عربستان سعودی پس از حمله پهپادی به خط لوله راهبردی شرق به غرب، فعالیت این مسیر انتقال نفت را بهطور موقت متوقف کرد؛ همزمان، منابع دولت یمن میگویند حوثیها با تصرف جزیره راهبردی پریم در تنگه بابالمندب، کنترل خود بر کشتیرانی در دریای سرخ را گسترش دادهاند.
خبرگزاری رویترز روز شنبه ۲۱ شهریور گزارش داد که بغداد و ریاض منشأ حمله به خط لوله عربستان را خاک عراق اعلام کردهاند. دفتر نخستوزیر عراق نیز فرمانده عملیات نظامی استان میسان در جنوب شرقی این کشور را در ارتباط با این حمله برکنار کرد.
استان میسان با ایران هممرز است و از مناطقی بهشمار میرود که شبهنظامیان شیعه مورد حمایت جمهوری اسلامی در آن نفوذ و فعالیت دارند. با این حال، هنوز مسئولیت حمله را هیچ گروهی بر عهده نگرفته است.
خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری شرق به غرب، نفت را از شرق عربستان به سواحل دریای سرخ منتقل میکند و در ماههای اخیر روزانه بین چهار تا پنج میلیون بشکه نفت، معادل چهار تا پنج درصد عرضه جهانی، از طریق آن جابهجا شده است.
وزارت انرژی عربستان اعلام کرد این خط لوله را پس از چند حمله در مناطق ریاض و مدینه، بهعنوان اقدامی احتیاطی بسته است. تصاویر ماهوارهای برخاستن دود سیاه از بخشی از خط لوله در جنوب مدینه را نشان میدهد. وزارت خارجه عربستان نیز از زخمیشدن شماری از افراد و وارد آمدن خسارت خبر داده، اما جزئیاتی درباره تأثیر حمله بر صادرات نفت منتشر نکرده است.
این خط لوله در شرایطی اهمیت بیشتری یافته بود که جنگ میان ایالات متحده و ایران، رفتوآمد نفتکشها از تنگه هرمز را بهشدت کاهش داده است. اختلال همزمان در دو سوی شبهجزیره عربستان، قیمت جهانی نفت را بار دیگر به بیش از ۱۰۰ دلار برای هر بشکه رسانده است.
عربستان پس از درخواست نخستوزیر عراق تاکنون از اقدام تلافیجویانه خودداری کرده، اما تأکید کرده است که حق خود را برای اتخاذ «تمامی تدابیر لازم» بهمنظور حفاظت از منافعش محفوظ میداند. دولت عراق نیز حمله را محکوم کرده و گذرگاه مرزی شلمچه با ایران را بهطور احتیاطی بسته است.
در همین حال خبرگزاریهای داخلی ایران خبر میدهند که بستهشدن مرز شلمچه و لغو تمامی پروازهای میان ایران و فرودگاه بینالمللی بصره تا اطلاع ثانوی، سفر تیم استقلال و هوادارانش به این شهر برای دیدار با تیم السد را نیز با مشکل روبهرو کرده است. رسانههای ورزشی ایران میگویند مسئولان باشگاه استقلال در حال رایزنی برای یافتن مسیری جایگزین بهمنظور سفر به بصره هستند.
پیشروی حوثیها در بابالمندب
چهار منبع دولت یمن به رویترز گفتند که حوثیهای مورد حمایت ایران روز جمعه جزیره پریم را در ورودی جنوبی دریای سرخ تصرف کردهاند. این جزیره در تنگه بابالمندب قرار دارد و تسلط بر آن میتواند امکان نظارت و اعمال فشار بیشتر بر یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان را فراهم کند.
نیروهای دولت یمن اعلام کردهاند برای بازپسگیری مناطق تصرفشده در عملیات سریع حوثیها در امتداد ساحل دریای سرخ، ضدحمله خواهند کرد.
رویترز پیشتر به نقل از منابع خود گزارش داده بود که پیشروی حوثیها با هدایت مستقیم سپاه پاسداران انجام شده و تهران از این گروه خواسته است حملات به عربستان را تشدید کند. جمهوری اسلامی حوثیها را متحد خود میداند، اما ارائه فرماندهی نظامی مستقیم به آنان را رد کرده و میگوید این گروه «نیابتی» ایران نیست.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، گفته است کشتیرانی برای همه کشتیها بهجز شناورهای عربستانی که مشمول ممنوعیت اعلامشده این گروه هستند، امن خواهد بود.
درخواست کمک نظامی از آمریکا
دو منبع آگاه به رویترز گفتند محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، روز پنجشنبه دستکم دو بار با دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، تماس گرفته و خواستار کمک نظامی واشینگتن برای مقابله با حوثیها شده است.
به گفته این منابع، واشینگتن اعلام کرده که در حال حاضر حاضر به مداخله مستقیم نظامی نیست، اما برای تبادل اطلاعات و تعیین اهداف به عربستان کمک خواهد کرد.
کاخ سفید درباره تماسهای گزارششده میان دو رهبر اظهار نظر نکرد، اما یک مقام ارشد دولت آمریکا گفت واشینگتن بهطور مستمر با عربستان و دولت یمن در گفتوگو است.
در همین حال، روز ۱۸ شهریور خبر رسید که خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، هشدار داده است که ادامه حملات حوثیها به خاک عربستان میتواند «پیمان دفاعی مکه» میان پاکستان، عربستان و ترکیه را وارد مرحله اجرایی کند. او گفت اسلامآباد به مفاد این پیمان متعهد است و در صورت نیاز به تعهدات خود عمل خواهد کرد؛ توافقی که بر اساس آن، تجاوز به یکی از سه کشور تهدیدی علیه هر سه عضو تلقی میشود. آقای آصف در عین حال گفت این پیمان میتواند کارکرد بازدارنده داشته باشد و فعالشدن آن لزوماً به معنای واکنشی نظامی و همسان از سوی تمامی اعضا نیست.
یک روز پیش از او، مارکو روبیو وزیر خارجۀ آمریکا هم با اشاره به نقش نیابتی حوثیها در قبال جمهوری اسلامی، گفت معتقد است که «دست ایران پشت بسیاری از حملات حوثیها به عربستان سعودی مخفی است».
وزیر خارجۀ آمریکا با تأکید بر روابط دفاعی کشورش با عربستان سعودی، گفت واشینگتن تحولات یمن را از نزدیک زیر نظر دارد.
