تداوم اعتراضات شبانه در تهران و شهرهای دیگر؛ چندین معترض در ملکشاهی کشته شدند

در ادامه توسل حکومت جمهوری اسلامی به تاریخ و نمادهای ایران باستان در پی جنگ ۱۲ روزه، میدان انقلاب در تهران روز جمعه صحنه رونمایی از مجسمه زانو زدن والِریَن (والریانوس) امپراتور روم در برابر شاپور اول، از شاهنشاهان ساسانی، بود.

این مراسم با عنوان «در برابر ایران دوباره زانو می‌زنید» با حضور جمعیتی چشمگیر از مردم در پی اعلام برگزاری کنسرت رایگان پنج خواننده با کمک ارکستر سمفونیک همراه بود.

سنگ‌نگارهٔ پیروزی شاپور یکم بر امپراتوری روم در نقش رستم، یکی از شاخص‌ترین یادگارهای عصر ساسانی است که صحنهٔ اسارت والرین، امپراتور روم، را در برابر شاهنشاه ایران به تصویر می‌کشد. این نقش برجسته، که در نزدیکی آرامگاه داریوش هخامنشی تراشیده شده، شاپور را سوار بر اسب نشان می‌دهد که والرین و فیلیپ عرب، از فرستادگان امپراتوری روم، را به اسارت گرفته است.

روایت‌های تاریخی و بررسی‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد که این صحنه یادآور پیروزی شاپور در نبرد اِدسا در سال ۲۶۰ میلادی است، زمانی که سپاه ایران، امپراتور والرین و سپاهیانش را به اسارت گرفت.

در نزدیک به نیم‌قرن حکومت، مقامات جمهوری اسلامی همواره یا تاریخ ایران باستان به‌ویژه در ارتباط با پادشاهان را نادیده گرفته یا به‌شدت از آن انتقاد کرده‌اند. از جمله علی خامنه‌ای که در یک سخنرانی هم در گذشته به زانو زدن امپراتور روم در برابر پادشاه ایرانی اشاره کرده در چند سخنرانی تأکید کرده که دستاوردهای این پادشاهان هرگز به دستاوردهای پس از ظهور اسلام نمی‌رسد.

با این حال در پی عملیات ضربتی اسرائیل که روز ۲۳ خرداد شروع شد و بعدا جنگ ۱۲ روزه نام گرفت، این مقامات در چرخشی ناگهانی در تلاشی که به نظر می‌رسد برای احیای غرور ملی و تهییج احساسات در مردم کشور باشد بارها به تاریخ ایران باستان متوسل شده‌اند.

عملیات اسرائیل به‌ویژه در روز اول برای ایران بسیار خسارت‌بار بود؛ در این عملیات عده زیادی از فرماندهان رده بالای نظامی و دانشمندان هسته‌ای هدف قرار گرفته و جان باختند. جنگ ۱۲ روزه در پایان با حملات سنگین آمریکا به سه مرکز اتمی ایران همراه بود.

با این حال در چند ماهی که از این جنگ می‌گذرد، مقام‌های حکومتی بارها از پیروزی در برابر اسرائیل و آمریکا سخن گفته‌اند.

مجید میرلطیفی، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، با اشاره به افزایش ۲۴ درصدیِ قیمت دام زنده از ابتدای سال گفت: «فروردین‌ماه، قیمت هر کیلو دام زنده ۲۵۰ هزار تومان بود که امروز به ۳۱۰ هزار تومان رسیده و با تداوم وضعیت کنونی در بازار نهاده‌های دامی، این رقم باز هم افزایش خواهد یافت».

او همچنین هشدار داد که «دهک‌های پایین جامعه دیگر توان خریدِ شیرِ کیلویی ۴۵ هزار تومان را ندارند» و «در صورت ادامهٔ این روند، قیمت ماست به‌زودی دو برابر می‌شود و مردم حتی نان‌وماست هم نمی‌توانند بخورند».

بر اساس تازه‌ترین گزارش رسمی مرکز آمار ایران، هزینه تأمین سبد خوراکی استاندارد برای یک خانوادهٔ چهارنفره در ایران به ۶۸.۹ درصد حداقل دستمزد رسیده است؛ رقمی که در مهر سال گذشته ۵۵.۴ درصد بود.

بر اساس این آمار، در یک سال گذشته قیمت مواد غذایی و آشامیدنی‌ها بیش از ۶۴ درصد افزایش یافته و گروه «نان و غلات» با تورم نزدیک به ۹۸ درصد رکورددار گرانی بوده است.

ویدئویی که روز جمعه ۱۶ آبان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، نشان می‌دهد که سطح آب در مخزن سد لتیان در حدی پایین رفته که کفِ سد آشکار شده است.

پیشتر محمد پازشگر، مدیر سد لتیان، گفته بود تنها ۱۰ درصد ظرفیت این مهم‌ترین منبع آبی شهر تهران پر است که نیمی از آن هم قابل برداشت نیست.

روز پنجشنبه مسعود پزشکیان گفته بود اگر تا آذرماه باران نیاید، باید آب را در تهران جیره‌بندی کرد و «اگر باز هم نبارید، آبی نمی‌ماند و باید تهران را خالی کنیم».

هم‌زمان دربارۀ وضعیت ذخایر آبی تهران به‌طور رسمی «وضعیت قرمز» اعلام شده است. محسن اردکانی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، اعلام کرد که وضعیت ذخایر آبی این استان در شرایط اضطراری قرار دارد. او افزود: میزان ذخایر سدهای تهران به پایین‌ترین حد خود در ۶۰ سال گذشته رسیده است.

اردکانی از شهروندان تهرانی خواست با صرفه‌جویی دست‌کم ۱۰ درصدی در مصرف آب، به تأمین آب شهر برای دو ماه آینده کمک کنند.

دادسرای مرکز خوزستان در واکنش به حادثۀ خودسوزی یک جوان اهوازی که به تجمع اعتراضی گروهی از مردم در مقابل بیمارستان محل بستری او انجامید، تهدید کرد با کسانی که بخواهند از این رویداد برای «تفرقه قومیتی و برهم زدن آرامش بهره‌برداری کنند»، برخورد قضایی خواهد شد.

در بیانیۀ این دادسرا که بعدازظهر ۱۶ آبان منتشر شد، همچنین آمده است که این هشدار قضایی «با توجه به تأکید مقام معظم رهبری مبنی بر ضرورت حفظ وحدت و انسجام ملی» صادر شده است.

عصر پنجشنبه ۱۵ آبان شماری از شهروندان اهوازی مقابل بیمارستان سوختگی طالقانی تجمع کردند؛ جایی که احمد بالدی، دانشجوی ۲۰ ساله عرب اهل اهواز، پس از خودسوزی بستری شده است.

معترضان خواستار برکناری شهردار اهواز و معاونان او و همچنین رسیدگی قضایی به حادثه خودسوزی احمد بالدی شدند.

این جوان اهوازی، صبح روز ۱۱ آبان، مقابل «پارک زیتون» این شهر در اعتراض به تخریب دکۀ خانوادگی خود توسط مأموران اجرائیات شهرداری اقدام به خودسوزی کرد و به‌دلیل شدت سوختگی در بیمارستان طالقانی اهواز بستری شد.

دادسرای مرکز خوزستان در پایان بیانیۀ خود افزوده است که «رسیدگی قضایی دقیق و همه‌جانبه به حادثه تلخ در دستور کار دادسرای مرکز استان قرار گرفته» است.

مقامات ایران و تاجیکستان از تصویب سند شناسایی رسمی منشور کوروش کبیر را به‌عنوان نخستین سند مکتوبِ حقوق بشر جهان در چهل‌وسومین کنفرانس عمومیِ یونسکو خبر دادند.

براساس این گزارش‌ها، چهل‌سومین کنفرانس عمومی یونسکو که در سمرقند در حال برگزاری است، روز پنجشنبه ۱۵ آبان با اجماع اعضا منشور کوروش کبیر را به‌عنوان نخستین سند مکتوبِ حقوق بشر جهان تصویب کرده و به‌رسمیت شناخت.

رسانه‌های ایران اعلام کردند این سند با ابتکار مشترک ایران و تاجیکستان و با همراهی عراق در صحن عمومیِ یونسکو به تصویب رسید. متن مصوبه، منشور کوروش را «سندی بنیادین در تاریخ تمدنِ بشری» و «نخستین نمود مکتوب از اصول آزادی، عدالت، مدارا و احترام به تنوع فرهنگی» توصیف می‌کند. بر اساس تصمیم کنفرانس، یونسکو موظف است آموزه‌های برگرفته از این منشور را در برنامه‌های آموزشی، فرهنگی و حقوق بشریِ خود تقویت کند.

به‌گزارش رسانه‌های ایران، نمایندگان کشورهایی چون مصر، عراق، کلمبیا، هند، نیجریه، پاکستان، ارمنستان و لهستان از این طرح حمایت کردند. وزارت علوم ایران، کمیسیون ملی یونسکو و نمایندگی دائم ایران در یونسکو از طراحان اصلیِ این ابتکار بودند. تاجیکستان نیز در بیانیه‌ای، تصویب این قطعنامه را اقدامی برای تقویتِ ارزش‌های انسانی و گفت‌وگوی بین‌فرهنگی توصیف کرد.

منشور کوروش که در موزهٔ بریتانیا نگهداری می‌شود، متنِ سخنان کوروش هخامنشی پس از فتحِ بابل در سال ۵۳۹ پیش از میلاد است و بر احترام به فرهنگ‌ها، آزادی ادیان و منع بردگی تأکید دارد.

۱۷۰ فعال فرهنگی، سیاسی و اجتماعی، با امضای بیانیه‌ای مشترک، برخوردهای امنیتی اخیر حکومت ایران با نویسندگان و‌ فعالان فرهنگی و مدنی چپ را یادآور «چپ‌ستیزی تاریخیِ جمهوری اسلامی» خوانده و آن را محکوم کردند.

امضاکنندگان این بیانیه می‌گویند نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی به یاری بازوهای ایدئولوژیک خود در تلاش برای بازتولید این روایت بوده‌اند که «مسبّب تمام مصیبت‌های نیم‌قرنهٔ یک ایدئولوژی ورشکسته و یک پروژهٔ ناتوان و در همهٔ جبهه‌ها شکست‌خورده، از مفهوم محبوسی به نام "چپ" نشئت گرفته و هر از چندگاه در حکم قربانی، منکوب و محصور می‌‌شود».

در هفته‌ای که گذشت، مأموران امنیتی جمهوری اسلامی شمار دیگری پژوهشگر، مترجم و نویسنده را بازداشت و یا بازجویی کرده‌اند. مهسا اسدالله‌نژاد، شیرین کریمی، پرویز صداقت، هِیمن رحیمی، محمد مالجو و رسول قنبری کسانی هستند که در این بیانیه به بازداشت و یا بازجویی از آن‌ها اشاره شده است.

امضاکنندگان این بیانیه با اشاره به نومیدی «از شنوایی گوش مقام‌هایی که هر روز تصویری تازه از رسواییِ دروغ‌ها و شکست‌های آن‌ها آشکار می‌شود»، خطاب به حکومت تأکید کرده‌اند که «شما در خیابان با سایه‌ها می‌جنگید حال آن که در میدانِ وجدان‌های مردم، خاک‌ریزهاتان پی‌درپی در حال سقوط است».

این جمله‌ای مشهور از میرحسین موسوی، از رهبران اعتراضات انتخاباتی سال ۱۳۸۸، است که در بیانیۀ ۱۵ آذر ۱۳۸۸ آورده بود.

روزنامۀ نیویورک‌تایمز از صدور حکم حبس برای یک مرد ایرانی-آمریکایی یهودی اهل نیویورک که به ایران سفر کرده بود، توسط حکومت جمهوری اسلامی خبر می‌دهد.

بر اساس این گزارش، کامران حکمتی، جواهرفروش ۷۰ ساله‌ای که در ماه مه برای سفری کوتاه به ایران رفته بود، از ماه ژوئیه در زندان اوین تهران به سر می‌برد.

نیویورک‌تایمز این خبر را به نقل از خانوادۀ آقای حکمتی که از بیم اقدامات تلافی‌جویانه حکومت، خواسته‌اند ناشناس بمانند، منتشر کرده است.

اتهام حکمتی، سفر به اسرائیل در ۱۳ سال پیش برای شرکت در جشن بر‌میتصوای (بلوغ مذهبی) پسرش گزارش می‌شود.

دادگاه انقلاب اسلامی ایران در اواخر ماه اوت سال جاری، با استناد به قانونی که سفر ایرانیان به اسرائیل را ممنوع می‌کند، آقای حکمتی را به چهار سال زندان محکوم کرد.

در سپتامبر، قوه قضائیه ایران مجازات سفر به اسرائیل را به دو سال زندان کاهش داد و سپس حکم حکمتی را نصف کرد.

کامران حکمتی که تابعیت دوگانه دارد، در ایران متولد شده اما در ۱۳ سالگی به ایالات متحده مهاجرت کرده بود. او با گذرنامۀ ایرانی خود به ایران سفر کرده بود تا خانواده‌اش را ببیند.

به‌نوشته نیویورک‌تایمز، وکیل خانواده حکمتی به دادگاه درخواست تجدیدنظر ارائه کرده‌اند، اما هنوز تاریخ رسیدگی دادگاه تجدیدنظر مشخص نشده است.

خانواده حکمتی می‌گویند او هیچ فعالیت سیاسی نداشته، سفرش به اسرائیل شخصی بوده و از سرطان تهاجمی مثانه رنج می‌برد و به همین دلیل امیدوار به آزادی او هستند.

علاوه بر آقای حکمتی، رضا ولی‌زاده، روزنامه‌نگار ایرانی-‌آمریکایی و خبرنگار پیشین رادیوفردا نیز در ایران زندانی است.

علی اکبر کوه‌پیگر، رئیس اتحادیه نانوایان مشهد، روز پنج‌شنبه تأیید کرد که قیمت نان در این شهر از چهارشنبه شب گذشته افزایش یافته است.

او گفت: «قیمت نان از شب گذشته در این کلان‌شهر افزایش یافته است و نان در نانوایی‌های دولتی ۱۵ درصد گران شده است.»

به این ترتیب قیمت هر نان سنگک در مشهد به شش هزار تومان رسیده است.

این چندمین بار است که در سال جاری اخبار حکایت از گران شدن نان دارد. در مردادماه سال جاری هم اطلاعات مرکز آمار ایران حاکی از آن بود که نان و غلات در طول یک ماه ۱۶.۶ درصد افزایش قیمت داشته است.

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌گوید با وجود حملات شدید و مخرب به تأسیسات هسته‌ای ایران، تهران هنوز به میزان کافی اورانیوم غنی‌شده و دانش لازم برای تولید سلاح هسته‌ای را دارد.

رافائل گروسی شامگاه پنج‌شنبه ۱۵ آبان در مصاحبه با شبکه فرانس ۲۴ البته تأیید کرد که برنامه هسته‌ای ایران در اثر حملات اسرائیل و آمریکا به مراکز کلیدی غنی‌سازی- نطنز، اصفهان و فردو- در ماه ژوئن «به شدت آسیب دیده است».

او با این حال هشدار داد که تهران به‌دلیل وجود میزان کافی اورانیوم غنی‌سازی‌شده و دانش فنی کافی، می‌تواند در «آینده‌ای نزدیک»، سلاح هسته‌ای بسازد.

گروسی گفت مواد هسته‌ای ایران که عمدتاً در همان سایت‌های هدف قرار گرفته باقی مانده‌اند، «به آن‌ها اجازه می‌دهد چند سلاح هسته‌ای بسازند».

به گفتۀ گروسی، «بازسازی پایگاه‌های آسیب‌دیده صنعتی-فناوری ایران زمان می‌برد»؛ کارشناسان تخمین زده‌اند ایران به یک سال زمان یا بیشتر نیاز دارد.

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همچنین حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را نقطه عطفی چشمگیر در چرخش از «دیپلماسی به استفاده از زور» نامید که نشان داد «سال‌ها مذاکره، معکوس» شد.

او با این حال خواستار بازگشت به گفت‌وگو شد و دیپلماسی را «تنها مسیر به سوی راه‌حل پایدار» نامید.

گروسی در عین حال ادعاهای برخی مقام‌های ایرانی را مبنی بر اینکه گزارش آژانس، «زمینه‌سازی» حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران بود، رد کرد.

بر اساس آمار تازه سمفا، سامانه مدیریت و فروش سینماها در ایران، تعداد تماشاگران فیلم در سینماهای ایران نسبت به سال گذشته نزدیک به چهار میلیون کاهش یافته است.

خبرگزاری ایسنا با استناد به آمار سمفا نوشت که از اول فروردین تا پایان ۱۵ آبان سال ۱۴۰۳ «فروش کلی سینما ۱۱۵۴ میلیارد تومان بوده و بیش از ۲۰ میلیون و ۵۹۱ هزار نفر به تماشای فیلم‌های روی پرده رفته بودند».

این در حالی است که آمار سینماروها در همین دوره در سال جاری سه میلیون و ۹۳۶ هزار نفر کاهش را نشان می‌دهد.

این خبرگزاری به نقل از «کارشناسان سینمایی» دلیل این کاهش آمار را «حال و هوای اجتماعی و اقتصادی مردم، و... اشباع مخاطب از تماشای فیلم‌های کمدی» عنوان می‌کند.

در حالی که در ایران هم همچون دیگر نقاط دنیا اینترنت و شبکه‌هایی چون نت‌فلیکس به کاهش تعداد سینماروها کمک کرده‌اند، به نظر می‌رسد تورم و کاهش قدرت خرید مردم و همین طور وجود سانسور در کشور که دست و پای سینماگران را بسته از جمله مهم‌ترین دلایل کاهش رونق سینما هستند.