زنده آمریکا یک کشتی باری ایرانی را توقیف کرد؛ تهران: «برنامه‌ای برای مذاکره نداریم»

روزنامه وال‌استریت‌جورنال روز یکشنبه ۲۳ فروردین به نقل از برخی مقام‌های دولت آمریکا و افراد مطلع، گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، و مشاورانش علاوه بر محاصره تنگهٔ هرمز، به‌دنبال از سرگیری حملات نظامی محدود به ایران به عنوان راهی برای شکستن بن‌بست در مذاکرات صلح هستند.

مقام‌های آمریکا به این روزنامه گفته‌اند حملات محدود یکی از گزینه‌هایی است که دونالد ترامپ پس از شکست مذاکرات صلح در پاکستان، در نظر گرفته است.

آقای ترامپ همچنین می‌تواند یک کارزار بمباران تمام عیار را از سر بگیرد، اگرچه مقامات گفتند که با توجه به چشم‌انداز بی‌ثبات‌سازی بیشتر منطقه و عدم علاقه رئیس‌جمهور به درگیری‌های نظامی طولانی‌مدت، احتمال اجرای این گزینه کمتر است. اجرای محاصره موقت‌، همزمان با تحت فشار گذاشتن متحدان آمریکا برای برعهده گرفتن مسئولیت یک ماموریت اسکورت نظامی طولانی مدت در تنگه هرمز از دیگر گزینه‌های مورد بررسی عنوان شده است.

روزنامه وال‌استریت‌جورنال از قول دستیاران رئیس‌جمهور امریکا نوشته که او همچنان پذیرای یک راه‌حل دیپلماتیک است.

مقامات آمریکایی و دیگر افراد نزدیک به دولت به وال‌استریت‌جورنال گفته‌اند که گزینه‌‌های پیش روی دونالد ترامپ، چالش‌ها و خطرات بزرگی دارند. با این همه به گفته برخی مقامات، تصمیم ترامپ برای اعمال محاصره دریایی تنگهٔ هرمز به عنوان بهترین یا کم‌خطرترین گزینه موجود مطرح است.

رئیس انجمن صنفی مرمتگران ایران از آغاز روند مرمت کاخ سبز مجموعه تاریخی سعدآباد خبر داد که در حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تهران آسیب دیده بود.

فتح‌الله نیازی در ویدئویی که ۲۲ فروردین در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد درباره روند مرمت و حفاظت اضطراری این کاخ توضیحاتی ارائه کرد و گفت که مرحله اول «حفاظت اضطراری» شامل نجات بخشی اولیه به مدت دو هفته انجام شده است و شیروانی کاخ که کاملا از بستر سقف جدا شده بود مرمت شده است.

او افزود: پس از آن مرحله دوم در حال انجام است که شامل آواربرداری و مرمت آرایه‌های معماری کاخ از جمله آینه‌کاری‌ها، گچ‌بری‌ها، خاتم‌کاری‌ها و ارسی‌های آسیب دیده است.

مجموعه تاریخی سعدآباد تهران که ۲۶ اسفند پارسال در جریان حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تهران، بر اثر حمله به محلی در نزدیکی این مجموعه تاریخی آسیب دید یکی از ۱۴۰ اثر تاریخی آسیب دیده در جنگ است.

رئیس‌جمهور آمریکا روز یکشنبه ۲۳ فروردین از رهبر کاتولیک‌های جهان به‌دلیل مخالفتش با جنگ ایران انتقاد کرد و او را متهم کرد که در برابر «جرم و جنایت و سلاح هسته‌ای» ضعیف است.

دونالد ترامپ در پستی در شبکهٔ اجتماعی خود، تروث سوشال، نوشت که «پاپ لئو در مقابله با جرم و جنایت ضعیف است و در سیاست خارجی هم عملکرد بسیار بدی دارد».

او افزود: «من پاپی نمی‌خواهم که فکر کند داشتن سلاح هسته‌ای برای ایران اشکالی ندارد. پاپی نمی‌خواهم که حملهٔ آمریکا به ونزوئلا را بد بداند؛ کشوری که حجم عظیمی مواد مخدر به ایالات متحده می‌فرستاد و حتی بدتر از آن، زندان‌هایش را خالی می‌کرد و قاتلان، قاچاقچیان مواد و مجرمان را به کشور ما می‌فرستاد».

رئیس‌جمهور آمریکا مدعی شده که «اگر من در کاخ سفید نبودم، لئو هم در واتیکان نبود. متأسفانه ضعف لئو در برابر جرم و جنایت و سلاح‌های هسته‌ای برای من قابل قبول نیست».

ترامپ به رهبر بیش از یک میلیارد نفر از کاتولیک‌های جهان توصیه کرده که «باید خودش را به عنوان پاپ جمع‌وجور کند، از عقل سلیم استفاده کند، دست از جلب رضایت چپ‌های افراطی بردارد و روی این تمرکز کند که یک پاپ بزرگ باشد، نه یک سیاستمدار».

به ادعای ترامپ، موضع‌گیری‌های پاپ لئو، «به او آسیب جدی می‌زند و مهم‌تر از آن، به کلیسای کاتولیک هم لطمه می‌زند!»

رهبر کاتولیک‌های جهان روز ۱۸ فروردین گفته بود که تهدیدها علیه مردم ایران «غیرقابل‌قبول» است.

این اظهارنظر کم‌سابقه پاپ لئو ساعاتی پس از آن مطرح شد که رئیس‌جمهور آمریکا با اشاره به ایران گفته بود «یک تمدن کامل امشب از بین خواهد رفت»، سخنانی که واکنش‌های زیادی در جهان برانگیخت.

رهبر کاتولیک‌های جهان که به یکی از منتقدان صریح جنگ ایران تبدیل شده، از شهروندان سراسر جهان خواست با نمایندگان سیاسی خود تماس بگیرند و از آن‌ها بخواهند که برای پایان دادن به این درگیری رو به گسترش در منطقه اقدام کنند.

گزارش‌ها حاکی است که نسرین ستوده، وکیل دادگستری و فعال حقوق بشر، ۱۲ روز پس از بازداشت همچنان در وضعیت نامعلومی به‌سر می‌برد و تلاش‌های خانواده‌اش برای کسب اطلاع از محل نگهداری و شرایط او بی‌نتیجه مانده است.

به گزارش خبرگزاری هرانا، خانم ستوده پس از بازداشت تنها یک تماس کوتاه با خانواده خود داشته و در آن بدون اشاره به محل نگهداری، اعلام کرده که توسط مأموران وزارت اطلاعات بازداشت شده است. یک منبع نزدیک به خانواده او نیز گفته است که مراجعات خانواده به نهادهای قضایی و امنیتی به نتیجه نرسیده و حتی نامی از او در مراجع قضایی ثبت نشده است.

در همین حال، رضا خندان، فعال مدنی زندانی و همسر نسرین ستوده، در نامه‌ای از زندان اوین که در اختیار رادیو فردا قرار گرفته، جزئیاتی از بازداشت همسرش ارائه کرده و نسبت به وضعیت او هشدار داده بود.

به نوشته آقای خندان، نسرین ستوده روز ۱۲ فروردین و در جریان «بمباران شدید تهران» در منزل بازداشت شده و این هشتمین بار است که مأموران به خانه یا محل کار خانواده آن‌ها یورش می‌برند. او همچنین به تماس کوتاه حدود ۳۰ ثانیه‌ای همسرش اشاره کرده و گفته است صدای او به دلیل فریاد «گرفته» بوده و مشخص نیست این وضعیت ناشی از شکنجه یا اعتراض به شرایط بازداشت بوده است.

آقای خندان در این نامه تأکید کرده است که در صورت نبود حکم قضایی، این اقدام می‌تواند مصداق «آدم‌ربایی» تلقی شود و مسئولیت هرگونه اتفاق برای همسرش را متوجه قوه قضائیه و رئیس‌جمهور دانسته است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، عصر یکشنبه به وقت آمریکا گفت برایش اهمیتی ندارد که آیا ایران پس از شکست مذاکرات در پاکستان و بی‌نتیجه ماندن آن‌ها، دوباره پای میز مذاکره با ایالات متحده برمی‌گردد یا نه.

ترامپ پس از بازگشت از فلوریدا، در پایگاه هوایی اندروز در مریلند به خبرنگاران گفت: «برایم فرقی نمی‌کند که آن‌ها برگردند یا نه. اگر برنگردند هم برای من مشکلی نیست.»

رئیس‌جمهور آمریکا گفت که ایران «در وضعیت بسیار بدی» است و «درمانده» شده و به گفته او، توان نظامی‌اش «نابود شده است».

آقای ترامپ افزود: «ما خیلی ملایم رفتار کرده‌ایم. پل‌های زیادی را خراب نکردیم، فقط یکی را زدیم چون آن‌ها به قول‌شان عمل نکردند. یادتان باشد، قول داده بودند تنگه هرمز را باز کنند. آن‌ها دروغ گفتند.»

پلی که ایالات متحده روز ۱۴ فروردین در کرج هدف گرفت، پل «بی۱» نام دارد که رسانه‌های ایران آن را «بلندترین پل هوایی خاورمیانه» می‌دانند. این پل هنوز کامل نشده و بین جاده چالوس و آزادراه تهران-شمال در حال ساخت بود.

دونالد ترامپ افزود: «کشورهای دیگر در تلاش‌اند تا ایران نتواند نفت بفروشد» و در عین حال اعلام کرد که محاصره بنادر جنوبی ایران که دستور آن را به ارتش خود صادر کرده، «بسیار مؤثر» خواهد بود.

او گفت: «کشتی‌های زیادی به سمت کشور ما می‌آیند تا نفت بارگیری کنند و سپس آن را ببرند.»

ترامپ ادامه داد: «بنابراین آن‌ها از تنگه عبور نخواهند کرد و در نهایت این وضعیت اصلاح می‌شود. اما در این فاصله، از ما استفاده می‌کنند. ما به‌دلیل سیاست «حفاری کن، عزیزم، حفاری کن» نفت بیشتری داریم.»

دونالد ترامپ در عین حال اعلام کرد که پس از شکست مذاکرات در پاکستان طی روزهای گذشته، آتش‌بس موقت دوهفته‌ای میان ایالات متحده و ایران کماکان برقرار است.

او پس از بازگشت از فلوریدا به واشینگتن، در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت: «به نظرم آتش‌بس به‌خوبی حفظ شده است. ارتش آن‌ها از هم پاشیده و تمام نیروی دریایی‌شان به زیر آب رفته است.» او همچنین افزود که از ساعت ۱۰ صبح روز دوشنبه به وقت شرق آمریکا، ایالات متحده محاصرۀ تنگۀ هرمز را آغاز خواهد کرد.

پیش از این، ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرده بود که طبق خواستۀ ترامپ، از ساعت ۱۰ صبح دوشنبه به وقت شرق آمریکا، محاصرۀ دریایی بر تمام رفت‌وآمدهای ورودی و خروجی بنادر ایران را آغاز می‌کند.

دونالد ترامپ روز یکشنبه همچنین گفت که حال دو نظامی آمریکایی که اوایل این ماه پس از سرنگونی در خاک ایران نجات یافتند، خوب است. او پس از پیاده شدن از هواپیمای مخصوص ریاست‌جمهوری در پایگاه اندروز، به خبرنگاران گفت: «آن‌ها در وضعیت بسیار خوبی هستند و ما به آن‌ها افتخار می‌کنیم.»

این نظامیان پس از آن نجات یافتند که جنگندۀ اف-۱۵ آن‌ها در تاریخ ۳ آوریل سرنگون شد. در حالی که خلبان هواپیما به سرعت پیدا شد، دیگر عضو کادر پرواز پس از آنکه بیش از یک روز را در داخل خاک ایران پنهان شده بود، نجات یافت.

انتقادات ترامپ از پاپ لئو

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شامگاه یکشنبه در شبکۀ اجتماعی تروث سوشال به تندی از پاپ لئو چهاردهم انتقاد کرد و نوشت که به باور او، پاپ لئو در برخورد با جرایم «ناتوان» است و در سیاست خارجی نیز «عملکرد فاجعه‌باری» دارد.

پاپ لئو چهاردهم که نخستین پاپ آمریکایی تاریخ است، اخیراً موضع‌گیری‌های علنی‌تری دربارۀ جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران داشته است. او هفتۀ گذشته سخنان و تهدیدهای ترامپ در زمینه جنگ با ایران را «واقعاً غیرقابل‌قبول» خواند و محکوم کرد.

ترامپ شامگاه یکشنبه در مطلبی طولانی در تروث سوشال به نقد پاپ پرداخت و نوشت: «من پاپی نمی‌خواهم که فکر کند داشتن سلاح هسته‌ای برای ایران ایرادی ندارد. من پاپی نمی‌خواهم که حملۀ آمریکا به ونزوئلا را اتفاق بدی بداند؛ آن هم کشوری که حجم عظیمی از مواد مخدر را روانۀ ایالات متحده می‌کرد و از آن بدتر، زندان‌هایش را از قاتلان و قاچاقچیان خالی می‌کرد تا آن‌ها را به کشور ما بفرستد.«

ترامپ در پایان نوشت: «و من پاپی نمی‌خواهم که از رئیس‌جمهور ایالات متحده انتقاد کند.»

در پی به بن‌بست رسیدن مذاکرات ایران و آمریکا و افزایش نگرانی‌ها از ادامه تنش‌ها در خاورمیانه، قیمت نفت و ارزش دلار روز دوشنبه افزایش یافت و بازارهای جهانی با نوسان مواجه شدند.

بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، بهای نفت برنت در آغاز معاملات حدود ۷.۵ درصد رشد کرد و به ۱۰۲ دلار و ۳۷ سنت در هر بشکه رسید. هم‌زمان، شاخص دلار تقویت شد و یورو حدود نیم درصد کاهش یافت.

در بازارهای سهام نیز نشانه‌های افت دیده شد؛ به‌طوری که معاملات آتی شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ حدود ۱.۱ درصد کاهش یافت و انتظار می‌رود بورس‌های آسیایی نیز با افت باز شوند.

در همین حال، قیمت طلا که پیش‌تر به‌عنوان دارایی امن رشد کرده بود، حدود ۲ درصد کاهش یافت و اوراق قرضه آمریکا نیز تحت فشار قرار گرفتند.

روزنامه وال‌استریت جورنال به نقل از دو مقام آمریکایی آگاه گزارش داد که ایالات متحده در جریان مذاکرات اسلام‌آباد با ایران، «مجموعه‌ای از خطوط قرمز مشخص» را به‌عنوان شروط اصلی مطرح کرد.

بر اساس این گزارش، یکی از مهم‌ترین این شروط، پایان کامل غنی‌سازی اورانیوم از سوی ایران است. همچنین آمریکا خواستار برچیده شدن تمامی تأسیسات اصلی غنی‌سازی و بازپس‌گیری مواد با غنای بالا شده است.

این گزارش می‌افزاید که واشینگتن همچنین خواهان بازگشایی کامل تنگه هرمز بدون دریافت هرگونه عوارض برای عبور کشتی‌ها شده و بر دستیابی به یک توافق گسترده‌تر با مشارکت متحدان منطقه‌ای تأکید کرده است.

در بخش دیگری از این شروط، آمریکا از ایران خواسته است که حمایت مالی از گروه‌های نیابتی، از جمله حزب‌الله در لبنان و حوثی‌ها در یمن را متوقف کند.

به نوشته وال‌استریت جورنال، این مطالبات به‌عنوان خطوط قرمز آمریکا در مذاکرات مطرح شده‌اند و نشان‌دهنده رویکردی سخت‌گیرانه‌تر در قبال تهران است.

عراقچی: فاصله کمی تا تفاهم باقی مانده بود

عباس عراقچی بامداد دوشنبه اعلام کرد ایران در مذاکراتی که به گفته او «در بالاترین سطح طی ۴۷ سال گذشته» برگزار شده، با «حسن نیت» وارد گفت‌وگو با ایالات متحده شده تا به جنگ پایان دهد.

او افزود که در حالی‌که تنها «چند وجب» تا دستیابی به «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» فاصله باقی مانده بود، مذاکرات با «زیاده‌خواهی، تغییر مداوم اهداف و تهدید به محاصره» از سوی آمریکا مواجه شد.

عراقچی در ادامه گفت: «ظاهراً هیچ درسی گرفته نمی‌شود. حسن نیت، حسن نیت می‌آفریند، دشمنی، دشمنی می‌آورد.»

روز دوشنبه مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، در پیامی در شبکه ایکس نوشت که به نظر او «اگر دولت آمریکا دست از تمامیت‌خواهی بردارد ... حتما راه‌هایی برای دستیابی به توافق پیدا می‌شود.»

روزنامه وال‌استریت جورنال می‌نویسد که کاخ سفید در کنار محاصره دریایی تنگه هرمز، مجموعه‌ای از گزینه‌های دیگر را هم زیر نظر دارد. وال‌استریت جورنال خبر می‌دهد که «به گفتۀ مقام‌های آگاه و افراد نزدیک به این موضوع»، ترامپ و مشاورانش برای شکستن بن‌بست در مذاکرات صلح، در کنار محاصره دریایی، گزینۀ ازسرگیری حملات نظامی محدود در ایران را هم بررسی می‌کنند.

به گفتۀ این مقام‌ها، این موضوع از جمله گزینه‌هایی بود که ترامپ روز یکشنبه، تنها چند ساعت پس از شکست مذاکرات در پاکستان، به آن‌ها فکر می‌کرد.

این گزارش می‌نویسد که ترامپ همچنین می‌تواند یک عملیات بمباران تمام‌عیار را از سر بگیرد؛ هرچند مقام‌ها می‌گویند با توجه به احتمال بی‌ثباتی بیشتر در منطقه و بیزاری رئیس‌جمهور از درگیری‌های نظامی طولانی‌مدت، احتمال انتخاب این گزینه کمتر است.

به نوشتهٔ وال‌استریت جورنال او همچنین ممکن است به دنبال یک محاصره موقت باشد و هم‌زمان هم‌پیمانان خود را تحت فشار بگذارد تا مسئولیت مأموریت‌های طولانی‌مدتِ حفاظت نظامی از کشتی‌ها در تنگه هرمز را در آینده بر عهده بگیرند.

ارتش ایالات متحده اعلام کرد که از روز دوشنبه محاصره دریایی تمامی کشتی‌هایی را که به مقصد بنادر ایران در حرکت هستند یا از آن‌ها خارج می‌شوند، آغاز خواهد کرد.

ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد که در پی اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر آغاز محاصره تنگه هرمز توسط نیروی دریایی این کشور، اجرای محاصره تمامی ترددهای دریایی به بنادر ایران و خروج از آن‌ها را از ساعت ۱۰ صبح فردا به وقت شرق آمریکا (از ساعت ۱۷.۳۰ به وقت تهران، ۱۴ به وقت گرینویچ) آغاز می‌کند.

سنتکام در بیانیه‌ای در رسانه‌های اجتماعی نوشت: «این محاصره بدون هیچ تبعیضی علیه شناورهای تمامی کشورها که وارد بنادر و مناطق ساحلی ایران می‌شوند یا از آن‌ها خارج می‌گردند، اعمال خواهد شد؛ این امر تمامی بنادر ایران در خلیج [فارس] و دریای عمان را در بر می‌گیرد. نیروهای سنتکام مانعی برای آزادی کشتیرانی شناورهایی که به مقصد بنادر غیرایرانی از تنگه هرمز عبور می‌کنند یا از آن‌ها بازمی‌گردند، ایجاد نخواهند کرد.»

سنتکام همچنین افزود که پیش از آغاز محاصره، اطلاعات تکمیلی از طریق یک ابلاغیه رسمی در اختیار دریانوردان تجاری قرار خواهد گرفت.

با نزدیک شدن به آغاز محاصره دریایی آمریکا، برخی نفتکش‌ها مسیر خود را تغییر داده یا از تنگه هرمز فاصله گرفته‌اند. به نوشته خبرگزاری رویترز بر اساس داده‌های کشتیرانی، یک نفتکش مالتی در دریای عمان لنگر انداخته، یک نفتکش لیبریایی بدون بار در خلیج فارس در حرکت است و دو نفتکش پاکستانی برای بارگیری وارد منطقه شده‌اند. با این حال، سه ابرنفتکش روز شنبه موفق به عبور از تنگه شدند.

پس از آن‌که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز یکشنبه اعلام کرد در پی به نتیجه نرسیدن مذاکرات با ایران، نیروی دریایی آمریکا بلافاصله محاصره تنگه هرمز را آغاز خواهد کرد، برخی مقامات نظامی و پارلمانی در ایران واکنش‌هایی به این تصمیم داشتند.

شهرام ایرانی، فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی، تهدیدهای رئیس‌جمهور آمریکا را «بسیار مضحک و خنده‌دار» دانست و مدعی شد که نیروهای تحت امر او «همه تحرکات» آمریکا در منطقه را زیر نظر دارند.

از سوی دیگر، رضا طلایی‌نیک، سخنگوی وزارت دفاع، گفت که «مدیریت تنگه هرمز برای همیشه در اختیار ایران و منطقه باقی خواهد ماند» و مدعی شد که «پیشرفته‌ترین جنگنده‌های دشمن» در جنگ «آسیب دیدند و نابود شدند.»

در همین حال، روابط عمومی سپاه پاسداران نیز هشدار داده است که نزدیک‌شدن شناورهای نظامی به تنگه هرمز «نقض آتش‌بس» تلقی می‌شود. در این بیانیه آمده است که تنگه برای عبور «بی‌ضرر شناورهای غیرنظامی» باز است، اما هرگونه حضور نظامی در این محدوده با «برخورد سخت» مواجه خواهد شد.

در سطح غیرنظامی، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در بازگشت از سفر به پاکستان روز یکشنبه در جمع خبرنگاران گفت که آمریکا اگر به گفتهٔ او «بار دیگر اراده ایران را بیازماید»، «درس بزرگ‌تری» خواهد گرفت. او همچنین خطاب به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، افزود: «اگر بجنگید، می‌جنگیم و اگر با منطق جلو بیایید با منطق برخورد می‌کنیم، اما زیر بار هیچ تهدیدی نمی‌رویم.»

هم‌زمان، حمیدرضا حاجی‌بابایی، نایب‌رئیس مجلس، با اشاره به طرح‌های در دست بررسی پارلمان گفت «مدیریت تنگه هرمز می‌تواند درآمد خوبی برای ایران داشته باشد» و حتی امکان «تحریم کشورها» از طریق این گذرگاه را فراهم کند.

در همین زمینه، رئیس کمیسیون عمران مجلس نیز اعلام کرد طرح جدید مجلس برای «مدیریت تنگه هرمز» وارد مرحله تازه‌ای شده و بر اساس آن «تردد ناوگان کشورهای متخاصم از تنگه ممنوع خواهد شد».