به گزارش نشریه آمریکایی فارن پالیسی، ۴۰ سال پیش در روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۸، اسرائیل به احتمال قوی مخفیانه یک انفجار اتمی در راستای توسعه برنامه هستهای خود در بخش جنوبی آبهای اقیانوس اطلس انجام داد، ولی آمریکا آن را مسکوت گذاشت.
بر اساس این گزارش، جیمی کارتر رئیس جمهوری وقت آمریکا فردای این رویداد با استناد به گزارش و تصاویر ماهوارهای گرفته شده از ماهواره «ولا ۶۹۱۱» متعلق به نهادهای اطلاعاتی کشورش مشکوک شد که انفجار اتمی ناشی از برنامه اتمی اسرائیل بوده، اما برای جلوگیری از اثرات منفی انتشار چنین خبری بر توافق صلح اسرائیل و مصر که یک سال پیشتر امضا شده بود، چشم خود را بر آن بست.
سخن از آزمایش اتمی در نزدیکی جزیره ادوارد در فاصله ۱۶۰۰ کیلومتری از ساحل جنوبی آفریقای جنوبی در اقیانوس اطلس است که در آن زمان از آن به عنوان «واقعه وِلا» نام برده میشد.
پیش از وقوع انفجار هستهای، برخی نهادهای نظامی و اطلاعاتی آمریکا نسبت به تحرکات هستهای در این بخش از جهان به دولت این کشور هشدار داده بودند.
نهادهای آمریکا بلافاصله آن زمان شک بردند که چنین آزمایشی یا از سوی دولت آپارتاید آفریقای جنوبی انجام شده یا اسرائیل که همواره مناسبات نزدیکی با آفریقای جنوبی داشت.
آمریکا از سالها پیش از آن از گزارشهای برخورداری اسرائیل از زرادخانه هستهای آگاه بود.
جیمی کارتر در یادداشتهای روز ۲۲ سپتامبر ۱۹۷۹ نوشت: «شواهدی از آزمایش هستهای در بخش آفریقای جنوبی به دست آمده؛ یا کار آفریقای جنوبی است یا اسرائیل با استفاده از کشتی در دریا این کار را کرده است....»
اما تیمی از کارشناسان که با ریاست مشاور امور علمی جیمی کارتر تشکیل شد، بعد از چند ماه از آن انفجار، در ماه مه ۱۹۸۰، و تنها بعد از سه جلسه، در گزارشی نوشت، ادعای انفجار اتمی درست نیست؛ این تیم از جمله اثرات مواد رادیواکتیو بر گوسفندان استرالیا را رد کرد.
به نوشته فارن پالیسی، کارتر واقف بود که نتیجهگیری این کمیته درست نیست.
گزارش فارن پالیسی که هفته گذشته در رسانههای عبری و انگلیسیزبان اسرائیل نیز بازتاب یافت، بر اساس «تحقیقات گسترده و جامع» و دقیقا در چهلمین سالروز آن انفجار هستهای، منتشر شد.
دانشمندان، مقامات وقت دولت آمریکا و کارشناسان منع تسلیحات هستهای برای این گزارش مورد مصاحبه قرار گرفته و اسناد آمریکایی را که با سپری شدن ۴۰ سال، از طبقهبندی محرمانه خارج شده، بررسی کردهاند.
نتیجهگیری مجموعه این افراد تقویت این احتمال است که آن انفجار حاصل یک آزمایش اتمی اسرائیل بود اما جیمی کارتر نظر به اشتیاق برای ارائه پیمان صلح کمپ دیوید میان مصر و اسرائیل به عنوان یک دستاورد برجسته دولت خود جهت انتخابات بعدی آمریکا، بر اقدام اسرائیل سرپوش گذاشت.
دولت اسرائیل یا کمیته انرژی اتمی این کشور (هموزن سازمان انرژی اتمی) به این گزارش واکنش نشان ندادند، همان گونه که اسرائیل همواره توان هستهای خود را عامدانه در ابهام باقی گذاشته است.
از واکنش جیمی کارترِ ۹۴ ساله به این گزارش نیز فعلا خبری منتشر نشده است.
جیمی کارتر رئیس جمهوری وقت دموکرات با وجود موفقیت در متقاعد کردن انور سادات و مناخم بگین رهبران وقت مصر و اسرائیل در سپتامبر ۱۹۷۸/ شهریور ۱۳۵۷ به امضای نخستین پیمان میان یک کشور عربی با اسرائیل، به خاطر آن که در ۱۴ ماه آخر ریاست جمهوریاش به سختی درگیر ماجرای دیپلماتهای سفارت آمریکا شد که به گروگان «نیروهای خط امام» در جمهوری اسلامی ایران درآمده بودند، در انتخابات بعدی کشورش از رونالد ریگان نامزد جمهوریخواهان شکست خورد.