با گسترش درگیریها میان آمریکا، اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران، حمله به تأسیسات گازی پارس جنوبی در جنوب ایران و سپس هدف قرار گرفتن تأسیسات گاز قطر، تنشها در خلیج فارس را وارد مرحلهای تازه کرده و نگرانیها درباره امنیت انرژی جهان را افزایش داده است.
رسانههای رسمی ایران گزارش دادهاند که در حملات هوایی روز چهارشنبه ۲۷ اسفند، بخشهایی از تأسیسات گازی پارس جنوبی در عسلویه هدف قرار گرفته و دچار آتشسوزی شده است. مقامهای محلی در استان بوشهر اعلام کردهاند چند فاز این مجموعه از مدار خارج شده تا از گسترش آتش جلوگیری شود.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز از هدف گرفته شدن مخازن و تأسیسات در «فازهای مختلف پالایشگاه سوم، چهام، پنجم و ششم» خبر داده است.
این نخستین بار است که اسرائیل به تأسیسات گاز طبیعی ایران حمله میکند که برای اقتصاد کشور حیاتی است.
میدان گازی پارس جنوبی، که ایران و قطر در آن شریک هستند، بزرگترین ذخیره گاز طبیعی شناختهشده جهان است و حدود ۷۰ درصد گاز مصرفی ایران را تأمین میکند. هدف قرار گرفتن این میدان، بلافاصله بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار داد و قیمت نفت برنت بیش از پنج درصد افزایش یافت و به حدود ۱۰۸ دلار در هر بشکه رسید.
ساعاتی پس از این حمله، سپاه پاسداران با صدور هشدارهایی از کارکنان تأسیسات نفت و گاز در کشورهای عربستان، امارات و قطر خواست این مناطق را ترک کنند. اندکی بعد، گزارشهایی از حملات ایران به زیرساختهای انرژی در منطقه منتشر شد.
در قطر، شرکت دولتی انرژی اعلام کرد تأسیسات اصلی گاز در شهر صنعتی رأس لفان هدف حمله موشکی قرار گرفته و دچار «خسارتهای گسترده» شده است، هرچند تلفات جانی گزارش نشده است.
مجتمع صنعتی رأس لفان بزرگترین تأسیسات تولید گاز طبیعی مایع در جهان است. قطر حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی گاز طبیعی مایع را تولید میکند و اروپا وابستگی زیادی به صادرات گاز این کشور دارد.
وزارت خارجه قطر این حمله را «نقض حاکمیت» خود و عبور از «خطوط قرمز» دانست و همزمان وابستگان نظامی و امنیتی سفارت ایران را اخراج کرد.
در عربستان سعودی نیز مقامها از زخمی شدن چهار نفر در ریاض بر اثر سقوط بقایای موشک خبر داده و اعلام کردند چندین پهپاد را رهگیری کردهاند. امارات متحده عربی هم از توقف فعالیت یک تأسیسات گازی پس از سقوط بقایای موشک و هدف قرار گرفتن یک میدان نفتی بدون تلفات خبر داد.
همزمان، فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان اعلام کرد کشورش حق پاسخ نظامی را برای خود محفوظ میداند و افزود اعتماد به ایران «بهطور کامل از بین رفته است». او حملات ایران را «از پیش طراحیشده» توصیف کرد و هشدار داد هرگونه تهدید علیه آزادی کشتیرانی نیازمند واکنش جمعی خواهد بود.
در سطح دیپلماتیک، وزیران خارجه ۱۲ کشور عربی و اسلامی در نشستی در ریاض حملات ایران به کشورهای منطقه را محکوم کرده و خواستار توقف فوری آن شدند. در مقابل، آنها همچنین بر لزوم حفاظت از زیرساختهای غیرنظامی و حیاتی تأکید کردند.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، نیز خواستار تعلیق فوری حملات به زیرساختهای انرژی و آب شد و نسبت به پیامدهای این روند برای امنیت جهانی هشدار داد.
پیامدهای اقتصادی این درگیریها نیز به سرعت در حال گسترش است. عراق اعلام کرده واردات گاز از ایران بهطور کامل متوقف شده و این موضوع حدود ۳۱۰۰ مگاوات از ظرفیت تولید برق این کشور را کاهش داده است.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هشدار داده در صورت حمله دوباره ایران به قطر، ایالات متحده ممکن است کل میدان گازی پارس جنوبی را هدف قرار دهد. او همچنین تأکید کرده واشینگتن از حمله اولیه اسرائیل به این میدان اطلاع نداشته است.
ترامپ: در صورت حمله دوبارهٔ ایران به قطر، کل پارس جنوبی را منهدم میکنیم
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد حمله به میدان گازی پارس جنوبی ایران توسط اسرائیل انجام شده و ایالات متحده و قطر هیچ نقشی در آن نداشتهاند.
او در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت واشینگتن از این حمله اطلاع نداشته و قطر نیز کاملاً بیخبر بوده است.
ترامپ همچنین هشدار داد در صورت حمله جمهوری اسلامی ایران به قطر، آمریکا کل میدان گازی پارس جنوبی را «بهطور گسترده» هدف قرار خواهد داد.
به گفته او، اسرائیل نیز دیگر به این تأسیسات حمله نخواهد کرد، مگر آنکه ایران اقدامی تازه انجام دهد.
متن کامل پیام دونالد ترامپ در تروث سوشال:
«اسرائیل، از سر خشم نسبت به آنچه در خاورمیانه رخ داده، بهطور خشونتآمیز به یک تأسیسات بزرگ به نام میدان گازی پارس جنوبی در ایران حمله کرده است. تنها بخش نسبتاً کوچکی از این مجموعه هدف قرار گرفته است. ایالات متحده از این حملهٔ خاص هیچ اطلاعی نداشت و کشور قطر به هیچوجه منالوجوه در آن دخیل نبوده و از وقوع آن نیز کاملاً بیخبر بوده است.
متأسفانه ایران از این موضوع و دیگر جزئیات مرتبط با حمله به پارس جنوبی اطلاع نداشت و بهطور ناعادلانه و غیرموجه بخشی از تأسیسات گاز طبیعی مایع (الانجی) قطر را هدف حمله قرار داد.
دیگر هیچ حملهای از سوی اسرائیل به این میدان بسیار مهم و ارزشمند پارس جنوبی انجام نخواهد شد، مگر آنکه ایران بهطور نابخردانه تصمیم بگیرد به کشوری کاملاً بیگناه، در این مورد قطر، حمله کند؛ که در آن صورت، ایالات متحده آمریکا، با یا بدون کمک یا رضایت اسرائیل، کل میدان گازی پارس جنوبی را با چنان قدرت و شدتی بهطور گسترده منهدم خواهد کرد که ایران مثال آن را نه دیده و نه مشاهده کرده است.»
من تمایلی به صدور مجوز چنین سطحی از خشونت و ویرانی ندارم، زیرا پیامدهای بلندمدتی برای آیندهٔ ایران خواهد داشت، اما اگر تأسیسات الانجی قطر بار دیگر هدف حمله قرار گیرد، در انجام این کار تردید نخواهم کرد.
از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم.
دونالد جی. ترامپ، رئیسجمهور»
ساعاتی پیش از این تهدید رئیس جمهور آمریکا، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در واکنش به حملات روز چهارشنبه اسرائیل به زیرساختهای انرژی در ایران در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که «این به معنای خودکشی برای آنها است» و افزود که «معادلهٔ چشم در برابر چشم برقرار است و سطح جدیدی از درگیری آغاز شده است.»