توافق آمریکا- ایران هنوز نه به دار است و نه به بار. اما از حالا معلوم است که سرنوشت سیاسی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، را در انتخابات پارلمانی اکتبر آینده رقم خواهد زد.
در میانۀ موج گسترده انتقادهای داخلی از او بهدلیل آنچه عدم موفقیتش در دستیابی به اهداف جنگهای سه سال اخیر در غزه، لبنان و ایران میخوانند، تنها معدودی از وزیران از جمله الی کوهن، وزیر انرژی که به حمایت حزب لیکود نیاز دارند، ادعا میکنند که توافق واشینگتن- تهران برای اسرائیل الزامآور نخواهد بود.
از سوی دیگر سیما شاین، مسئول پیشین میز ایران در موساد، به رادیو ارتش اسرائیل گفته که هر گونه توافق ایران با آمریکا، ایران برای اسرائیل هم الزامآور است.
داوید بیتان، سیاستمدار بانفوذ حزب لیکود و رئیس کمیسیون اقتصادی کنست، این هفته خطاب به اسرائیلیهای منتقدی که میگویند کشورشان در مذاکرات آمریکا- ایران دور زده شده، گفت چرا متوجه نمیشوید که «در موضوع هستهای، نمیتوانیم به تنهایی با ایران مقابله کنیم».
آقای بیتان همزمان در گفتوگویی رادیویی گفت مهم نیست در توافق واشینگتن با تهران چه نوشته شود. باید آماده باشیم که از این بعد هر یکی دو سال یک بار، جنگ با ایران داشته باشیم.
«بدتر از این نمیشد»
یائیر لاپید، رهبر کنونی اپوزیسیون که بهتازگی ائتلافی با نفتالی بنت برای پایان دادن به دوران طولانی نخستوزیری بنیامین نتانیاهو تشکیل داده، معتقد است «مدیریت سیاسی» از سوی اسرائیل در قبال توافقی که در حال شکلگیری بین آمریکا و ایران است، «نمیتوانست بدتر از این باشد، و هر اتفاقی که نمیبایست در این زمینه رخ دهد، بهوقوع پیوسته» و اسرائیل از روند مذاکرات و تماسهای آمریکا با تهران کنار گذاشته شده است.
لاپید با متهم کردن نتانیاهو به از دست دادن نفوذ بر آمریکا برای دستیابی به یک «توافق بهتر» با ایران گفت جزئیاتی از توافقی که در حال نوشته شدن است، «نگرانکننده است» و برای تمامی منطقه هم بد خواهد بود؛ «حتی برای مردم ایران».
لاپید این حرف رئیسجمهور آمریکا را که گفت «نتانیاهو هر کاری را که من بخواهم انجام میدهد»، نتیجۀ عملکرد نخستوزیر اسرائیل دانست و گفت: «ما یک کشور دستنشانده و تحتالحمایه نیستیم؛ ما یک کشور مستقل هستیم».
«اگر ایران به بمب برسد، نتانیاهو باعث آن بوده»
روزنامۀ یدیعوت آحرونوت نوشته که بنیامین نتانیاهو در یازده سال گذشته، از زمان دستیابی آمریکا و پنج قدرت دیگر به توافق هستهای موسوم به برجام با ایران، اصرار کرده بود که باید توافق بهتری شکل میگرفت.
این روزنامه در ادامه این پرسش را مطرح میکند که آیا توافقی که در حال حاضر کاخ سفید آن را بدون مشورت اسرائیل تنظیم میکند، به راستی برای اسرائیل بهتر از برجام خواهد بود؟
نیر دبوری، مفسر نظامی کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل به نقل از مقامات امنیتی این کشور نوشت توافقِ درحال تنظیم بین واشینگتن و تهران منجر به هستهای شدن (نظامی) ایران خواهد شد؛ اما واشینگتن ناخشنودیهایی را که نخستوزیر و نمایندهٔ ویژهٔ او به مقامات آمریکایی اعلام کردهاند، نادیده میگیرد.
دبوری افزود: موضوع توان موشکی و نیروهای نیابتی ایران از مذاکرات تهران- واشینگتن حذف شده، و در رهگذر توافق احتمالی، توان اقتصادی و نظامی ایران بهبود خواهد یافت و تهران دوباره از فرصت اعطای کمک به متحدین منطقهای خود برخوردار خواهد شد و در چنین شرایطی، بازگشت به جنگ، برای آمریکا و اسرائیل، دشوار خواهد بود.
روزنامه معاریو هم در این زمینه نوشت فرمولی که آمریکا در مذاکراتش با ایران دنبال کرده، تهران را در موقعیت مطلوبتری برای چانهزنی قرار داده، اهرمهای فشار بر ایران را تضعیف کرده و بدون شک، نحوه خروج ایران از جنگ بر توازن قدرت و نظم منطقهای تاثیرخواهد گذاشت.
بن کاسپیت، نویسنده زندگینامه نتانیاهو، هم در معاریو نوشت: توافق در دست تنظیم «یک پیروزی برای ایران است؛ بدتر از هرچیزی که اسرائیل تصورش را کرده بود».
به ادعای این نویسنده، روزنامهنگار و مجری سرشناس، «اگر ایران به بمب هستهای برسد، باید نتانیاهو را باعث و بانی آن دانست».
آقای کاسپیت همچنین در مقاله دیگری در معاریو نوشت: در هر سه جبههٔ اسرائیل در ایران، لبنان و غزه، دست ارتش اسرائیل بسته و امنیتش به حرف و نظر رئیسجمهور آمریکا وابسته شده است.
به نوشته او، «توهمات، اشتباهات و شکستها در اجرا، عملاً زمام امور امنیت اسرائیل را به ترامپ سپرده؛ در حالی که رکن اساسی در امنیت اسرائیل تا کنون این بوده که به تنهایی و به دور از اعمال نظر دیگران قادر به دفاع از خود باشد».
هاآرتص هم با اشاره به تشدید عملیات نظامی ارتش اسرائیل در لبنان از اواسط این هفته در پی افزایش حملات ریزپرندههای حزبالله که به مرگ ده نظامی دیگر اسرائیل در چند روز منجر شده، نوشت این توافق قریبالوقوع بین آمریکا و ایران است که تنش بین اسرائیل و حزبالله در لبنان را هم تشدید کرده است.
عاموس هرئل، مفسر هاآرتص، عملیات جدید اسرائیل در لبنان را از نظر نظامی «فاقد ارزش» نامید و نوشت: واقعیت این است که اسرائیل در لبنان «در بنبست گرفتار شده» و کشتن رهبران و فرماندهان حزبالله نیز این سازمان را از ادامه حملات پهپادی باز نداشته است. او افزود شرایط میدانی در لبنان مدتهاست که روشن است و با آنچه که دولت و ارتش سعی در نمایش آن دارند، فاصله بسیار دارد.
«راهبردِ فروپاشیده»
دنی سیترینوویچ، از افسران پیشین میز ایران در سازمان اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل، در چند مقاله در روزنامههای اسرائیلهیوم و هاآرتص، از راهبرد نتانیاهو در قبال ایران بهشدت انتقاد کرد.
او نوشت کشتن رهبر یک کشور و تلاش برای جایگزینی جمهوری اسلامی، طرحی «آماتوری و مبتنی بر عدم درک عمیق از رژیم ایران» بود؛ توان ایران را نادیده گرفت و تابآوری تهران را دست کم انگاشت.
سیترینوویچ نوشت این جنگ نه تنها خطوط قرمز ایران را جابهجا نکرد بلکه آن را سختتر هم کرد؛ کنترل ایران هم بر آبراه هرمز که خسارت گسترده جهانی به اقتصاد بینالملل زد، ابزار تازهای به دست ایران داد.
به نوشتۀ این تحلیلگر باسابقه، در حالی که جنگ «ثابت» کرد راهبرد نتانیاهو «فرو پاشیده»، جای تردید است که یک رئیسجمهور دیگر در آمریکا روی کار آید که حاضر به بازگشت به چنین ماجراجویی باشد و نظر به ناتوانی اسرائیل در اقدام به تنهایی و بدون حمایت آمریکا، روشن است که راهبرد اسرائیل علیه ایران «شکست خورده است».
«غرامت» به اسرائیل برای رفع «تلخکامی»
رسانههای اسرائیل «درخواست اجباری» دونالد ترامپ از کشورهای مسلمان و عربی دخیل در مذاکرات واشینگتن با ایران، برای پیوستن به پیمانهای صلح ابراهیم را نوعی «غرامت» به اسرائیل برای خروج از تلخکامی توافق احتمالی، توصیف کردهاند.
اندکی پس از امضای توافق هستهای برجام، باراک اوباما به اسرائیل که به شدت از آن توافق ناراضی بود، «غراماتی» داد؛ از جمله عفو جاناتان پولارد، جاسوس اسرائیل در نهادهای اطلاعاتی آمریکا که ۳۰ سال از حبس ابد خود را در زندان آمریکا سپری کرده بود.
اما مهمترین مزیتی که اسرائیل از آن بهرهمند شد، افزایش کمک نظامی بر اساس توافقی بود که ارتش اسرائیل از ۳۸ میلیارد دلار برای یک دهه برخوردار شد. اسرائیل هنوز از این کمکها بهرهمند است و موعد آن توافق دو سال دیگر به سر خواهد آمد.
«چاه ویل» بودجه نظامی
آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما» و نامزد نخستوزیری، این هفته نظر به عملکرد ایران در جنگ با اسرائیل، درخواست خود برای تشکیل یک نیروی جدید قدرتمند موشکی در اسرائیل را تکرار کرد و گفت باید سهم امنیت از تولید ملی کشور را به هشت درصد افزایش داده و به سرعت برای ایجاد یک نیروی ویژه موشکی ده میلیارد دلار اختصاص داد.
این در حالی که سایت اقتصادی کالکالیست این روزها گزارش داد بودجه مورد درخواست از سوی مجموعه تشکیلات نظامی و امنیتی اسرائیل برای سال جاری ۱۸۴ میلیارد شِکِل، حدود ۶۴ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار است؛ نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار بیش از ۴۵ میلیارد دلاری که ماه گذشته در لایحه بودجه ۲۲۱ میلیارد دلاری در کنست تصویب شد.
کالکالیست بودجهٔ نظامی فزاینده را «چاه ویل» نامید: در شرایطی که حدود ۱۷ میلیارد دلار تنها برای تسلیحات و بمبها و هزینههای حدود ۲۰ هزار پرواز جنگی برای بمبارانها در ایران صرف شده، و افزون بر آن کمیته وزیران بهتازگی تصویب کرد در یک برنامه چند ساله ۱۲۰ میلیارد دلار دیگر هم برای خریدها و تولیدات بیشتر تسلیحاتی در خود اسرائیل و تهیه دو اسکادران دیگر از جنگندهها برای نیروی هوایی اختصاص یابد.