوبی در ایران رخ داد.

احمد موسی، سخنگوی صنعت برق عراق گفت قطع واردات گاز ایران منجر به کمبود ۳۱۰۰ مگاوات در شبکه برق ملی عراق شده است. او گفت که همکاری با وزارت نفت برای کاهش عواقب این اتفاق در حال انجام است.

وقوع جنگ اخیر اسرائیل و آمریکا علیه ایران پیشتر باعث شده بود تا تولید گاز در میدان خور مور، تأمین‌کننده اصلی برق منطقه کردستان متوقف شود. همچنین صادرات نفت و گاز عراق از طریق تنگه هرمز هم متوقف شده است.

از سوی دیگر مقامات عراقی و اقلیم کردستان در پی اختلال گسترده در صادرات نفت به‌دلیل بسته شدن تنگهٔ هرمز، روز چهارشنبه اعلام کردند بخشی از صادرات نفت خام از میادین کرکوک در شمال این کشور را به بندر جیهان ترکیه از سر گرفته است.

مدیر اطلاعات ملی آمریکا روز چهارشنبه گفت که ایران در حال بازسازی ظرفیت‌های غنی‌سازی هسته‌ای خود که در جریان جنگ ۱۲ روزه و حملات آمریکا و اسرائیل در خرداد و تیر امسال نابود شده بود، نیست.

تولسی گابارد این نتیجه‌گیری را در گزارش مکتوبی به عنوان بخشی از ارزیابی سالانه تهدیدها ارائه کرد، اما هنگام سخنرانی در برابر سناتورها آن را تکرار نکرد.

او در این گزارش به کمیته اطلاعاتی سنای آمریکا گفت: «در نتیجه عملیات «چکش نیمه‌شب» برنامه غنی‌سازی هسته‌ای ایران نابود شد. از آن زمان هیچ تلاشی برای بازسازی این ظرفیت انجام نشده است.»

این مقام ارشد اطلاعاتی اایالات متحده همچنین اعلام کرد که ورودی تأسیسات زیرزمینی که بمباران شده بود، با سیمان مسدود و دفن شده است.

او افزود: «ما همچنان هرگونه نشانه اولیه دربارهٔ اینکه رهبری فعلی یا رهبری جدید در ایران چه موضعی در قبال صدور مجوز برای برنامه تسلیحات هسته‌ای اتخاذ خواهد کرد را تحت نظر داریم.»

زمانی که یک سناتور دموکرات از او پرسید چرا این بخش از نتیجه‌گیری نهادهای اطلاعاتی را در جلسه علنی تکرار نکرد، خانم گابارد پاسخ داد که زمان کافی برای خواندن کامل گزارش در جلسه را نداشته است، اما این ارزیابی را رد نکرد.

دونالد ترامپ بارها گفته است که دستور آغاز حملات مشترک با اسرائیل به ایران در روز نهم اسفند را به دلیل وجود یک «تهدید فوری» از سوی ایران صادر کرده است.

او پس از بمباران بامداد یکم تیر اعلام کرده بود که ایالات متحده تأسیسات هسته‌ای ایران را به‌طور کامل نابود کرده است، اما در جریان جنگ اخیر گفته است که تهران تنها چند هفته با ساخت بمب هسته‌ای فاصله دارد؛ ادعایی که برخی ناظران با آن موافق نیستند.

حکومت ایران پابرجا است ولی بسیار تضعیف شده

تولسی گابارد همچنین در سخنرانی ابتدایی خود در جلسه سالانه کمیته اطلاعاتی سنای آمریکا گفت حکومت ایران از زمان آغاز جنگ در نهم اسفند تضعیف شده است، اما به نظر می‌رسد همچنان پابرجا است و تهران و نیروهای نیابتی‌اش هنوز توانایی حمله به منافع آمریکا و متحدانش در خاورمیانه را دارند.

مدیر اطلاعات ملی آمریکا در این نشست اعلام کرد: «به نظر می‌رسد حکومت ایران همچنان برقرار است، اما تا حد زیادی در نتیجه عملیات «خشم حماسی» تضعیف شده است.»

او افزود: «با این حال، ایران و نیروهای نیابتی آن همچنان قادر به حمله به منافع آمریکا و متحدانش در خاورمیانه هستند و به این حملات ادامه می‌دهند. اگر یک رژیم خصمانه باقی بماند، تلاش خواهد کرد طی چند سال توان موشکی و پهپادی خود را بازسازی کند.»

کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران در حالی به روز نوزدهم رسیده که در نتیجه آن خسارت‌هایی در ایران، اسرائیل و شماری از کشورهای خلیج فارس به بار آمده و بازار انرژی در نتیجه بسته شدن تنگه هرمز دچار تلاطم شده است.

سازمان فرودگاه‌های اسرائیل روز چهارشنبه اعلام کرد سه هواپیمای خصوصی که در فرودگاه بن‌گوریون در نزدیکی تل‌آویو بودند، پس از اصابت ترکش‌های ناشی از موشک‌های ایرانی که توسط سامانه‌های پدافند هوایی اسرائیل رهگیری شده بودند، دچار «آسیب شدید» شدند.

این سازمان اعلام کرد که این خسارات در چند روز گذشته رخ داده است، اما جزئیاتی دربارهٔ مالکان این هواپیماها ارائه نکرد.

از زمان آغاز حملات هوایی آمریکا و اسرائیل علیه ایران در روز نهم اسفند که با حملات موشکی متقابل ایران به اسرائیل همراه شد، پروازهای تجاری در اصلی‌ترین فرودگاه این کشور متوقف شده‌اند. با این حال، شرکت‌های هواپیمایی اسرائیلی پروازهایی برای بازگرداندن شهروندان گرفتار در خارج از کشور انجام داده‌اند.

همچنین تعداد محدودی پرواز خروجی انجام شده و فرودگاه بن‌گوریون توسط نیروهای نظامی اسرائیل و آمریکا نیز مورد استفاده قرار گرفته است.

خبرگزاری رویترز گزارش داده نیمی از موشک‌های ایرانی که وارد حریم هوایی اسرائیل می‌شوند از نوع خوشه‌ای هستند؛ این موشک‌ها در میانه مسیر باز شده و صدها «بمب کوچک» را در یک منطقه وسیع پراکنده می‌کنند.

مهرزاد بروجردی، استاد دانشگاه علم و فناوری میزوری در ایالات متحده، در پی کشته شدن علی لاریجانی،‌ دبیر شورای عالی امنیت ملی، و غلامرضا سلیمانی، فرمانده‌کل نیروی مقاومت بسیج جمهوری اسلامی، گفت که کشته شدن این مقام‌های ارشد باعث بروز قیام عمومی در ایران نمی‌شود.

روزنامه فرانسوی لوموند روز چهارشنبه در گزارشی، تبعات کشته شدن مقام‌های سیاسی و نظامی بلندپایه ایران را بررسی کرده و به نقل از آقای بروجردی نوشته است که «نخبگان سیاسی ایران حدود دو هزار و ۸۰۰ نفر هستند». او برآورد کرده که در جریان جنگ جاری ایران با آمریکا و اسرائیل «تنها شش یا هفت نفر» از این نخبگان توسط ارتش اسرائیل کشته شده‌اند.

او افزود: «ایرانی‌ها صرفاً به این دلیل که چند مقام حذف شده‌اند، قیام نخواهند کرد. آن‌ها می‌دانند با نظامی مضطرب روبه‌رو هستند که برای حفظ قدرت از کشتن آن‌ها تردید نخواهد کرد، همان‌طور که در دی ماه چنین کرد.»

این استاد دانشگاه و کارشناس امور سیاسی ایران پیش‌بینی کرده که چنین شرایطی مانع شکل‌گیری قیام عمومی خواهد شد.

مهرزاد بروجردی در کتاب «ایران پسا انقلاب؛ دفترچه‌ راهنما» که به شکل مشترک با کوروش رحیم‌خانی در سال ۲۰۱۸ منتشر شد، داده‌های مربوط به دو هزار و ۵۰۰ تن از چهره‌های سیاسی جمهوری اسلامی را بررسی کرده است.

این کتاب تصویری از گروه‌های حاکم بر ایران و اشکال وابستگی درونی میان آنها ارائه داده است.

از روز نهم اسفند که آمریکا و اسرائیل حملات خود به ایران را آغاز کردند، علاوه بر علی خامنه‌ای، رهبر سابق جمهوری اسلامی، شماری از مقام‌های ارشد نظامی و سیاسی ایرانی کشته شده‌اند. روز چهارشنبه نیز خبر کشته شدن اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات دولت ایران، تأیید شد.

حساب مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری ایران در شبکه اجتماعی ایکس کشته شدن اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی، را تأیید کرد.

در این متن آمده که اسماعیل خطیب و مقام‌های دیگری ازجمله علی لاریجانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی، و عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع پیشین، «در کنار بعضی از اعضای خانواده و تیم همراهشان» ترور شدند.

آقای پزشکیان نخستین مقام جمهوری اسلامی که مرگ وزیر اطلاعات را تایید می‌کند. پیشتر وزیر دفاع اسرائیل گفته بود که نیروی هوایی این کشور اسماعیل خطیب را در یک حمله هوایی بامداد چهارشنبه در تهران کشته است.

سخنگوی کاخ سفید نیز ساعتی پیش از کشته شدن وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی استقبال کرد.

کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید واشینگتن با استقبال از کشته شدن اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی، او را «یک تروریست شناخته‌شده» خواند و مرگش را اتفاق خوبی برای ایالات متحده دانست.

او در گفت‌وگو با شبکه فاکس نیوز گفت: «نبودن اسماعیل خطیب خبر خوبی برای مردم آمریکاست که مدت‌ها از سوی این حکومت یاغی تروریستی تهدید شده‌اند.»

یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، روز چهارشنبه خبر داد ارتش این کشور اسماعیل خطیب را در یک بمباران هوایی کشته است. مقام‌های جمهوری اسلامی هنوز واکنشی به این خبر نشان نداده‌اند.

سخنگوی کاخ سفید همچنین گفت ایالات متحده بیش از هفت‌هزار و ۸۰۰ هدف را در حمله به ایران مورد حمله قرار داده و بیش از ۱۲۰ کشتی نیروی دریایی ایران را نابود کرده است.

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز چهارشنبه اعلام کرد از وضعیت تأسیسات جدید غنی‌سازی ایران در اصفهان که در یک مجتمع هسته‌ای زیرزمینی قرار دارد اطلاعی ندارد.

رافائل گروسی که برای شرکت در یک کنفرانس و همچنین دیدار با مقام‌های دولت دونالد ترامپ در واشینگتن حضور دارد، گفت: «این تأسیسات زیرزمینی است، ولی ما هنوز از آن بازدید نکرده‌ایم.»

ایران خرداد ماه امسال این تأسیسات جدید را به نهاد ناظر هسته‌ای سازمان ملل اطلاع داده بود. مدیرکل آژانس گفت بازرسان این آژانس در همان ماه برای بازدید به اصفهان رفته بودند، اما در آغاز جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل و پس از هدف قرار گرفتن مجتمع هسته‌ای، مجبور شدند این بازدید را لغو کنند.

گروسی افزود به دلیل لغو این بازدید، آژانس نمی‌داند که این مکان فقط یک سالن خالی است یا دارای سکوهای بتنی برای نصب سانتریفیوژها (دستگاه‌های غنی‌سازی اورانیوم) است یا اینکه برخی سانتریفیوژها در آن نصب شده‌اند.

او تأکید کرد: «پرسش‌های زیادی وجود دارد که تنها زمانی روشن خواهد شد که بتوانیم دوباره به آنجا بازگردیم.»

در همین حال، ایران به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده که شامگاه سه‌شنبه یک پرتابه به منطقه‌ای نزدیک نیروگاه هسته‌ای بوشهر اصابت کرده است، اما هیچ خسارت یا تلفات جانی به دنبال نداشته است.

همچنین آژانس تأیید کرد که در جریان حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، ورودی‌های تأسیسات زیرزمینی غنی‌سازی اورانیوم در نطنز که پیش‌تر نیز بمباران شده بود، مورد اصابت قرار گرفته‌اند. این موضوع چهار روز بعد از آغاز جنگ جاری تأیید شده بود.

قطر با انتقاد از اسرائیل، حمله به تاسیسات پالایشگاهی پارس جنوبی در جنوب ایران را «اقدامی خطرناک و غیرمسئولانه در بحبوحه تشدید تنش‌های نظامی فعلی در منطقه» دانست.

سخنگوی وزارت خارجه قطر در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس «هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی» را «تهدیدی برای امنیت انرژی جهانی و همچنین مردم منطقه و محیط زیست آن» خواند و خواستار اجتناب از هدف قرار دادن زیرساخت‌های «حیاتی» شد.

ماجد الانصاری در این پیام از همه طرف‌ها خواست که «خویشتن‌داری کنند، به قوانین بین‌المللی پایبند باشند و برای کاهش تنش به گونه‌ای که امنیت و ثبات منطقه را حفظ کند»، تلاش کنند.

قطر در بهره‌برداری از میدان گازی پارس جنوبی در خلیج فارس شریک است.

پیام وزارت خارجه قطر همزمان با صدور پیام هشدار سپاه پاسداران در تخلیه چند پالایشگاه انرژی در کشورهای مختلف از جمله در قطر صادر شده است.