مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشری ایران، در نشست شورای حقوق بشر این سازمان خواستار توقف حملات نظامی و رسیدگی به سرکوب خشونتبار اعتراضهای دیماه ۱۴۰۴ شد.
خانم ساتو روز دوشنبه ۲۵ اسفند گفت: «مردم ایران مجبور به تحمل سطح زیادی از خشونت و فقدان بودهاند. اول یک تشدید تنش نظامی همراه با محدودیت و بعد یک اعتراضات سراسری که با سرکوب مرگبار و بازداشت گسترده همراه بود. و قبل از این که بتوانند نفس بکشند یک حمله نظامی دیگر.»
اشاره او به جنگ معروف به ۱۲ روزه در تابستان گذشته و سپس دور تازه اعتراضات مردمی است که در دیماه با اعتراض بازاریان به افزایش قیمت دلار شروع شد، دو اتفاق بزرگی که پیش از جنگ کنونی رخ داد و هزاران کشته در ایران برجا گذاشت.
ساتو در گزارش خود افزود که مردم ایران «کشته شدند، بازداشت شدند، بیجا و مکان شدند و ارتباطشان با دنیا قطع شده است. آنها بین تحریم و خفقان بیامان گرفتار شدهاند. خشونت و مرگ زیادی [در ایران] رخ داده است.»
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در ادامه خواستار توجه به مردم ایران به عنوان محور هر راهحلی شد و ضمن درخواست برای توقف جنگ کنونی گفت: «همه طرفها باید فوراً گفتوگوی دیپلماتیک را از سر بگیرند. هر مسیری باید حقوق بشری، خواستۀ مردم ایران و پاسخگویی کامل درباره نقض قوانین بینالمللی از سوی همه طرفها را در نظر بگیرد.»
مای ساتو در عین حال تأکید کرد که پس از پایان جنگ، «جامعه بینالمللی نباید از آن چه در اعتراضهای دیماه و سرکوب مرگبار آن رخ داد» غافل شود.
او گفت: «مردم ایران در رسیدن به آیندهای دیگر و ایجاد تغییر بنیادین متحد هستند. آنها تلاش خود در تعیین سرنوشتشان را نمایش دادهاند. این باید محور هر راه حلی باشد.»
در این نشست سارا حسین، رئیس کمیته حقیقتیاب سازمان ملل، نیز با ارائه شرحی از شدت سرکوب اعتراضات دیماه از جمله کشته شدن بیش از هفت هزار نفر بر اساس گزارشهای نهادهای حقوقبشری و بازداشت گسترده معترضان و کادر درمان و هجوم به بیمارستانها گفت: «عدالت را نمیشود از طریق جنگ ایجاد کرد.»
به گفته او، «مردم ایران بین یک کارزار نظامی گسترده از یک سو و حکومت خودشان با سابقۀ طولانی سرکوب از سوی دیگر گرفتار شدهاند.»
مای ساتو یکشنبه شب در پیامی در شبکه ایکس از انتشار گزارش خود از وضعیت حقوق بشر در ایران در سال ۲۰۲۵ — از جمله اعتراضات سراسری که از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵ [دیماه ۱۴۰۴] آغاز شد — خبر داده بود.
به نوشته خانم ساتو، این گزارش، استفاده از نیروی مرگبار علیه معترضان، قطع ارتباطات مخابراتی، نقض بیطرفی پزشکی، و استفاده ابزاری از اتهامات مستوجب اعدام برای خاموش کردن صدای مخالفان را مستند میکند.
او در پیام خود همچنین تأکید کرده بود: «از زمان نهایی شدن این گزارش، وضعیت در پی حملات نظامی اسرائیل و ایالات متحده علیه ایران بیش از پیش وخیم شده است. من این حملات را غیرقانونی خواندهام و محکوم کردهام و از طرفین میخواهم فوراً به مخاصمات پایان دهند. مداخله نظامی غیرقانونی نباید با راهحلی برای وضعیت حقوق بشر در ایران اشتباه گرفته شود.»
نمایندهٔ ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران در پایان دیماه اعلام کرده بود که شمار کشتهشدگان اعتراضات اخیر در ایران در حال افزایش است و ممکن است زمینه برای بررسی «جنایت علیه بشریت» از سوی نهادهای بینالمللی علیه حکومت جمهوری اسلامی فراهم شود.