دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، میگوید از جمهوری اسلامی تضمینهایی گرفته است که ایران سلاح هستهای تولید نخواهد کرد. همزمان گزارشهایی منتشر شده از این که او تفاهمنامه را با شرایطی «سختتر» دوباره به تهران فرستاده است.
هرگونه تغییر در متن پیشنهادی تفاهمنامه میتواند توافق برای پایان رسمی جنگ در خاورمیانه و بازگشایی مسیر دریایی تنگه هرمز را، پس از هفتهها تلاش برای دستیابی به توافق در میانهٔ لحنهای تند و درگیریهای پراکنده، باز هم به تأخیر بیندازد.
چند رسانه در آمریکا از جمله روزنامه نیویورک تایمز و وبسایت اکسیوس خبر دادهاند که رئیس جمهور آمریکا در آخرین جلسه خود درباره مذاکرات با جمهوری اسلامی خواستار اعمال تغییراتی در متن تفاهمنامه با تهران شده است.
اکسیوس بامداد یکشنبه، دهم خردادماه، نوشت که انتظار میرود که تفاهمنامه بین واشینگتن و تهران خیلی زود نهایی شود، اما دونالد ترامپ تمایل دارد که «چند نکته که از نظر او حائز اهمیت بیشتر است» تقویت شود، از جمله در مورد اورانیوم غنیشده ایران.
جلسه دونالد ترامپ با مشاوران ارشدش در روز جمعه، هشتم خردادماه، که طبق وعده او قرار بود نتیجه چند هفته مذاکره را روشن کند پس از بیش از دو ساعت بدون اعلام نتیجه به پایان رسید.
بامداد شنبه، ۹ خردادماه، روزنامه نیویورک تایمز به نقل از یک مقام ارشد دولت که به نامش اشاره نکرد، نوشت که ترامپ در این جلسه به نتیجهای درباره تفاهمنامه با تهران نرسیده است.
رئیسجمهور آمریکا پیشتر اعلام کرده بود که روز جمعه در اتاق وضعیت کاخ سفید جلسهای با حضور مشاورانش برگزار خواهد کرد تا تصمیم نهایی درباره توافق با ایران را اتخاذ کند.
ترامپ گفت که توافق پایان دادن جنگ باید شامل مواردی مانند تعهد ایران به باز شدن تنگه هرمز و نابودی ذخایر اورانیوم باشد.
با این حال ساعتی بعد سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در واکنش به این پیام دونالد ترامپ دربارهٔ محتوای توافق میان آمریکا و ایران اعلام کرد که تفاهم میان دو کشور هنوز نهایی نشده است.
ترامپ: اگر به آنچه میخواهیم نرسیم، کار را به شکل دیگری تمام خواهیم کرد
حال گزارشهای تازه از جمله در روزنامه نیویورک تایمز حاکی از این است که او در پی جلسه روز جمعه تغییراتی «با شرایط سختتر» را بار دیگر به تهران فرستاده است.
این روزنامه به نقل از سه مقام نوشته است که این شرایط سختتر برای ایران فرستاده شده، اما مشخص نیست که ترامپ دقیقا خواستار چه تغییراتی شده است. با این حال، به نوشته نیویورک تایمز به نقل از یک مقام، این شرایط سختتر برای آن برای ایران گذاشته شده تا آنها را به پذیرش شرایط قبلی ترغیب کند.
در همین زمینه، رئیسجمهور آمریکا در مصاحبهای که شنبهشب در برنامه لارا ترامپ، عروسش، در شبکه فاکس نیوز پخش شد، گفت: «تنها تضمینی که باید داشته باشم این است که هیچ سلاح هستهای وجود نداشته باشد. آنها با این موافقت کردهاند و این بسیار جالب بود.»
با این حال، تهران پیشتر در ادعاهای ترامپ تردید کرده و به نظر میرسد طرفها بر سر اولویتهای اصلی خود همچنان فاصلهٔ زیادی دارند.
ترامپ و مقامهای آمریکایی پیشتر گفته بودند که به دستیابی به توافق نزدیک شدهاند، اما او در مصاحبه با فاکس نیوز لحنی کمشتابتر در پیش گرفت و به احتمال اقدام نظامی دوباره اشاره کرد.
او گفت: «عجلهای ندارم. آرامآرام و مطمئناً داریم، فکر میکنم، به آنچه میخواهیم میرسیم و اگر به آنچه میخواهیم نرسیم، کار را به شکل دیگری تمام خواهیم کرد.»
به گزارش رسانههای داخل ایران، جمهوری اسلامی گفته است پیش از ورود به گفتوگوهای محتوایی دربارهٔ موضوعاتی مانند برنامه هستهای خود، آزادسازی ۱۲ میلیارد دلار دارایی مسدودشدهاش را ضروری میداند.
رسانههای ایران همچنین گزارش دادهاند که تهران اظهارات پیشین ترامپ دربارهٔ اینکه اورانیوم غنیشدهٔ ایران، که مادهٔ مورد نیاز ساخت سلاح هستهای است، نابود خواهد شد را «بیاساس» خوانده است.
تهران همچنین تأکید کرده است که لبنان باید در هر توافقی برای پایان جنگ گنجانده شود؛ این در حالی است که درگیریها در لبنان ادامه دارد و بیروت اسرائیل را به اجرای «سیاست زمین سوخته» متهم کرده است، در حالی که نیروهای اسرائیلی پیشروی کرده و حملات هوایی بیشتری را علیه گروه حزبالله مورد حمایت ایران، انجام دادهاند.
تنش ادامه دارد
اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر اینکه «اگر به آنچه میخواهیم نرسیم، کار را به شکل دیگری تمام خواهیم کرد» بازتابدهندهٔ اظهارات پیت هگست، رئیس پنتاگون، بود که روز شنبه در یک نشست دفاعی در آسیا گفت واشینگتن در صورت لزوم «بیش از اندازهٔ کافی» توانایی ازسرگیری جنگ را دارد.
اگرچه حملات روزانه در سراسر ایران و خلیج فارس، پس از برقراری آتشبس موقت میان تهران و واشینگتن در ماه آوریل و سپس گفتوگوهای تاریخی به میزبانی پاکستان متوقف شده است، اما درگیریهای پراکندهٔ مسلحانه ادامه داشته است.
رادیو و تلویزیون دولتی ایران گزارش داد که سپاه پاسداران یک پهپاد نظامی آمریکا را که «در آستانه ورود به آبهای سرزمینی ایران برای انجام عملیات خصمانه» بود، سرنگون کرده است، رخدادی که ایالات متحده آن را تأیید نکرده است.
اوایل هفته، شدیدترین درگیری از زمان آتشبس شکننده زمانی رخ داد که نیروهای آمریکایی بندرعباس را هدف حمله قرار دادند و ایران نیز با آتش تلافیجویانه پاسخ داد.
با این حال، دیپلماسی ادامه یافته است و ترامپ برای دستیابی به توافقی تحت فشار است که محاصرههای آمریکا و ایران در اطراف تنگه هرمز را لغو کند؛ محاصرههایی که عرضه جهانی نفت را مختل کرده و با افزایش قیمتها اقتصاد جهان را تهدید کرده است.
پس از آنکه ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت تهران پس از رفع محاصرهها در چارچوب هر توافقی، از کشتیهای عبوری از تنگه «هیچ عوارضی» دریافت نخواهد کرد، خبرگزاری فارس به نقل از منابعی گزارش داد که «چنین بندی در متن توافق وجود ندارد».
سپس خبرگزاری ایسنا روز شنبه به نقل از علیرضا سلیمی، نماینده مجلس، گزارش داد طرحی برای «اجرای مدیریت و حاکمیت ایران بر تنگه هرمز» بهزودی در مجلس تصویب خواهد شد.