گزارشها از ایران حاکی از «تعطیل عملی» صنعت گردشگری کشور بهدلیل ماهها رکود، بیثباتی اقتصادی، جنگ و اختلال و قطع اینترنت است.
رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران میگوید «دفاتر مسافرتی از نوروز سال گذشته تاکنون تقریباً هیچ فعالیت اقتصادی نداشتهاند» و دستاندرکاران صنعت گردشگری هشدار میدهند در شرایط «نه جنگ نه صلح» و تبعات آن، عملاً کسبوکارهای مرتبط با این صنعت خوابیده است.
حرمتالله رفیعی، روز سهشنبه ۲۲ اردیبهشت، گفت براساس برآوردهای ارائهشده به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، صنعت گردشگری «تنها طی دو ماه اخیر حدود پنج هزار میلیارد تومان زیان دیده است».
ایران از خرداد سال گذشته و در پی جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل درگیر جنگ و یا سرکوب اعتراضات و پیامدهای آنها بوده است. جنگ ۳۹ روزهای هم که از نهم اسفند پارسال با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل آغاز شد، همچنان در وضعیت آتشبس شکننده قرار دارد.
خروج نیروی انسانی متخصص از حوزهٔ گردشگری در حال حاضر یکی دیگر از بحرانهای اصلی است که این صنعت با آن مواجه شده است.
آنطور که آقای رفیعی خبر داده، «بسیاری از کارکنان آموزشدیدهٔ دفاتر مسافرتی بهدلیل نبود درآمد، جذب مشاغل دیگری مانند آرایشگری و فعالیتهای غیرمرتبط شدهاند».
روزنامه دنیای اقتصاد نیز نوشته است که برآوردها نشان میدهد حدود «یک میلیون شغل» در این صنعت تحتتأثیر شرایط جنگی و قطع اینترنت قرار گرفته است.
ضربۀ کاری قطع اینترنت به صنعت گردشگری
کارشناسان میگویند اگرچه جنگ اخیر تقاضای سفرهای داخلی و خارجی را کاهش داده، اما با قطع اینترنت و محدودیت دسترسی به شبکههای بینالمللی، کانالهای بازاریابی این صنعت عملاً قفل شده است.
وبسایت کجارو، که یک وبسایت گردشگری است، هم در گزارشی میگوید بازار سفر و گردشگری ایران با قطع ارتباطات و اینترنت با چالش جدی روبهرو شده و چشمانداز مشخصی نیز برای آینده وجود ندارد.
حکومت ایران اینترنت را از نهم اسفند پارسال بهبهانهٔ جنگ قطع کرده و همچنان عموم شهروندان از دسترسی به اینترنت محروم ماندهاند. این در حالی است که فعالان اقتصادی در دیگر حوزهها نیز گزارشهای متعددی از زیانهای اقتصادی گستردهٔ ناشی از قطع اینترنت منتشر کردهاند.
بر اساس گزارش وبسایت کجارو، پیگیری وضعیت از تعدادی کسبوکارهای حوزهٔ گردشگری نشان میدهد که فعالیت بسیاری از آنها با قطع اینترنت، پیامک و تماسهای بینالمللی با مشکل جدی روبهرو شده و تعداد زیادی از کسبوکارهای این بازار، فعالیت خود را متوقف کردند.
ابراهیم حاج خان میرزای صراف، عضو هیئت علمی دانشگاه علم و فرهنگ و کارشناس حوزه گردشگری، به روزنامه دنیای اقتصاد گفته: «قطع اینترنت باعث شد بسیاری از بنگاهها نتوانند با مخاطبان خود ارتباط برقرار کنند. حتی اگر کسبوکارها دسترسی اینترنتی داشته باشند، اما مخاطب در اینترنت حضور نداشته باشد، عملاً فرصتهای بازاریابی از دست میرود.»
شماری از فعالان حوزه گردشگری و بومگردی هم در شبکههای اجتماعی نوشتهاند بیشتر از جنگ، قطع اینترنت باعث شده سالها فعالیت تبلیغاتی گستردهٔ آنها نابود شود.
وبسایت خبرآنلاین نیز بهنقل از یاور عبیری، رئیس جامعه انجمنهای حرفهای اقامتگاههای بومگردی ایران، نوشته است که با قطع اینترنت، عملاً مسیر ارتباطی برای بسیاری از اقامتگاههای بومگردی که در مناطق دورافتاده قرار دارند و برای معرفی خدمات خود به گردشگران به شبکههای اجتماعی وابسته بودند، از بین رفته است.
در این شرایط، بسیاری از فعالان حوزه گردشگری میگویند نمیدانند چگونه باید کسبوکار خود را معرفی کنند و نبود این ابزارهای تبلیغاتی ضربهٔ جدی به فعالیت آنها وارد کرده است.
«حال بد» صنعت گردشگری ایران
امیر پویان رفیعی شاد، رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی دفاتر سفر هوایی، گردشگری و زیارتی استان تهران میگوید وضعیت گردشگری در ایران بحرانی است و این صنعت، «حال بدی» دارد.
برخی رسانههای داخلی نوشتهاند کاهش شدید سفر بهدلیل شرایط نابسامان اقتصادی و نیز لغو تورها بهدلیل اختلالات اینترنتی، آیندهٔ صنعت گردشگری ایران را که بر اساس الگوی توسعه تدریجی و سرمایهگذاری بلندمدت شکل گرفته، تیره کرده است.
بابک سهرابی، فعال صنعت گردشگری، به روزنامهٔ دنیای اقتصاد گفته صنعت گردشگری از جمله بخشهایی است که بهطور مستقیم و غیرمستقیم «بیشترین حساسیت را نسبت به فضای تنش و نااطمینانی دارد».
با وجود این هشدارها هنوز هیچ واکنشی از سوی حکومت به این خواسته که «اینترنت در سال ۱۴۰۵ دیگر یک ابزار جانبی نیست که بتوان آن را برای هفتهها و ماهها از زندگی مردم حذف کرد. اقتصاد، آموزش، ارتباطات و حتی اعتماد عمومی به آن گره خورده»، دیده نمیشود.
وضعیت جنگی، علاوه بر ایران، بر صنعت گردشگری دیگر کشورهای منطقه به خصوص کشورهای حوزه خلیجفارس از جمله امارات نیز در مقیاسی دیگر تأثیرگذار بوده است.
شورای جهانی سفر و گردشگری در ماه مارس برآورد کرد که خاورمیانه از زمان آغاز جنگ، روزانه در حال از دست دادن حدود ۶۰۰ میلیون دلار از درآمد گردشگری خود است.
امارات که طی دههها تلاش کرده جایگاه خود را به عنوان یک قطب جهانی گردشگری تثبیت کند، از جمله کشورهایی است که بیشترین آسیب را در جریان جنگ اخیر دیده است.
خبرگزاری رویترز نیز نوشته است در سراسر اروپا و فراتر از آن، گردشگران در حال تغییر برنامههای خود در جهانی با نفت ۱۰۰ دلاری، کمبود عرضه سوخت جت، افزایش هزینهها و درگیریهای خاورمیانه هستند.
