زنده قایق‌های سپاه به دو کشتی در تنگه هرمز «تیراندازی کردند»؛ باز شدن بخشی از آسمان ایران

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد باوجود بازشدن تنگه هرمز از سوی ایران، محاصره دریایی بنادر جمهوری اسلامی کماکان برقرار خواهد ماند.

او که پس از اعلام خبر بازشدن خبر تنگه هرمز از سوی عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، تا پایان توافق دوهفته‌ای میان دو کشور که از ۱۸ فروردین آغاز شده، از ایران تشکر کرده بود، افزود محاصره بنادر ایران تا تکمیل صددرصدی توافق میان تهران و واشینگتن، برقرار خواهد ماند.

ترامپ جمعه ۲۸ فروردین در شبکه اجتماعی خود، تروث‌سوشال نوشت: «تنگه هرمز کاملاً باز است و برای فعالیت تجاری و عبور کامل آماده است، اما محاصره دریایی همچنان به‌طور کامل و مؤثر فقط در مورد ایران برقرار خواهد ماند، تا زمانی که معامله ما با ایران به‌طور صد درصد تکمیل شود.»

او افزود:‌ «این روند باید بسیار سریع پیش برود، زیرا بیشتر موارد از قبل مذاکره شده‌اند.»

رئیس‌جمهور آمریکا پس از دور نخست مذاکرات هئیت‌های ایرانی و آمریکایی در پاکستان، که «ناموفق» اعلام شد، دستور محاصره بنادر ایران را صادر کرد.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد «در پی اعلام آتش‌بس در لبنان، عبور و مرور تمامی کشتی‌های تجاری از طریق تنگه هرمز برای باقیمانده دوره آتش‌بس به‌طور کامل آزاد اعلام می‌شود.»

آتش‌بس میان آمریکا و اسرائیل از یکسو و ایران از سوی دیگر، از ۱۸ فروردین آغاز شد و قرار است دو هفته ادامه داشته باشد.

وزیر خارجه ایران با این حال اضافه کرده که «این تردد باید در مسیر هماهنگ‌شده و از پیش اعلام‌شده توسط سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران انجام گیرد.»

دقایقی پس از انتشار پیام وزیر خارجه ایران، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا هم با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ایران همین الان اعلام کرد تنگه ایران کاملاً باز شده و آماده عبور و مرور آزادانه است. خیلی ممنون.»

ایران از زمان حمله آمریکا و اسرائیل، تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز را مختل کرد.

آزادسازی عبور و مرور در تنگه هرمز به عنوان یکی از شروط آتش‌بس اخیر میان ایران و آمریکا و اسرائیل عنوان شده بود.

آمریکا در واکنش به ادامه مسدودسازی تنگه هرمز از روز دوشنبه شروع به اعمال محاصره دریایی بر ایران کرده بود.

به دنبال این تحولات قیمت جهانی نفت در بازارهای مالی، به شدت سقوط کرد و با بیش از ۱۰ درصد کاهش به هر بشکه ۸۹ دلار رسید. قیمت نفت وست تگزاس اینترمدیت هم با ۱۱ درصد کاهش به ۸۴.۱۱ دلار در هر بشکه رسید.

با برقراری آتش‌بس میان اسرائیل و حزب‌الله لبنان، هزاران «غیرنظامی آواره» روز جمعه به سمت جنوب لبنان رفتند تا به خانه‌هایشان بازگردند.

خبرگزاری فرانسه گزارش داد که روز جمعه جاده‌های منتهی به جنوب لبنان مملو از ترافیک بود و پل آسیب‌دیده قاسمیه نیز با استفاده از بولدوزرها ترمیم شد تا امکان عبور از آن فراهم شود.

این در حالی است که وزیر دفاع اسرائیل هشدار داده هنوز عملیات این کشور علیه حزب‌الله کامل نشده است. اسرائیل حق ادامه هدف قرار دادن حزب‌الله را برای جلوگیری از «حملات برنامه‌ریزی‌شده، قریب‌الوقوع یا جاری» برای خود محفوظ دانسته و گفته است که یک منطقه امنیتی ۱۰ کیلومتری در امتداد مرز جنوب لبنان حفظ خواهد کرد.

حزب‌الله که هم یک گروه شبه‌نظامی و هم یک حزب سیاسی است، بخش بزرگی از جنوب لبنان را کنترل می‌کند. ایالات متحده آن را یک سازمان تروریستی می‌داند، اما اتحادیهٔ اروپا فقط شاخهٔ نظامی آن را در فهرست سیاه قرار داده است.

طبق جزئیات توافق آتش‌بس میان اسرائیل و لبنان که توسط وزارت امور خارجه ایالات متحده منتشر شده، بیروت قرار است با حمایت بین‌المللی «گام‌های معناداری برای جلوگیری از اقدامات خصمانه حزب‌الله علیه اهداف اسرائیلی» بر دارد.

در همین حال جوزف عون، رئیس جمهور لبنان، مذاکرات مستقیم با اسرائیل را «حیاتی» خوانده و در بیانیه‌ای گفته است که هدف بیروت «تحکیم آتش‌بس، تضمین خروج نیروهای اسرائیلی از سرزمین‌های اشغالی جنوبی، آزادی زندانیان و رسیدگی به اختلافات مرزی معوقه» است.

گروه حزب‌الله که تحت حمایت جمهوری اسلامی قرار دارد، اعلام کرده که در صورت هرگونه تخلف اسرائیل، انگشتش «روی ماشه» است.

شرکت کپلر ناظر بر کشتیرانی دنیا روز جمعه به خبرگزاری فرانسه گفت که سه نفتکش ایرانی حامل پنج میلیون بشکه نفت خام، به‌رغم اعمال محاصره دریایی آمریکا، «خلیج فارس را از طریق تنگه هرمز ترک کرده‌اند».

به گفته کپلر، این سه نفتکش، «اولین کشتی‌های بارگیری شده‌ای هستند که از زمان اعمال محاصره آمریکا موفق به خروج از خلیح فارس می‌شوند».

اسامی این نفتکش‌ها «دیپ سی»، «سونیا ۱» و «دیونا» اعلام و گفته شده که هر سه آنها «تحت تحریم‌های ایالات متحده» قرار دارند.

بر اساس این گزارش، «آنها روز چهارشنبه پس از ترک جزیره خارک ایران، از تنگۀ استراتژیک هرمز عبور کردند. این نفتکش‌ها به ترتیب در تاریخ‌های دوم، هشتم و نهم آوریل بارگیری کرده بودند و مقصد آنها به‌دلیل خاموش بودن دستگاه‌های ردیابی آنها نامشخص است».

خبرگزاری فرانسه می‌گوید هر سه آنها در ماه گذشته میلادی محموله‌های نفت خام ایران را به نزدیکی سنگاپور منتقل و از آنجا به کشتی‌های دیگر جابجا کرده بودند.

طبق داده‌های کپلر که توسط خبرگزاری فرانسه تجزیه و تحلیل شده است، از اول ماه گذشته میلادی، محموله‌های دست‌کم ۳۷ نفتکش مرتبط با ایران به اطراف سنگاپور منتقل شده‌اند که معادل بیش از ۶۲ میلیون بشکه نفت خام است.

آمریکا از روز دوشنبه گذشته اقدام به محاصره دریایی ایران کرده و گفته مانع از ورود و خروج کشتی‌ها به مقصد یا مبدأ از ایران می‌شود.

سنتکام اعلام کرده در ۴۸ ساعت نخست هیچ‌گونه شکستی در این محاصره رخ نداد.

خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع، در گزارشی اختصاصی نوشته که نیروی هوایی پاکستان هفته گذشته پس از مذاکرات بی‌نتیجه ایران و ایالات متحده، مذاکره‌کنندگان ایرانی را تا بازگشت به کشورشان «اسکورت کرد».

این خبرگزاری روز جمعه، ۲۸ فروردین، نوشته دو منبع آگاه از این عملیات که پاکستانی هستند، افزوده‌اند: «این عملیات گسترده پس از آن انجام شد که ایرانی‌ها اعلام کردند ممکن است اسرائیل قصد ترور آن‌ها را داشته باشد.»

به گفته این دو، پاکستان نزدیک به «۲۴ جنگنده و همچنین سامانه هشدار زودهنگام و کنترل هوابرد برای نظارت هوایی به کار گرفت تا امنیت هیئت ایرانی را در مسیر بازگشت از اسلام‌آباد تضمین کند».

یکی از این منابع افزود که «در صورت درخواست ایران، برای مذاکرات بعدی نیز چنین سطحی از حفاظت امنیتی ارائه خواهد شد، در غیر این صورت، هواپیماهای پاکستانی آن‌ها را در حریم هوایی پاکستان تحویل خواهند گرفت.»

منبع سومی که در این مذاکرات دخیل بود هم به رویترز گفت تدابیری برای دور بعدی احتمالی مذاکرات، که ممکن است همین آخر هفته در پاکستان برگزار شود، نیز در حال آماده‌سازی است.

طرح فرضیه احتمالی «هدف قرار گرفتن»

با این حال، یک دیپلمات منطقه‌ای که از سوی تهران در جریان قرار گرفته بود، به رویترز گفت پاکستان پس از آن بر اسکورت هوایی اصرار کرد که هیئت ایرانی احتمال «فرضی» وجود تهدید را مطرح کردند.

بر اساس این گزارش، گفت‌وگوها درباره تهدید احتمالی در حین سفر و حضور اسکورت هوایی پاکستان تا داخل ایران، پیش از این گزارش نشده بود.

دفتر نخست‌وزیر اسرائیل، نمایندگی دائم ایران در ژنو، نیروی هوایی و ارتش پاکستان و همچنین سفارت آمریکا در اسلام‌آباد بلافاصله به درخواست‌های رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.

با این حال یک منبع امنیتی به این خبرگزاری گفته: «وقتی مذاکرات شکست خورد، ایرانی‌ها نگران بودند که اوضاع خوب پیش نرفته است. آن‌ها احتمال می‌دادند که هدف قرار بگیرند.»

منبعی که در مذاکرات حضور داشت، که بالاترین سطح تعامل میان دو کشور از زمان انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ بوده، نیز در گفت‌و‌گو با رویترز، «اسکورت هوایی» هیئت ایرانی توسط پاکستان را تأیید کرد اما جزئیاتی از عملیات ارائه نداد.

او گفت: «ما آن‌ها را تا تهران همراهی کردیم. امنیت‌شان حتی پس از خروج از اینجا هم مسئولیت ما بود.»

به گفته یک مقام رسمی دیگر نیز، در مأموریت روز یکشنبه، ۲۳ فروردین پاکستان برای اسکورت هیئت ایرانی، جنگنده‌های جِی۱۰ ساخت چین، پیشرفته‌ترین هواپیماهای ناوگان نیروی هوایی پاکستان، نیز مشارکت داشتند.

«اصرار» پاکستان بر اسکورت هئیت ایرانی

دو منبع امنیتی به رویترز گفتند هیئت ایرانی به ریاست عباس عراقچی، وزیر خارجه و محمدباقر قالیباف رئیس مجلس، که خود خلبان است، «درخواست اسکورت امنیتی» داده بود؛ «اقدامی که فراتر از پروتکل‌های معمول است».

اما یک دیپلمات منطقه‌ای به این خبرگزاری گفته‌اند ایرانی‌ها درخواست رسمی «ارائه نکردند»، ولی «احتمال اینکه اسرائیل حتی به هواپیما حمله کند» را هم رد نکردند؛ همین موضوع باعث شد «پاکستان بر ارائه اسکورت امنیتی اصرار کند».

این دیپلمات همچنین افزوده که هیئت ایرانی «در تهران فرود نیامد»، اما از ذکر محل دقیق پیاده شدن آن‌ها خودداری کرد.

خبرگزاری رویترز نوشته گفته می‌شود اسرائیل نام عراقچی و قالیباف را در «فهرست اهداف حمله خود قرار داده بود»، اما پاکستان از واشینگتن خواست در این زمینه مداخله کند و نام آن‌ها حذف شود، زیرا که در غیر این صورت کسی برای مذاکره درباره جنگی که آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند پارسال علیه ایران آغاز کردند باقی نمی‌ماند.

سخنگوی کرملین اعلام کرد که پیشنهاد روسیه برای خارج کردن اورانیوم غنی‌شده از ایران در حال حاضر در دستور مذاکرات قرار ندارد، اما مسکو همچنان برای بررسی آن آمادگی دارد.

خبرگزاری اینترفاکس روز جمعه ۲۸ فروردین گزارش داد که دیمیتری پسکوف در پاسخ به پرسشی دربارهٔ میزان تمایل تهران به این طرح افزود، «تا آن‌جا که می‌دانیم، این پیشنهاد فعلاً در دستور مذاکرات نیست.»

پسکوف همچنین تأکید کرد که روسیه همچنان برای اجرای این طرح آمادگی دارد، اما به‌گفتهٔ او، ایالات متحده در حال حاضر علاقه‌ای به این پیشنهاد نشان نمی‌دهد.

تعیین تکلیف بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده در سطح بالا که در ایران وجود دارد، از موضوعات اصلی مذاکرات ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ است.

پیشنهاد روسیه بر انتقال بخشی از اورانیوم غنی‌شده ایران به خارج از کشور، احتمالاً به خاک روسیه، متمرکز است. بر اساس این طرح، این مواد می‌تواند در روسیه نگهداری یا به سوخت هسته‌ای برای نیروگاه‌ها تبدیل شود تا میزان ذخایر حساس در داخل ایران کاهش یابد.

این پیشنهاد پیش‌تر در مذاکرات هسته‌ای به‌عنوان اقدامی اعتمادساز مطرح شده است. با این حال، چنین طرحی با چالش‌هایی از جمله نگرانی حکومت ایران درباره از دست دادن اهرم مذاکره، بی‌اعتمادی نسبت به سرنوشت این مواد و همچنین اختلاف‌نظر میان طرف‌ها، به‌ویژه ایالات متحده، روبه‌رو است.

نزدیک به ۵۰ روز پس از قطع کامل اینترنت در ایران، دو نماینده مجلس از دو کمیسیون مختلف اظهارنظرهایی کرده‌اند که می‌تواند بیانگر نگاه حکومت به استفادهٔ همگانی از این شبکه بین‌المللی باشد. هر دو نماینده از امتیاز استفاده از اینترنت برخوردارند.

فضل‌الله رنجبر، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی، روز جمعه ۲۸ فروردین در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا چنین نظر داده است که «شاید به مصلحت نباشد که در چنین شرایطی اینترنت در دسترس باشد».

از نگاه این نماینده مجلس، اینترنت از جمله «پل‌هایی است که دشمن می‌تواند از طریق آن ورود به داخل پیدا کند و بتواند بین نیروهای معاند انسجام ایجاد کند».

رنجبر ادامه می‌دهد که «دشمن در ایامی با ابزار و سلاح همین اینترنت توانست در مقاطعی مشکلاتی را برای کشور ایجاد کند».

او همچنین درباره جبران خسارت میلیارد دلاری به مشاغلی که از قطعی اینترنت ضربه خورده‌اند، وعده‌ای مبهم داده و گفته است: «این تصمیمی است که باید بعد از جنگ اتخاذ شود؛ البته این موارد هم جزء برنامه هست، اما اینکه همین الان اعلام شود که فوری خسارت پرداخت می‌شود امکان‌پذیر نیست.»

احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، هم به نظر می‌رسد اعتقادی به وصل شدن مردم عادی به اینترنت در حال حاضر ندارد. او ادعا می‌کند: «بسته بودن اینترنت به دلیل نفوذ و ترور شخصیت‌ها از طریق فضای مجازی است. غربی‌ها روی باز شدن اینترنت مانور می‌دهند که نشان می‌دهد ایران دست روی نقطه قوت گذاشته است.»

او در عین حال به طور مبهم وعده داده است که «به سرعت پس از توافق اینترنت باز خواهد شد». به نظر می‌رسد اشاره او به توافقی است که ایران و آمریکا از راه مذاکرات غیرمستقیم به دنبال رسیدن به آن هستند.

در پی آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، مقامات جمهوری اسلامی اولین کاری که کردند این بود که دسترسی مردم عادی کشور به ارتباط اینترنتی با دوستان و آشنایان و کسب‌وکارها را به‌طور کامل قطع کردند.

جلوگیری از دسترسی مردم به اینترنت در میانه جنگ در حالی است که توانایی برقراری ارتباط و خبردار شدن از جهان پیرامون از حقوق بنیادی بشر به شمار می‌رود و با حق آزادی بیان ارتباط تنگاتنگ دارد.

جمهوری اسلامی ۳۶ روز پس از آغاز قطع سراسری اینترنت برای شهروندان در این زمینه در جهان رکورددار شد و از آن زمان هر روز رکورد خود را شکسته است.

حال به نوشته نت‌بلاکس، مرجع رصد دسترسی به اینترنت در سراسر جهان، در روز جمعه، ۲۸ فروردین، ۴۹ روز یا ۱۱۵۲ ساعت است که مردم عادی در کشور به اینترنت بین‌المللی دسترسی ندارند.

فرانسه و بریتانیا روز جمعه در پاریس کنفرانسی با موضوع تسهیل کشتی‌رانی در خلیج فارس و عبور و مرور آزاد کشتی‌ها از تنگه هرمز برگزار می‌کنند.

قرار است صدراعظم آلمان و نخست وزیر ایتالیا هم در این گفت‌وگوها به کی‌یر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، و امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، بپیوندند.

در خبرها آمده است که در مجموع حدود ۴۰ کشور در این کنفرانس شرکت خواهند داشت که اغلب آنها به طور آنلاین در گفت‌وگوها شرکت می‌کنند.

با این حال آمریکا و ایران که به طور مستقیم در درگیری در منطقه خلیج فارس حضور دارند به این کنفرانس دعوت نشده‌اند.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در واکنش به عدم مشارکت متحدان اروپایی کشورش در جنگی که حدود ۵۰ روز پیش آغاز شد و خیلی زود به بسته شدن تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی انجامید، چند بار ادعا کرده است که آمریکا نیازی به حمل و نقل نفت از تنگه هرمز ندارد و کشورهای اروپایی خود باید به فکر یافتن راهی برای تضمین عبور و مرور از این تنگه باشند.

به گزارش خبرگزاری آلمان، شرکت‌کنندگان در کنفرانس پاریس قرار است درباره طرحی چندملیتی برای تضمین عبور و مرور آزاد از تنگه هرمز رایزنی کنند.

سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد امسال امکان برگزاری مراسم رژه روز ارتش وجود ندارد و دلیل آن را «تفاوت نداشتن آتش‌بس فعلی با شرایط جنگی» عنوان کرد.

محمد اکرمی‌نیا روز پنجشنبه ۲۷ فروردین گفت: «آتش‌بس فعلی برای ما تفاوت چندانی با شرایط جنگی ندارد، به همین دلیل امکان برگزاری مراسم رژه مانند سال‌های گذشته در شهرها وجود ندارد.»

رژه ۲۹ فروردین که در تقویم جمهوری اسلامی ایران روز ارتش نام دارد، از سال ۱۳۵۸ آغاز شده و در سال‌های جنگ ایران و عراق نیز در تهران و برخی شهرهای دیگر برگزار شد. نخستین مورد لغو رژه روز ارتش مربوط به سال ۱۳۹۹ است که به‌دلیل همه‌گیری کرونا این مراسم برگزار نشد و سال بعد نیز به‌ دلیل محدودیت‌های کرونایی به‌صورت خوردویی برگزار شد.

سخنگوی ارتش گفت امسال به‌جای رژه، برنامه‌های فرهنگی در پادگان‌ها برگزار می‌شود و همچنین فرماندهان و کارکنان ارتش در مراسم نماز جمعه حضور خواهند داشت و پیش از خطبه‌ها سخنرانی می‌کنند.

وزیر دفاع فرانسه اعلام کرد کشورهای اروپایی مانند بلژیک، هلند و فرانسه توانایی پاکسازی مین‌های دریایی را دارند که می‌تواند به تأمین امنیت عبور و مرور از تنگه هرمز کمک کند.

کاترین ووترن روز جمعه ۲۸ فروردین به شبکهٔ تلویزیونی تی‌اف‌وان گفت: «امکاناتی برای ارائهٔ اسکورت کاملاً پشتیبانی‌شده برای کشتی‌ها وجود دارد؛ اسکورت‌هایی که البته به هیچ‌وجه جنبهٔ تهاجمی ندارند و با هدف تضمین عبور امن از تنگه انجام می‌شوند. این موضوع امروز در پاریس بررسی خواهد شد.»

قرار است فرانسه و بریتانیا روز جمعه نشستی با حضور حدود ۴۰ کشور برگزار کنند که هدف آن ارسال این پیام به ایالات متحده است که برخی از نزدیک‌ترین متحدانش آماده‌اند در بازگرداندن آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز نقش ایفا کنند.

تنگه هرمز از نهم اسفند که حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، مسدود مانده و بازارهای انرژی در جهان را با بحران مواجه کرده است. از دوشنبه ۲۴ فروردین، آمریکا نیز با محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران، رفت‌وآمد کشتی‌های ایران در این منطقه را محدود کرده است.