آلودگی نفتی در سواحل جنوبی جزیرهٔ قشم که به جنگلهای حرا هم رسیده، همزمان با رسیدن نشت نفت از یک نفتکش به گلنشسته به سواحل عمان، نگرانیها دربارهٔ پیامدهای زیستمحیطی در دو سوی تنگه هرمز را افزایش داده است.
مقامهای جمهوری اسلامی هنوز منشأ آلودگی قشم را بهطور رسمی اعلام نکردهاند، اما سخنگوی وزارت خارجه میگوید شواهد اولیه نشان میدهد منشأ آن «یک کشتی فلهبر خارجی» بوده است.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، شامگاه چهارشنبه ۲۱ مرداد گفت آلودگی در سه نقطهٔ ساحلی و بخشهایی از سطح دریا مشاهده شده و از خلیج فارس بهسمت ساحل حرکت کرده است.
او بدون نام بردن از کشتی مورد نظر، گفت شواهد اولیه نشان میدهد منشأ آلودگی یک «کشتی فلهبر خارجی» بوده و افزود همهٔ طرفهایی که از کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز بهرهمند میشوند، «مسئول جبران خسارتهای زیستمحیطی واردشده به خلیج فارس و دریای عمان هستند».
رئیس ادارهٔ منابع طبیعی و آبخیزداری قشم اعلام منشأ دقیق آلودگی را به بررسیهای کارشناسی و جمعبندی گزارش دستگاههای مسئول موکول کرده است.
اما وبسایت تانکرترکرز که تردد کشتیها را رصد میکند، مدعی شده این آلودگی «به احتمال زیاد به حملهٔ ایران به یک کشتی باری به نام Minoan Pioneer در روز ۱۲ مرداد در آبهای عمان مرتبط است و لکهٔ نفتی پس از آن با جریان آب از تنگه هرمز به سواحل ایران رسیده است».
مقامهای جمهوری اسلامی این ادعای تانکرترکرز را هنوز رد یا تأیید نکردهاند.
پیش از آن، خبرگزاری ایرنا گزارش داده بود که بخشی از لکههای نفتی وارد جنگلهای حرای روستای نقاشه در ساحل جنوبی قشم شده و عملیات پایش و پاکسازی برای جلوگیری از گسترش بیشتر آلودگی آغاز شده است.
جنگلهای حرا از مهمترین زیستبومهای ساحلی ایران به شمار میروند و نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی، پایداری سواحل و زیستگاه آبزیان و پرندگان دارند.
شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، نیز روز چهارشنبه اعلام کرد عملیات پاکسازی آلودگی نفتی سواحل جنوبی قشم با مشارکت دستگاههای اجرایی و جوامع محلی ادامه دارد و تاکنون بخشی از نوار ساحلی سوزا پاکسازی شده است.
رسیدن نشت نفت به سواحل عمان
همزمان، خبرگزاری فرانسه گزارش داد که نشت نفت از نفتکش «کارولین بزنجی» با حدود ۸۰۰ هزار بشکه نفت روسیه که از نهم تیرماه امسال، پس از آسیب دیدن بر اثر انفجار، در نزدیکی یک منطقه حفاظتشده دریایی عمان به گل نشسته، طی روزهای اخیر به سواحل این کشور رسیده است.
بهگفتۀ مقامهای عمان، لکهٔ نفتی دستکم ۳۹۰ کیلومتر مربع را در بر گرفته و بخشی از سواحل منطقهٔ رأس مدرکه را آلوده کرده است. همچنین هشدار داده شده که سواحل جنوبی جزیرهٔ مصیره نیز ممکن است در معرض آلودگی قرار گیرد. این نشت، منطقهٔ حفاظتشدهٔ دریایی حلانیات را که زیستگاه گونههای ارزشمند دریایی از جمله لاکپشتهای کمیاب است، تهدید میکند.
مقامهای عمان هنوز علت نشت نفت را اعلام نکردهاند، اما شرکت امنیت دریایی بریتانیایی «ونگارد» گفته است این نفتکش در خردادماه در نزدیکی سواحل یمن هدف قرار گرفته بود.
در همین حال، شرکت امنیت دریایی بریتانیایی «امبری» روز پنجشنبه اعلام کرد عملیات نجات نفتکش «کارولین بزنجی» را که در نزدیکی سواحل عمان به گل نشسته، آغاز کرده و شناورهای امدادی برای پشتیبانی از این عملیات در راه هستند.
این شرکت همچنین اعلام کرد یک شرکت بینالمللی متخصص در مقابله با آلودگیهای نفتی را برای مشارکت در مهار نشت نفت به کار گرفته است.
امبری با اشاره به دشواری عملیات، اعلام کرد شرایط نامساعد ناشی از بادهای موسمی «خریف» روند امدادرسانی را پیچیده کرده است.
سازمانهای محیطزیستی گرینپیس و پکس هشدار دادهاند که این حادثه میتواند به یک «فاجعهٔ زیستمحیطی» تبدیل شود. گفته میشود این نفتکش بخشی از «ناوگان سایه» روسیه برای دور زدن تحریمهای نفتی غرب بوده است.
سواحل هرمزگان پیش از این نیز در بهار امسال با آلودگی گستردهٔ نفتی روبهرو شده بود. مقامهای محیط زیست آن زمان اعلام کردند این آلودگی پس از حمله به پالایشگاه نفت لاوان در جریان جنگ ۴۰ روزه ایجاد شد و مواد نفتی به سواحل قشم، لارک، هنگام و هرمز رسیده بود.