در موج تازه و خونبار سرکوب در ایران که در دیماه ۱۴۰۴ از سوی حکومت جمهوری اسلامی رقم خورد، دهها نوجوان در شهرهای مختلف ایران بازداشت شدند و تا لحظهٔ نگارش این گزارش بیش از ۲۰۰ دانشآموز زیر ۱۸ سال کشته شدند؛ آماری که از سوی نهادها و سازمانهای حقوق بشری اعلام شده و هیچ منبع رسمی و دولتی در ایران دربارهٔ چگونگی و تعداد دقیق آن اظهار نظر روشنی نکرده است.
بازداشت نوجوانان در دیماه ۱۴۰۴ اما در پی اعتراضهای خیابانی و فعالیتهای مسالمتآمیز در شبکههای اجتماعی در مخالفت با جمهوری اسلامی انجام شد.
در این بین خبرگرازی حقوق بشری «هرانا» و شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران به نامهایی چون برهان سامیکیا در تهران، پارسا همتی در کرمانشاه، شروین باقریانجبلی و سجاد دارابی در اصفهان که به دست ماموران حکومتی بازداشت شدهاند، اشاره کردهاند.
آنگونه که هرانا، شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران و اتحادیهٔ ملی برای دموکراسی در ایران (نوفدی) اعلام کردند برهان سامی کیا، متولد ۱۳۸۶در تهران بازداشت شده و در حال حاضر در زندان تهران بزرگ نگهداری میشود.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان میگوید که مطلع شده این نوجوان خانوادهای ندارد و تحت پوشش سازمان بهزیستی بود و در حالی که در زندان تهران بزرگ نگهداری میشود با اتهام «محاربه» روبهروست، اتهامی که میتواند حتی مجازات آن صدور حکم اعدام باشد.
در حالی که مقامهای رسمی جمهوری اسلامی بازداشت نوجوانان معترض را «اقدام پیشگیرانه» یا «برخورد با اغتشاش» توصیف میکنند، شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان خواستار آزادی فوری و بیقیدوشرط همه دانشآموزان بازداشتشده و پایان دادن به امنیتیسازی فضا شده است.
به گفتهٔ خانوادهها و منابع حقوق بشری، ماموران امنیتی جمهوری اسلامی در موارد متعددی به خصوص در روزهای ۱۸ و ۱۹ دیماه نوجوانان زیر ۱۸ سال را در خیابانها بازداشت کردهاند آن هم با خشونت بسیار.
برخی از این نوجوانان برای روزها در بازداشتگاههای امنیتی یا مراکز موسوم به «کانون اصلاح و تربیت» بلاتکلیف رها شدهاند، در حالی که امکان دسترسی به وکیل و تماس با خانواده از آنان سلب شده است.
فعالان حقوق کودک و نهادهای مدافع حقوق بشر هشدار دادهاند که بازداشت و بازجویی از افراد زیر ۱۸ سال، بهویژه با اتهامات امنیتی، نقض آشکار تعهدات بینالمللی ایران از جمله کنوانسیون حقوق کودک است.
به گفته این نهادها، فشار روانی، تهدید، وادار کردن به اعتراف اجباری ، بخشی از الگوی تکرارشوندهٔ برخورد با معترضان نوجوان در ماههای اخیر بوده است.
در هر حال و به تعبیر برخی تحلیلگران اجتماعی، حضور پررنگ دانشآموزان و نوجوانان در اعتراضهای دیماه ۱۴۰۴ نشانهای از شکاف عمیق بین نسل جدید و ساختار قدرت در ایران است؛ نسلی که با وجود هزینههای بسیار در جریان اعتراضهای چند سال اخیر، همچنان معترض است و زندگی دیگری میخواهد.
