کلیسای جامع بزرگترین شهر منطقهٔ قرهباغ کوهستانیِ جمهوری آذربایجان تخریب شده است. رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی این موضوع را از طریق تصاویر ماهوارهای ثبتشده در ۲۶ آوریل (ششم اردیبهشت) تأیید کرده است.
گزارشهایی درباره تخریب کلیسای جامع «مادر مقدس خدا» در شهر خانکندی از اواسط آوریل در رسانههای ارمنی منتشر شده بود، اما تا پیش از این، هیچ تصویر جدید و واضحی که وضعیت این محل را نشان دهد در دسترس نبود.
یک تصویر ترکیبی که کلیسای جامع «مادر مقدس خدا» را در اواخر سال ۲۰۲۵ (بالا) و همان محل را در ۲۶ آوریل (ششم اردیبهشت) نشان میدهد
ساخت این کلیسای جامع در خانکندی—شهری که ارمنیان آن را استپاناکرت مینامند—در سال ۲۰۰۶ آغاز شد و این بنا در سال ۲۰۱۹ تقدیس شد.
این مکان علاوه بر آنکه محل اصلی عبادت در این شهر بود، در جریان درگیریها با نیروهای جمهوری آذربایجان که در دهه ۲۰۲۰ آغاز شد، از زیرزمین آن بهعنوان پناهگاه استفاده میشد.
کلیسای جامع «مادر مقدس خدا» در سپتامبر ۲۰۲۳
همچنین، تصاویر بهدستآمده توسط رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی تأیید میکند که کلیسای یعقوب مقدس، یکی دیگر از مکانهای مهم مسیحی در این شهر، نیز در هفتههای اخیر بهطور کامل از بین رفته است.
نمایی از کلیسای یعقوب مقدس در شمال خانکندی، پیش از آنکه جمهوری آذربایجان کنترل منطقه قرهباغ کوهستانی را در دست بگیرد. (عکس از: monumentwatch.org)
کلیسای یعقوب مقدس در سال ۲۰۰۷ تکمیل شد و هزینهٔ ساخت آن توسط یک نیکوکار ارمنی-آمریکایی به یاد پسر درگذشتهاش تأمین شده بود.
کلیسای یعقوب مقدس در شمال خانکندی در اواخر سال ۲۰۲۵ (بالا) و همان محل در ۲۶ آوریل (ششم اردیبهشت).
مقامات کلیسای ارتدکس ارمنستان در ۲۳ آوریل، جمهوری آذربایجان را متهم کردند که «عامدانه اماکن مقدس مسیحیان ارمنی را هدف قرار میدهد و در پی محو حضور ارمنیان» از قرهباغ کوهستانی است. این کلیسا همچنین ادعا کرد که سنگهای صلیبی (خاچکارها) در محوطه اطراف کلیسای تخریبشده یعقوب مقدس نیز از بین برده شدهاند.
الناره آکیمووا، نماینده پارلمان جمهوری آذربایجان، در ۲۲ آوریل به بخش آذربایجانی رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت که ادعاهای مربوط به تخریب این کلیساها «اقدامی تحریکآمیز از سوی نیروهای تجدیدنظرطلب» برای خدشهدار کردن وجهه باکو است.
او همچنین تأکید کرد که کشورش «بهعنوان یک سیاست دولتی، بناهای مذهبی و تاریخی را در قلمرو خود حفظ کرده و هرگز قصدی برای تخریب میراث دینی نداشته است».
گنبد کلیسای جامع «مادر مقدس خدا» در سال ۲۰۱۸ (چپ) و تصویر گرفتهشده از یک ویدئوی مربوط به آوریل ۲۰۲۶ از همان محل.
در ۲۴ آوریل، رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی با یکی از کارکنان هتلی که چند متر با کلیسای جامع فاصله دارد گفتوگو کرد. این فرد در ابتدا تلفنی گفت که اطلاعی از وضعیت کلیسا ندارد، اما بعد گفت که «همه چیز در اطراف هتل سر جای خودش است» و در ادامه ادعا کرد که کلیسا همچنان پابرجاست.
وزارت خارجه جمهوری آذربایجان به درخواست رادیو اروپای آزاد برای اظهار نظر درباره این گزارش پاسخی نداد.
یک پست در شبکههای اجتماعی (بالا) در اوایل فوریه نشان میدهد که حصاری شبیه حصارهای کارگاهی پیرامون کلیسای جامع کشیده شده است. گمان میرود این بنا تا اوایل آوریل تخریب شده باشد.
بیش از ۱۰۰ هزار ارمنی ساکن قرهباغ کوهستانی و مناطق اطراف، در پی مجموعهای از حملات نظامی که توسط باکو انجام شد و در سپتامبر ۲۰۲۳ به بازپسگیری کامل این منطقه توسط جمهوری آذربایجان انجامید، از محل زندگی خود گریختند.
این عملیاتهای نظامی پس از دههها کنترل عملی این سرزمین و مناطق پیرامونی آن توسط ارامنه، در پی جنگ اول قرهباغ کوهستانی، صورت گرفت.
نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان (وسط)، در ۲۴ آوریل (چهارم اردیبهشت) در یادمان نسلکشی ارمنیان در ایروان شاخه گل نثار میکند
گزارشهای مربوط به تخریب تازهترین اماکن مسیحی در قرهباغ کوهستانی، در آستانهٔ انتخابات پارلمانی پیشروی ارمنستان جنجالبرانگیز شده است. منتقدان، نیکول پاشینیان، نخستوزیر، را به کوتاهی در رسیدگی به این موضوع متهم میکنند. پاشینیان به خبرنگاران گفت که دولتش در حال تلاش برای بهدست آوردن اطلاعات کامل درباره این مسئله است، اما خواستار «احتیاط» در چنین مواردی شد.
او افزود: «با توجه به تجربههای پیشین، فکر نمیکنم این موضوع را در سطح دولتی به بحثهای بینالمللی تبدیل کنیم».