زنده ایران و آمریکا بر سر آتش‌بس دو هفته‌ای در جنگ و بازگشایی تنگه هرمز توافق کردند

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شامگاه جمعه از بحث دربارهٔ جزئیات عملیات جاری جست‌وجو و نجات در ایران پس از سرنگونی یک جنگنده آمریکایی خودداری کرد اما گفت سرنگون شدن این جنگنده بر مذاکره با تهران تأثیری نمی‌گذارد.

او در گفت‌وگویی کوتاه با شبکه ان‌بی‌سی نیوز به پوشش‌های رسانه‌ای دربارهٔ «عملیات نظامی شدید و حساس» ابراز نارضایتی کرد.

ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا رویدادهای امروز بر مذاکرات با ایران تأثیر خواهد گذاشت، گفت که چنین نخواهد بود.

او تأکید کرد: «نه، اصلاً. نه، این جنگ است. ما در حال جنگ هستیم.»

رسانه‌ها می‌گویند یک فروند جنگنده اف-۱۵ آمریکایی روز جمعه بر فراز ایران سقوط کرد و عملیات جست‌وجو و نجات در خاک ایران باعث شد یکی از دو خلبان نجات یابد و تلاش برای یافتن خلبان دوم در جریان است.

ساعاتی بعد گزارش‌هایی درباره سقوط یک هواپیمای رزمی ای-۱۰ آمریکایی در نزدیکی تنگه هرمز منتشر شد.

روزنامه نیویورک تایمز روز جمعه به نقل از دو مقام آمریکایی اعلام کرد یک هواپیمای رزمی نیروی هوایی ایالات متحده در منطقه خلیج فارس سقوط کرد ولی خلبان آن به‌سلامت نجات یافته است.

این مقام‌ها گفتند که هواپیمای تهاجمی «ای-۱۰ وارت‌هاگ» در نزدیکی تنگه هرمز و تقریباً هم‌زمان با سرنگون شدن جنگنده اف-۱۵ بر فراز ایران، سقوط کرد.

نیویورک تایمز می‌گوید جزئیات کمی دربارهٔ سقوط ای-۱۰ ارائه شده، از جمله اینکه این حادثه چگونه و در کجا دقیقاً رخ داده است.

ساعتی بعد رسانه‌های ایران اطلاعیه ارتش جمهوری اسلامی را بازتاب دادند که در آن ادعا شده یک فروند هواپیمای ای-۱۰ آمریکایی با «رهگیری و اقدام سامانه‌های شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور» در حوالی تنگه هرمز، هدف قرار گرفت.

سنتکام و پنتاگون درباره سانحه برای این هواپیما به شکل رسمی موضع‌گیری نکرده‌اند.

روزنامه وال‌استریت جورنال روز جمعه خبر داد که ایران گفته است در روزهای آینده حاضر به دیدار با مقام‌های آمریکایی در اسلام‌آباد نیست و به این ترتیب مذاکرات غیرمستقیم که به ابتکار پاکستان در جریان بود، به بن‌بست رسیده است.

در این گزارش آمده است: «ایران به‌طور رسمی به میانجی‌ها گفته که تمایلی به دیدار با مقام‌های آمریکایی در اسلام‌آباد ندارد و خواسته‌های آمریکا غیرقابل قبول است.»

این امتناع در حالی صورت می‌گیرد که تلاش‌های میانجی‌گرانه کشورهای منطقه برای کشاندن دو طرف به میز مذاکره در روزهای اخیر ادامه داشته و پاکستان نقش مهمی در تسهیل گفت‌وگوها ایفا کرده است.

در همین حال، پیشنهاد قبلی پاکستان برای میزبانی مذاکرات میان ایالات متحده و ایران اکنون، پس از عدم پیشرفت در تلاش‌های میانجی‌گری، با ابهام مواجه شده است.

اسلام‌آباد پیش‌تر اعلام کرده بود که آماده تسهیل این گفت‌وگوهاست و اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، گفته بود این کشور «افتخار خواهد داشت که میزبان و تسهیل‌کننده گفت‌وگوهای معنادار باشد.»

از سوی دیگر، خبرگزاری فارس که به سپاه پاسداران نزدیک است، شامگاه جمعه ادعای یک منبع آگاه را منتشر کرد که گفت آمریکا روز ۱۳ فروردین «از طریق یکی از کشورهای دوست، پیشنهاد آتش‌بس ۴۸ ساعته را مطرح کرد».

در این گزارش آمده است که جمهوری اسلامی پاسخ این درخواست را با «ادامه حملات سنگین» داده است.

دفتر رسانه‌ای ابوظبی اعلام کرد که روز جمعه در پی سقوط بقایای یک حمله رهگیری‌شده بر روی تأسیسات گازی حبشان در ابوظبی، یک شهروند مصری کشته و چهار نفر دیگر دچار جراحات جزئی شدند.

به گفته این نهاد، این شهروند مصری هنگام تخلیه محل جان خود را از دست داد و چهار نفر دیگر شامل دو مصری و دو پاکستانی دچار جراحات خفیف شدند.

در این بیانیه اضافه شده است: «خسارات قابل توجهی به این تأسیسات وارد شده و ارزیابی‌ها همچنان ادامه دارد.»

پیش‌تر برخی گزارش‌ها حاکی از آن بود که حمله موشکی ایران به تأسیسات گازی حبشان باعث آتش‌سوزی و توقف فعالیت آن شده است.

یک مقام بنیاد شهید روز جمعه اعلام کرد تعداد افرادی که بر اثر حمله هوایی به پل «بی‌۱» در کرج کشته شدند، به ۱۳ تن رسید.

تلفات این حمله پیش‌تر هشت کشته و ۹۵ زخمی اعلام شده بود.

این حمله هوایی روز ۱۳ فروردین انجام شد و سپس دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، تأیید کرد که ارتش این کشور پل هوایی مرتفع در شمال کرج را هدف قرار داده است.

او سپس بامداد جمعه به مقام‌های جمهوری اسلامی هشدار داد اگر به توافقی برای پایان دادن به جنگ دست نیابد، بعد از پل‌ها نوبت حمله به نیروگاه‌های ایران می‌رسد.

سفارت ایالات متحده در لبنان روز جمعه اعلام کرد که ایران و گروه‌های مورد حمایت آن ممکن است دانشگاه‌های این کشور را هدف قرار دهند.

این در حالی است که گروه شبه‌نظامی حزب‌الله مورد حمایت تهران همزمان با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران وارد جنگ با اسرائیل شد.

در هشدار امنیتی سفارت آمریکا بدون اشاره به موارد خاص آمده است: «ایران و شبه‌نظامیان تروریستی همسو با آن ممکن است قصد داشته باشند دانشگاه‌های لبنان را هدف قرار دهند.»

این هشدار چند روز پس از آن صادر شده که سپاه پاسداران تهدید کرد دانشگاه‌های آمریکایی در خاورمیانه را هدف قرار می‌دهد. این تهدید در پی حملات آمریکا و اسرائیل که دو دانشگاه ایرانی را تخریب کرد، صادر شده بود.

لبنان، در میان سایر دانشگاه‌ها، میزبان دانشگاه آمریکایی بیروت است که یکی از برجسته‌ترین مؤسسات آموزشی آمریکایی در منطقه به‌شمار می‌رود و پردیس و بیمارستان آن در قلب پایتخت لبنان قرار دارد.

یک مقام آمریکایی روز جمعه به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت که پس از سرنگونی یک جنگنده بر فراز ایران، یکی از خدمه آن توسط نیروهای آمریکایی نجات یافته و جست‌وجو برای یافتن خلبان دوم همچنان ادامه دارد.

این نخستین مورد شناخته‌شده از ساقط شدن یک هواپیمای آمریکایی بر اثر آتش دشمن از زمان آغاز جنگ مشترک ایالات متحده و اسرائیل با ایران است.

اظهارات این مقام ساعاتی پس از آن مطرح شد که مقام‌های ایرانی اعلام کردند یک جنگنده آمریکایی را سرنگون کرده و برای دستگیری خدمه آن به شهروندان ایرانی پاداش پیشنهاد داده است.

این مقام جزئیاتی دربارهٔ عملیات نجات ارائه نکرد. یک مقام دیگر آمریکایی به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت که هواپیمای سرنگون‌شده یک جنگنده دونفره از نوع «F-15E» بوده است.

شبکه سی‌بی‌اس، خبرگزاری رویترز و رسانه‌های اسرائیلی نیز به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش دادند که یکی از خدمه نجات یافته است. برخی گزارش‌های رسانه‌ای نیز حاکی از آن است که نیروهای عملیات ویژه در این مأموریت نجات مشارکت داشته‌اند.

ارتش آمریکا در این باره اظهار نظر نکرد و کاخ سفید تنها اعلام کرد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در جریان این موضوع قرار گرفته است.

در صورتی که یکی از خلبان‌ها توسط نیروهای ایرانی دستگیر شود، این موضوع می‌تواند تنش‌های از پیش بالا رفته را به‌شدت افزایش دهد و احتمالاً تلاش‌های آمریکا را برای تضعیف کامل توان نظامی تهران و وادار کردن آن به پذیرش شرایط صلح مورد نظر دونالد ترامپ را پیچیده‌تر کند.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، روز جمعه گفت که حملات اسرائیل حدود ۷۰ درصد از ظرفیت تولید فولاد ایران را نابود و به‌طور قابل توجهی توان این کشور برای تولید سلاح را مختل کرده است.

نتانیاهو در یک پیام ویدئویی گفت: «ما به همراه دوستان آمریکایی‌مان به خرد کردن رژیم تروریستی در ایران ادامه می‌دهیم. ما فرماندهان را حذف می‌کنیم، پل‌ها را بمباران می‌کنیم، زیرساخت‌ها را هدف قرار می‌دهیم.»

او افزود: «در روزهای اخیر، نیروی هوایی ۷۰ درصد از ظرفیت تولید فولاد ایران را نابود کرده است.»

وی گفت: «این یک دستاورد عظیم است که هم منابع مالی سپاه پاسداران را از بین می‌برد و هم توانایی تولید بسیاری از سلاح‌ها را از آن‌ها سلب می‌کند.»

فولاد یک ماده راهبردی مهم است که در تولیدات صنعتی و نظامی، از جمله در ساخت موشک‌ها، پهپادها و کشتی‌ها استفاده می‌شود. دو کارخانه بزرگ فولاد ایران در پی چندین موج حملات هوایی آمریکا و اسرائیل از کار افتاده‌اند.

شرکت فولاد خوزستان و شرکت فولاد مبارکه اعلام کرده‌اند که بازسازی و احیای این تأسیسات ممکن است چند ماه طول بکشد.

سپاه پاسداران در پی این حملات، شماری از زیرساخت‌های صنعتی در اسرائیل و برخی کشورهای دیگر منطقه را هدف قرار داد.

تصاویری که روز ۱۴ فروردین منتشر شده نشان می‌دهد که یک موشک پس از شلیک از نقطه‌ای در تهران و احتمالا به دلیل نقص فنی در نقطه‌ای دیگر سقوط می‌کند.

کاربران در شبکه‌های اجتماعی نوشته‌اند که این موشک در حوالی فرودگاه مهرآباد سقوط کرده است.

هم‌زمان رسانه‌ها در ایران از حملۀ هوایی به مناطقی در مهرآباد، ولنجک و تلو خبر داده‌اند.

رسانه‌های مختلف روز جمعه اعلام کردند که یک فروند جنگنده آمریکایی توسط آتش پدافند ایران سرنگون شده و جست‌وجو برای یافتن خدمه آن در خاک ایران به جریان افتاده است.

همچنین تصاویری از بالگردها و هواپیمای نجات آمریکایی در داخل ایران در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است. رسانه‌های نزدیک به جمهوری اسلامی ساعتی پیش‌تر گفته بودند بقایای یک جنگنده اف-۱۵ کشف شده است.

وب‌سایت اکسیوس در گزارشی به نقل از رسانه‌های ایران و یک منبع مطلع نوشت نیروهای نظامی ایران یک جنگنده آمریکایی را سرنگون کرده‌اند. این وب‌سایت می‌گوید جنگنده ساقط شده دو خلبان داشته و جست‌وجو برای یافتن آنها ادامه دارد.

خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی تأیید کرد یک جنگنده این کشور در ایران ساقط شده و جست‌وجو برای یافتن خلبان در جریان است.

روزنامه نیویورک تایمز نیز به نقل از مقام‌های آمریکایی از سرنگون شدن جنگنده آمریکایی توسط پدافند ایران خبر داد.

به گفته این مقام‌ها، سرنوشت خدمه این هواپیما نامشخص است و مقام‌های آمریکایی تلاش می‌کنند پیش از آن‌که ایران به بازماندگان احتمالی دسترسی پیدا کند، عملیات جست‌وجو و نجات را آغاز کنند.

نیویورک تایمز به نقل از این مقام‌ها نوشت که فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) چندین گروه عملیاتی را در نزدیکی ایران برای انجام عملیات جست‌وجو و نجات در صورت سرنگونی هواپیماهای جنگی آمریکایی مستقر کرده است، از جمله در عراق و سوریه.

ارتش آمریکا به شکل رسمی در این زمینه توضیحی ارائه نداده است.

خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، با انتشار ویدئویی از پرواز بالگردها ابتدا نوشت مشخص نیست این بالگردها «خودی است یا مربوط به متجاوزان».

تصاویر دیگری که برخی حساب‌های داخلی و خارجی در شبکه ایکس منتشر کرده‌اند، سوخت‌رسانی به بالگردها در آسمان ایران را نیز نشان می‌دادند.

رادیوفردا به شکل مستقل نمی‌تواند صحت تصاویر و ادعاها را تأیید کند.

همچنین زیرنویسی در شبکه خبر سیمای جمهوری اسلامی منتشر شد که از «عشایر و روستاییان» خواسته بود در صورت مشاهده نیروهای خارجی «آنها را مورد هدف قرار دهند».

این شبکه تلویزیون حکومتی ایران همچنین اطلاعیه‌ای را منتشر کرد که خطاب به مردم استان کهگیلویه و بویراحمد گفت اگر فردی «خلبان دشمن» را زنده دستگیر شود، «مژدگانی و پاداش ارزشمندی» دریافت می‌کند.

به رغم انتشار تصاویری از پرواز بالگردها و هواپیمای آمریکایی در نقاط مختلف ایران، مقام‌های استانداری ایلام و استانداری خوزستان اعلام کردند هیچ عملیاتی توسط نیروهای آمریکایی در این دو استان انجام نشده است.