معاون رئیسجمهور آمریکا روز دوشنبه ۲۵ خرداد در مصاحبههای مختلفی توضیحاتی دربارهٔ تفاهمنامه اخیر میان ایالات متحده و ایران برای پایان دادن به جنگ میان دو کشور ارائه کرد.
جیدی ونس از جمله اعلام کرد که متن کامل این تفاهمنامه پس از مراسم رسمی امضای آن در روز جمعه در سوئیس منتشر خواهد شد و در عین حال گفت ممکن است دونالد ترامپ متن آن را پیش از مراسم امضای رسمی منتشر کند.
او گفت این توافق پیشتر بهصورت الکترونیکی توسط رهبران دو طرف امضا شده است و از طرف ایران محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، و عباس عراقچی، وزیر خارجه، و مقامهای دیگر آن را امضا کردند.
تکذیب پرداخت نقدی به ایران
ونس در گفتوگو با فاکسنیوز گزارشهای مربوط به پرداخت ۲۴ میلیارد دلار از سوی آمریکا به ایران را «کاملاً نادرست» خواند و گفت این توافق، بازگشایی فوری تنگهٔ هرمز و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را تضمین میکند.
معاون رئیسجمهور آمریکا همچنین هشدار داد اگر ایران به تعهدات خود عمل نکند، از مزایای توافق محروم خواهد شد و دولت ترامپ میتواند گزینههایی مانند بازگرداندن محاصره یا ازسرگیری حملات نظامی را در نظر بگیرد.
او گفت: «همه اهرمها در دست ماست و اگر آنها به تعهداتشان پایبند نباشند، وقتی به آن مرحله برسیم تصمیم خواهیم گرفت چه اقدامی انجام دهیم».
ونس سپس اشاره کرد که این اقدام میتواند شامل ازسرگیری عملیات نظامی باشد.
او تصریح کرد: «من مدت زیادی است که ترامپ را میشناسم. برداشت من این است که این یعنی بازگشت و ازسرگیری بمبارانها. بله، ممکن است چنین شود و او این کار را انجام خواهد داد. فکر نمیکنم در این مورد تردیدی به خود راه دهد. و همچنین ممکن است به این معنا باشد که محاصره دوباره برقرار شود».
معاون رئیسجمهور آمریکا در عین حال گفت که هدف دونالد ترامپ «تغییر رفتار» جمهوری اسلامی است، نه تغییر حکومت.
بازگشت قطعی بازرسان آژانس
جیدی ونس همچنین در گفتوگو با شبکه انبیسی اعلام کرد که بر اساس تفاهمنامه میان واشینگتن و تهران، بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی «قطعاً» به ایران بازخواهند گشت.
او گفت یکی از بخشهای اصلی توافق این است که آژانس بینالمللی انرژی اتمی و آمریکا به ایران برای نابودی ذخایر اورانیوم با غنای بالا کمک کنند. به گفته ونس، این موضوع بهصراحت در تفاهمنامه قید شده است.
معاون رئیسجمهور آمریکا افزود که هنوز برخی جزئیات فنی مربوط به اجرای توافق باقی مانده است، اما انتظار میرود زمان آغاز بازرسیهای هستهای نیز بهزودی مشخص شود. ونس گفت که ممکن است زمان آغاز بازرسیهای هستهای نیز روز جمعه مشخص شود.
معاون رئیسجمهور آمریکا افزود: «انتظار ما این است که چون درباره این موضوع توافق گستردهای وجود دارد و اختلاف چندانی بر سر این مسئله مشخص نیست، این روند خیلی سریع آغاز شود».
ونس با اشاره به نقش قطر و پاکستان در میانجیگری مذاکرات گفت در صورت پایبندی ایران به تعهداتش، تهران از مزایای اقتصادی توافق بهرهمند خواهد شد.
او تأکید کرد آمریکا خواهان آن است که ایران در بلندمدت از بازسازی برنامهٔ تسلیحات هستهای خود صرفنظر کند. او در این زمینه از احتمال اعطای معافیت چشمگیر در تحریمها به ایران هم صحبت کرد.
عدم دریافت هزینه در تنگه هرمز
معاون رئیسجمهور آمریکا در گفتوگوی با شبکه «انبیسی» نیز گفت که ایالات متحده انتظار دارد ایران برای کشتیرانی از طریق تنگهٔ هرمز عوارض دریافت نکند. او در عین حال تأیید کرد که این موضوع، به عنوان بخشی از توافق صلح جدید مورد بحث قرار خواهد گرفت.
جیدی ونس در پاسخ به این سوال که آیا تفاهمی با ایران حاصل شده است که تنگهٔ هرمز فقط برای یک دورهٔ اولیهٔ ۶۰ روزه به صورت رایگان بازگشایی شود یا برای مدتی بیشتر، گفت: «انتظار ما این است که این تنگه برای مدت طولانی به صورت رایگان باز شود و این چیزی است که ما در این مذاکرات فنی به آن خواهیم پرداخت».
تفاهم در قالب سندی بسیار کلی
جیدی ونس همچنین در گفتوگو با شبکه خبری سیانان گفت تفاهمنامه امضاشده میان آمریکا و ایران «سندی بسیار کلی» است و جزئیات توافق باید در جریان مذاکرات بعدی مشخص شود.
ونس گفت: «این تفاهمنامه حدود یک صفحه و نیم است، بنابراین سندی بسیار کلی به شمار میرود. درباره شماری از مسائل، باید در مرحله مذاکرات فنی جزئیات را مشخص کنیم».
معاون رئیسجمهور آمریکا در توضیح گفت: «اگر ایرانیها تعهداتی درازمدت را بپذیرند که برای کشوری عادی بودن لازم است، اگر از برنامه تسلیحات اتمیشان دست بکشند و از تأمین مالی فعالیتهای تروریستی در سراسر خاورمیانه دست بردارند، آن گاه ما هم تمایل خواهیم داشت که معافیت چشمگیر در تحریمها به آنها بدهیم».
پیامی ویدئویی
معاون رئیسجمهور آمریکا در پیامی جداگانه با دفاع از توافق تازه با جمهوری اسلامی گفت این توافق به بازگشایی فوری تنگهٔ هرمز و جلوگیری دائمی از دستیابی ایران به سلاح هستهای منجر خواهد شد.
جیدی ونس در ویدئویی که بامداد سهشنبه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، گفت دولت دونالد ترامپ برنامه هستهای ایران را «به طور کامل در هم کوبیده» و اکنون تهران باید میان ادغام در اقتصاد جهانی یا تلاش برای بازسازی این برنامه یکی را انتخاب کند.
او افزود در صورت ارائه تعهدات بلندمدت از سوی ایران برای خودداری از احیای برنامه هستهایش، این کشور از مزایای اقتصادی و حضور در اقتصاد جهانی بهرهمند خواهد شد، اما اگر بهدنبال بازسازی آن باشد، منابع لازم برای این کار را در اختیار نخواهد داشت.
ایران و آمریکا روز ۲۴ خرداد بر سر متن یک تفاهمنامه برای پایان دادن به جنگ میان دو کشور، بازگشایی تنگه هرمز و پایان محاصره دریایی بنادر ایران به توافق رسیدند. با این همه هر دو طرف روایتهای به نسبت متفاوتی از مفاد آن ارائه دادهاند.
هر دو طرف روز دوشنبه وعده دادند که متن کامل تفاهمنامه بلافاصله پس از امضای رسمی منتشر شود و روایتشان از متن ثابت شود.