زنده حمله به یک نفتکش در تنگه هرمز؛ ترامپ می‌گوید شبی ۳۰ کشتی از تنگه هرمز عبور می‌کنند

اسعد حسن شیبانی، وزیر خارجه سوریه، می‌گوید دمشق در حال حاضر به دنبال بهبود روابط با ایران نیست و هرگونه گفت‌وگو با تهران را به تغییر سیاست جمهوری اسلامی در قبال سوریه مشروط می‌داند.

آقای شیبانی در جریان سفر به اسلام‌آباد گفت موضوع میانجی‌گری پاکستان برای بهبود روابط ایران و سوریه در مذاکرات او مطرح نشده است و افزود: «اگر ایران آنچه را در ۱۴ سال گذشته علیه مردم سوریه انجام داده متوقف کند، امکان گفت‌وگو وجود خواهد داشت.» او همچنین گفت اگر سفر به ایران در راستای منافع سوریه باشد، دمشق مانعی برای چنین سفری نمی‌بیند.

ایران در دوران حکومت بشار اسد از مهم‌ترین حامیان سیاسی و نظامی دمشق بود و نیروها و گروه‌های مورد حمایت تهران در طول جنگ داخلی سوریه در کنار نیروهای دولتی می‌جنگیدند. روابط دو کشور پس از سقوط حکومت اسد در دسامبر ۲۰۲۴ به‌شدت کاهش یافته است.

وزیر خارجه سوریه همچنین گفت دمشق در حال بررسی پیوستن به پیمان دفاعی مشترک مکه میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه است، اما هنوز در این زمینه تصمیمی نگرفته است. این نخستین سفر یک وزیر خارجه سوریه به پاکستان پس از تشکیل دولت جدید سوریه بود.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه در یک تجمع انتخاباتی در کارولینای جنوبی تنگه هرمز را «قلمرو آمریکا» خواند؛ اظهارنظری که همزمان با ادامه محاصره دریایی ایران از سوی نیروهای آمریکایی مطرح شد.

آقای ترامپ گفت: «الان تنگه هرمز را قلمرو آمریکا می‌دانم» و افزود آمریکا با محاصره این آبراه عملاً تعیین می‌کند چه کشتی‌هایی اجازه عبور داشته باشند.

فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده است که تا روز جمعه ۶۸ کشتی تجاری را برای رعایت محدودیت‌های ناشی از محاصره تغییر مسیر داده است.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین آبراه‌های انرژی جهان است و در شرایط عادی حدود یک‌پنجم نفت‌کش‌های دریایی جهان از آن عبور می‌کند. کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه ایران، اظهارات ترامپ درباره این تنگه را «توهم» خوانده است.

دونالد ترامپ در بخش دیگری از سخنرانی خود در کارولینای جنوبی ایران با تأکید دوباره بر این‌که «هرگز اجازه دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای داده نخواهد شد»، گفت: «و به‌محض اینکه کارمان با جمهوری اسلامی ایران تمام شود، قیمت نفت پایین‌تر از چیزی خواهد بود که حتی همین چندی پیش بود.»

دونالد ترامپ در بخش دیگری از این سخنرانی خود در کارولینای جنوبی که در حمایت از کاندیداتوری دارلین گراهام، خواهر سناتور درگذشته لیندزی گراهام ایراد کرد، به حاضران گفت: «جمعه شب است و کلی وقت داریم! چه کاری باید کنم؟... برگردم ایران را کمی بیشتر بمباران کنم؟»

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز شنبه ۳۱ مرداد در واکنش به اعلام قریب‌الوقوع تحریم‌های اقتصادی تازه آمریکا علیه تهران گفت این اقدام «تلاش برای اعمال حاکمیت فراسرزمینی آمریکا بر کلیه دولت‌های مستقل عضو سازمان ملل متحد» است.

او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت تحریم‌های ثانویه آمریکا «هیچ مبنایی در حقوق بین‌الملل ندارد» و بانک‌ها، شرکت‌ها و فرودگاه‌های دیگر کشورها نباید از سوی واشینگتن برای خودداری از تجارت با ایران تحت فشار قرار گیرند.

آقای بقائی همچنین تحریم‌های تازه را ادامه «جنگ اقتصادی» علیه ایران خواند و گفت همراه شدن آنها با محاصره دریایی، به حاکمیت دیگر کشورها نیز لطمه می‌زند.

دولت آمریکا قرار است روز دوشنبه جزئیات مجموعه تازه‌ای از تحریم‌های اقتصادی علیه ایران را اعلام کند؛ مقام‌های آمریکایی گفته‌اند این اقدامات، شرکای تجاری تهران را نیز هدف قرار خواهد داد.

حزب‌الله لبنان روز جمعه اعلام کرد تحریم‌ها و طبقه‌بندی‌های تازه آمریکا، این گروه را از ادامه آنچه «مقاومت» در برابر اسرائیل می‌خواند بازنخواهد داشت.

وزارت خزانه‌داری آمریکا یک روز پیش‌تر در تعریف حقوقی خود از حزب‌الله تجدیدنظر کرد و گفت این گروه «در خدمت حکومت ایران و تحت فرمان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» فعالیت می‌کند. واشینگتن همچنین ۱۰ نفر را به اتهام مشارکت در شبکه انتقال پول به حزب‌الله تحریم کرد.

حزب‌الله در واکنش گفت روابط نزدیکش با جمهوری اسلامی ایران را «مایه افتخار» می‌داند و افزود این تحریم‌ها برای تحت فشار قرار دادن این گروه، حامیان و محیط اجتماعی آن اعمال شده است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا می‌گوید شبکه مالی حزب‌الله از مسافرانی در پروازهای تجاری میان لبنان، ترکیه، امارات و ایران برای جابه‌جایی صدها میلیون دلار و دور زدن تحریم‌ها استفاده می‌کند.

این تحریم‌ها در حالی اعلام شده که آمریکا در حال تسهیل مذاکرات مستقیم میان اسرائیل و لبنان برای پایان دادن به درگیری‌ها است. دو کشور در ماه ژوئن بر سر چارچوبی شامل خلع سلاح حزب‌الله، خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان و استقرار ارتش لبنان در این مناطق به توافق رسیدند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، می‌گوید به نظر او ایران هنوز آماده دستیابی به «توافق درست» با واشینگتن نیست و آمریکا در حال بررسی روند تحولات جنگ است.

آقای ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره گزینه‌های نظامی آمریکا در برابر ایران گفت واشنگتن در حال رصد وضعیت است و اظهار داشت که «ببینیم چه اتفاقی می‌افتد.»

رئیس جمهور ایالات متحده این مطلب را روز جمعه ۳۰ مرداد در گفت‌وگو با خبرنگاران پیش از سوار شدن به هواپیمای ویژه نیروی هوایی در پایگاه هوایی اندروز ایالت مریلند بیان کرد.

او همچنین گفت آمریکا «کنترل کامل» منطقه مرتبط با تنگه هرمز را در دست دارد و افزود: «آنها خیلی دوست دارند توافق کنند، اما به نظر من هنوز آماده توافق درست نیستند.»

این سخنان در حالی بیان می‌شود که دولت آمریکا اعلام کرده روز دوشنبه جزئیات تحریم‌های مالی تازه علیه ایران را منتشر خواهد کرد. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، این تحریم‌ها را «سخت‌ترین مجازات‌های مالی در تاریخ» توصیف کرده است.

همزمان، با نزدیک شدن جنگ به شش‌ماهگی، اختلال در انتقال نفت و گاز از تنگه هرمز ادامه دارد و ایران همچنان رفت‌وآمد نفتکش‌ها در این آبراه را با تهدید روبه‌رو کرده است.

آقای ترامپ در بخش دیگری از سخنان خود در روز جمعه در پایگاه هوایی در مریلند به این سوال که «آیا حرکت به سمت جنگ اقتصادی علیه ایران نشان می‌دهد که گزینه‌های نظامی آمریکا در منطقه محدود است؟» گفت: نه، اصلاً. فقط یعنی اینکه داریم می‌بینیم چه اتفاقی می‌افتد. آن‌ها هیچ پولی ندارند. نیروی دریایی ندارند. نیروی هوایی ندارند. به سربازانشان حقوق نمی‌دهند. به پلیسشان حقوق نمی‌دهند. تورمشان ۳۵۰ درصد است؛ بنابراین فقط می‌خواهیم تا حدی ببینیم چه اتفاقی می‌افتد.»

او اضافه کرد: «و همان‌طور که می‌دانید، کنترل کامل داریم. اگر به محاصره نگاه کنید، کنترل کامل آن را در اختیار داریم. تمام آن منطقه‌ای که مربوط به تنگه هرمز است، و این یعنی تا عمق آن، مناطق خشکی را هم. پس آن‌ها خیلی دوست دارند توافق کنند، اما از نظر من هنوز آماده نیستند که توافق درست را انجام دهند.»

یک عضو اتاق بازرگانی ایران نسبت به احتمال مسدود شدن منابع متعلق به ایران و بانک‌های ایرانی در امارات متحده عربی، در پی توقف مبادلات مالی و تجاری دو کشور، هشدار داد.

علی شریعتی روز جمعه ۳۰ مرداد در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا گفت هنوز مشخص نیست تصمیم تازهٔ امارات چه تأثیری بر فعالیت شعب بانک‌های ایرانی در این کشور خواهد گذاشت و از وزیر اقتصاد خواست در این زمینه شفاف‌سازی کند.

او گفت «امیدوارم قانون جدید باعث مسدودی منابع ایران در این کشور نشود» و افزود در صورت بلوکه شدن منابع ایرانیان، شرکت‌های واسطه یا بانک‌های ایرانی، رقم مورد نظر «ممکن است عدد بزرگی باشد».

امارات روز چهارشنبه اعلام کرد تمام تجارت، مبادلات تجاری و تراکنش‌های مالی با ایران را تا اطلاع ثانوی متوقف می‌کند. این تصمیم پس از آن اعلام شد که ابوظبی تهران را به شلیک دو موشک بالستیک به سوی کشتی‌های در حال تردد متهم کرد؛ ایران این اتهام را رد کرده است.

رویترز روز پنجشنبه در گزارشی دربارهٔ روابط اقتصادی دو کشور نوشت بانک‌های دبی از مدت‌ها پیش سپرده‌های قابل‌توجه مرتبط با ایران در اختیار داشته‌اند و بخش زیادی از این منابع در پی تحریم‌های آمریکا عملاً غیرقابل‌انتقال شده است.

تاکنون مقام‌های امارات از صدور دستور برای توقیف یا مسدود کردن دارایی‌های موجود ایران، بانک‌های ایرانی یا شهروندان ایرانی در این کشور خبر نداده‌اند.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز پنجشنبه گفت طرح واشینگتن برای افزایش شدید تحریم‌های اقتصادی علیه ایران «بزرگ‌ترین انزوای اقتصادی هماهنگ‌شده در تاریخ جهان خواهد بود.»

بیشتر در این باره:

امارات «تمام مبادلات تجاری و تراکنش‌های مالی با ایران» را تا اطلاع ثانوی متوقف کرد

سازمان «عملیات تجارت دریایی بریتانیا» روز جمعه اعلام کرد یک نفتکش تحت تحریم آمریکا که به ادعای واشینگتن در انتقال فرآورده‌های نفتی ایران نقش داشته است، در نزدیکی سواحل یمن مورد حمله دزدان دریایی قرار گرفت و به سمت سومالی هدایت شد.

بر اساس این گزارش، نفتکش «سیبو ۱» که با پرچم اریتره تردد می‌کند، روز پنجشنبه توسط شش فرد مسلح تصرف شد.

وزارت خزانه‌داری آمریکا پاییز گذشته این نفتکش را تحریم کرده بود. واشینگتن می‌گوید «سیبو ۱» بخشی از «ناوگان سایه» است که به ایران برای دور زدن تحریم‌های آمریکا و انتقال فرآورده‌های نفتی کمک می‌کند.

بر اساس داده‌های «دفتر بین‌المللی دریانوردی» و گزارش‌های «عملیات تجارت دریایی بریتانیا» این دست‌کم سیزدهمین شناوری است که از ابتدای سال جاری میلادی در سواحل سومالی یا در خلیج عدن مورد حمله قرار گرفته است.

دزدان دریایی سومالی بین سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴ صدها حمله انجام دادند و با ایجاد یک بحران امنیتی در بخش غربی اقیانوس هند، میلیاردها دلار به اقتصاد جهانی خسارت وارد کردند. صدها میلیون دلار نیز در قالب باج برای آزادی گروگان‌ها پرداخت شد.

یک واکنش امنیتی هماهنگ بین‌المللی تا حد زیادی به این حملات پایان داد. موجی از کشتی‌ربایی‌ها در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ نیز پس از واکنش گسترده نیروهای دریایی فروکش کرد.

با این حال، کارشناسان می‌گویند تا زمانی که ریشه‌های دزدی دریایی، از جمله شرایط نامناسب اقتصادی و امنیتی در سومالی، برطرف نشود، این پدیده می‌تواند دوباره ظهور کند.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، روز جمعه در یک سخنرانی بار دیگر از قیمت پایین بنزین در ایران و یارانه‌ای که دولت به آن اختصاص می‌دهد، انتقاد کرد.

این اظهارات در پی انتشار گزارش‌هایی درباره کمبود بنزین در برخی نقاط کشور در پی تداوم محاصره دریایی ایران توسط ایالات متحده است.

پزشکیان به تأثیر این محاصره و «محدودیت‌های مالی» بر صادرات و واردت اشاره کرد و افزود: «چه کسی گفته دولت باید بنزین ۱۳۰ هزار تومانی بخرد و بعد آن را ۱۵۰۰ تومان بفروشد و در ادامه برای افزایش اعتبار کالابرگ، رفع تعهدات مالی گندم‌کاران، بیمه‌ها، معیشت کارگران، بازنشستگان و کارمندان با محدودیت مواجه شویم؟»

دورخیز دولت برای تعیین «سهمیه چهارم» بنزین با قیمت آزاد با انتقاد سیاستمداران و مقام‌های جناح اصولگرا مواجه شده و رئیس مجلس شورای اسلامی نیز با آن مخالفت کرده است.

محمدباقر قالیباف روز ۲۶ مرداد گفت افزایش قیمت بنزین توسط دولت پزشکیان «تدبیری حساب‌شده نیست»، چرا که به ادعای او، «دشمن» برای این مسئله «برنامه‌ریزی کرده است».

این در حالی است که دو روز بعد معاون سازمان بهینه‌سازی انرژی اعلام کرد کشور با محدودیت در واردات بنزین روبه‌رو شده و در سال جاری نیز «برداشت قابل‌توجهی» از ذخایر بنزین صورت گرفته است. یاسر میرزایی هشدار داد که تبدیل برداشت از ذخایر به یک رویهٔ بلندمدت مشکل‌ساز خواهد شد.

خبرگزاری رویترز روز جمعه ۳۰ مرداد گزارش داد که عرضهٔ نفت خام ایران به خریداران چینی در هفته گذشته کاهش یافت، زیرا محاصره دریایی آمریکا محموله‌های صادراتی تهران را قطع کرده و هم‌زمان سایهٔ تهدید تحریم‌های بیشتر از سوی واشینگتن نیز سنگینی می‌کند.

ایالات متحده ۲۲ تیر امسال، هم‌زمان با فروپاشی توافق بر سر توقف جنگ میان دو کشور، محاصرهٔ کشتیرانی و بنادر ایران را با هدف قطع فروش نفت که منبع اصلی درآمد ارزی تهران است، دوباره برقرار کرد و بر خسارات پیشین ناشی از حملات زمان جنگ به زیرساخت‌های انرژی کشور افزود.

به گفتهٔ چهار منبع تجاری آگاه از این موضوع، تعداد پیشنهادهای فروش محموله‌های نفت ایران به چین برای تحویل در ماه‌های سپتامبر و اکتبر نسبت به محموله‌های ژوئیه و اوت کاهش یافته است. این منابع گفتند که دلیل کاهش این پیشنهادها، فروخته شدن بشکه‌هایی است که از قبل در نفتکش‌های روی آب بارگیری شده بودند.

بر اساس داده‌های شرکت ردیابی کشتیرانی «کپلر»، صادرات نفت ایران از اواسط ماه ژوئیه کاهش یافته و از آن زمان تاکنون هیچ عبور قابل مشاهده‌ای از تنگهٔ هرمز توسط ابرنفتکش‌های حامل نفت خام ایران ثبت نشده است، هرچند بسیاری از شناورها فرستنده‌های موقعیت‌یاب خود را خاموش می‌کنند که ردیابی آن‌ها را دشوار می‌سازد.

به نوشته رویترز، این کمبود عرضه، خوراک کلیدی پالایشگاه‌های مستقل چین را که عموماً با عنوان «قوری‌ها» شناخته می‌شوند، تهدید می‌کند. این پالایشگاه‌ها که در استان شاندونگ در شرق چین مستقر هستند، حدود یک‌پنجم از ظرفیت پالایشی این کشور را تشکیل می‌دهند و خریداران اصلی نفت تحریمی به شمار می‌روند.

سه تن از این منابع تجاری گفتند که برخی از محموله‌های نفت‌ خام ایران که معمولاً با تخفیف به فروش می‌رسند، اکنون با قیمتی بالاتر از شاخص معاملات آتی نفت برنت عرضه می‌شوند.

داده‌های کپلر نشان می‌دهد که ذخایر نفت خام ایران در مخازن شناور واقع در خارج از منطقهٔ تحت محاصرهٔ آمریکا، از حدود ۱۰۵ میلیون بشکه قبل از برقراری مجدد محاصره، به حدود ۸۰ میلیون بشکه کاهش یافته است.

دو تن از منابع تخمین زدند که تنها حدود ۳۰ میلیون بشکه نفت خام ایران در آب‌های آسیا باقی مانده باشد که نصف میزان معمول است.

مویو ژو، تحلیلگر ارشد نفت خام در کپلر، در پستی که روز جمعه در لینکدین منتشر کرد، نوشت: «این نشان می‌دهد که خریداران ممکن است عملاً شاهد عرضه جدیدی از سوی ایران برای تحویل از اواخر سپتامبر به بعد نباشند، زیرا تاکنون هیچ نفتکش حامل نفت ایران موفق به شکستن محاصره آمریکا نشده است».

رئیس مجلس شورای اسلامی با هشدار تلویحی نسبت به شرایط اقتصادی جامعه ایران گفت: «ما هر چقدر قدرت نظامی داشته باشیم ولی اگر مردم گرسنه باشند و گردش مالی، رشد اقتصادی و تولید ملی نداشته باشیم، دوام نمی‌آوریم».

محمدباقر قالیباف روز جمعه ۳۰ مرداد در اظهاراتی در عراق برای افرادی که «فعالان اقتصادی ایران و عراق» معرفی شده‌اند، با «ظالمانه» خواندن تصمیمات جدید دولت آمریکا برای اعمال تحریم‌های اقتصادی شدید علیه ایران گفت: «باید برای غلبه بر آن‌ها برنامه‌ریزی کنیم تا بتوانیم بر آن‌ها فائق آییم».

قالیباف که رئیس گروه مذاکره‌کننده ایران با آمریکا پس از جنگ اخیر بود، در اظهارات خود خواستار استفاده از پول ملی ایران وعراق در مبادلات تجاری بین دو کشور شد و گفت: «می‌شود به دهان ارز آمریکایی زد».

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز ۲۹ مرداد گفت طرح واشینگتن برای تشدید تحریم‌های اقتصادی ایران با هدف «سرنگونی» حکومت جمهوری اسلامی دنبال می‌شود.

به گفته او، «این بزرگ‌ترین انزوای اقتصادی هماهنگ‌شده در تاریخ جهان خواهد بود». جزئیات این تحریم‌ها قرار است دوشنبه هفته آینده اعلام شود.