قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی اعلام کرد از ۱۴۹ اثر تاریخی و فرهنگی آسیبدیده در جریان جنگ ۴۰ روزه، تنها ۳۸ اثر در مالکیت این وزارتخانه است اما ۱۱۱ بنای دیگر در اختیار نهادهایی از جمله نیروهای نظامی، سازمان اوقاف، شهرداریها و بخش خصوصی قرار دارد.
علی دارابی، روز شنبه ۲۷ تیر، به خبرگزاری دولتی ایرنا گفت بهدلیل «ملاحظات نظامی» تاکنون امکان بازدید میدانی از برخی از این بناها فراهم نشده و بهرغم امکان دسترسی به برخی موارد در دو هفتهٔ اخیر، بهدلیل تداوم «شرایط امنیتی» در مناطق جنوبی کشور، تیمهای مرمتی هنوز نتوانستهاند از آنها بازدید کنند.
دارابی همچنین گفت وزارت میراث فرهنگی در حال تهیهٔ نامهای خطاب به رهبر جمهوری اسلامی و فرماندهان نیروهای مسلح است با این درخواست که «در شرایط صلح، مخازن سوخت و دیگر تأسیسات پرخطر از حریم آثار تاریخی و موزهها منتقل شود».
او با بیان اینکه «وامدار ایثارگری نیروهای مسلح هستیم»، تأکید کرد که برای حفظ و تداوم حیات بناهای تاریخی نباید چنین تأسیساتی در مجاورت آثار فرهنگی مستقر باشند.
معاون میراث فرهنگی همچنین از بینتیجه ماندن تلاشهای بینالمللی برای جذب کمک جهت مرمت آثار آسیبدیده خبر داد و گفت این وزارتخانه تاکنون بیش از ۱۷ مکاتبه با نهادهایی از جمله یونسکو، ایکوم، ایکوموس و ایکروم انجام داده، اما نتیجهٔ این رایزنیها «ناامیدکننده» بوده است.
بهگفتهٔ او، یونسکو اعزام کارشناسان و ارائهٔ کمک را به برقراری امنیت و بازگشایی مسیرهای هوایی مشروط کرده است. او همچنین در پاسخ به این پرسش که برخی کشورها نظیر چین قرار بود برای مرمت آثار آسیبدیده در جنگ به ایران کمک مالی کنند، گفت: «با وجود ملاقات با سفیر چین و پیگیری از طریق ائتلاف حفاظت از میراث فرهنگی، هنوز کمکی دریافت نکردهایم.»
بهگفتهٔ این مقام دولتی، سازمان برنامه و بودجه وعدهٔ اختصاص یک هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان برای مرمت آثار آسیبدیده را داده، اما هنوز این اعتبار پرداخت نشده و وزارت میراث فرهنگی ناچار شده است بخشی از هزینههای اولیه را از بودجهٔ داخلی خود تأمین کند.
این در حالی است که برآورد وزارت میراث فرهنگی از هزینهٔ مرمت آثار آسیبدیده در جنگ معادل ۱۰ هزار میلیارد تومان است که بهگفتهٔ دارابی، «بیش از بودجهٔ دو سال این وزارتخانه است».
معاون میراث فرهنگی در عین حال از پایان عملیات مرمت اضطراری شماری از بناها و موزهها از جمله کاخ گلستان، کاخ سعدآباد، موزهٔ آبگینه، موزهٔ هنرهای معاصر، ساختمان مرکزی وزارت میراث فرهنگی، مسجد اعظم قم و چند اثر تاریخی در استانهای اصفهان، زنجان و آذربایجان غربی خبر داد و گفت مرمت تعدادی دیگر از بناها در استانهای کردستان، همدان و آذربایجان شرقی همچنان ادامه دارد.
بر اساس این گزارش، در لرستان نیز عملیات آواربرداری حریم قلعه فلکالافلاک «توسط نهادهای نظامی» به پایان رسیده و تعمیرات شیشه و ویترینهای موزه در دست اجرا است.
دارابی دربارهٔ زمان بازگشایی موزهها نیز گفت این تصمیم به شرایط امنیتی و نظر نهادهای مسئول بستگی دارد و افزود در ملاقات با سفیر چین نیز از مقامات این کشور خواسته است که در بازنگری در هشدارهای امنیتی برای ورود مسافران از این کشور پیشقدم شوند.
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی پیشتر در ۲۶ فروردین اعلام کرده بود که در جریان جنگ ۴۰ روزه که از نهم اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، ۱۴۰ اثر تاریخی در ۲۰ استان ایران آسیب دیدند؛ از جمله ۶۳ اثر در تهران، ۲۳ اثر در اصفهان و ۱۲ اثر در کردستان. او همچنین میزان خسارت واردشده به آثار تاریخی را حدود هفت هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان و خسارت صنعت گردشگری را حدود سه هزار میلیارد تومان برآورد کرده بود.
آمار جدید اعلامشده از سوی معاون میراث فرهنگی نشان میدهد شمار آثار آسیبدیده اکنون به ۱۴۹ بنا افزایش یافته و برآورد هزینهٔ مرمت آنها نیز به ۱۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
این در حالی است که از هفتهٔ گذشته بار دیگر درگیری نظامی ایران و آمریکا از سر گرفته شده و آتشبس شکنندهای که با امضای تفاهمنامهٔ اسلامآباد برقرار شده بود، بهدلیل اختلاف دو طرف بر سر نحوهٔ اجرای برخی مفاد آن فرو پاشیده است.