تقویت جایگاه حزب دموکرات در انتخابات این هفتهٔ مجلس نمایندگان و سنای آمریکا، نگرانی‌های زیادی در اسرائیل دربارهٔ آیندهٔ روابط با واشینگتن ایجاد کرده است.
بسیاری مقام‌ها، کارشناسان و رسانه‌های اسرائیلی می‌گویند افزایش نفوذ جریان‌های منتقد اسرائیل در حزب دموکرات نه‌تنها ممکن است به کاهش حمایت سیاسی دیرینهٔ آمریکا از اسرائیل بینجامد بلکه احتمال محدودیت یا توقف بخشی از کمک‌های تسلیحاتی را نیز افزایش داده است.
این نگرانی‌ها پس از آن شدت گرفت که دونالد ترامپ روز سه‌شنبه ۱۲ آبان، همزمان با برگزاری انتخابات کنگره، اعلام کرد کمک سالانهٔ حدود چهار میلیارد دلاری آمریکا به اسرائیل از پایان امسال متوقف خواهد شد.
سخنان ترامپ برای اسرائیل غیرمنتظره بود، اما پیروزی چشمگیر دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره نیز بر نگرانی‌ها دربارهٔ آیندهٔ روابط دو کشور افزوده است.
حمایت دوحزبی از اسرائیل در آمریکا از مدتی پیش با چالش‌هایی روبه‌رو شده است. دموکرات‌ها از شمار بالای تلفات جنگ غزه انتقاد کرده‌اند و در میان جمهوری‌خواهان نیز شمار منتقدان حمایت گستردهٔ آمریکا از اسرائیل افزایش یافته است.
نظرسنجی‌های متعدد در ماه‌های اخیر از کاهش حمایت افکار عمومی آمریکا از اسرائیل حکایت داشته‌اند؛ روندی که هم در میان حامیان دموکرات‌ها و هم در بخشی از پایگاه رأی جمهوری‌خواهان دیده شده است. بر همین اساس، مخالفت با حمایت بی‌قیدوشرط واشینگتن از دولت بنیامین نتانیاهو، به‌ویژه در میان جوانان آمریکایی، نیز افزایش یافته است.
جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز چهارشنبه گفت جنگ با ایران و نارضایتی از رابطهٔ واشینگتن با اسرائیل از عوامل شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات بوده‌اند. او با استناد به یافته‌های یک نظرسنجی گفت شماری از رأی‌دهندگانی که پیش‌تر از دونالد ترامپ حمایت می‌کردند، خواهان «تغییر در رابطهٔ آمریکا با اسرائیل» هستند.
به نوشتهٔ روزنامهٔ هاآرتص، انتقاد از عملکرد نتانیاهو و سیاست‌های اسرائیل در برخی رقابت‌های انتخاباتی آمریکا به ابزاری برای جلب رأی تبدیل شده بود.
رسانه‌های اسرائیلی به‌ویژه به پیروزی چهره‌هایی مانند عبدل سید، سیاستمدار مسلمان مصری‌تبار که از ایالت میشیگان به سنای آمریکا راه یافته، توجه کرده‌اند. او در کارزار انتخاباتی و سخنرانی پیروزی خود بر ضرورت قطع کمک‌های نظامی و توقف فروش تسلیحات آمریکایی به اسرائیل تأکید کرده بود.
دنی دنون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد، در گفت‌وگو با رادیو ارتش اسرائیل گفت راه یافتن افرادی مانند عبدل سید به سنای آمریکا «گرفتاری بزرگی» برای اسرائیل است.
دنون با متهم کردن آقای سید به بیان اظهارات «یهودستیزانه» گفت سیاستمدارانی مانند او از نفوذ و قدرت بسیج افکار عمومی در میان دموکرات‌ها برخوردارند و می‌توانند موج مخالفت با اسرائیل را تقویت کنند و حتی بر انتخابات آیندهٔ ریاست‌جمهوری آمریکا تأثیر بگذارند.
به گفتهٔ آقای دنون، نتایج انتخابات آمریکا نشان داده است که «دوستان ما هم دیگر از دفاع از ما خسته شده‌اند».
او همچنین هشدار داد که احتمال درگیر شدن رئیس‌جمهور آمریکا و اعضای دولتش در روندهای استیضاح و کشمکش‌های داخلی فرصت و توجه آن‌ها را برای رسیدگی به مسائل مربوط به اسرائیل محدود خواهد کرد.
همزمان، انتقادها از بنیامین نتانیاهو در داخل اسرائیل افزایش یافته است. منتقدان او می‌پرسند چرا نخست‌وزیر در دو سال گذشته روابط اسرائیل با آمریکا را تا این اندازه بر حمایت حزب جمهوری‌خواه و دولت دونالد ترامپ استوار کرده است.
یعکوو بردا، کارشناس مسائل آمریکا، به شبکهٔ تلویزیونی «کان» گفت نتانیاهو «همهٔ تخم‌مرغ‌های خود را در سبد جمهوری‌خواهان گذاشته بود».
به گفتهٔ او، هم دموکرات‌ها و هم بخشی از جناح راست جمهوری‌خواهان، نتانیاهو و اسرائیل را از مشوقان ترامپ برای آغاز جنگ با ایران می‌دانند.
بیشتر در این باره:
نظرات جنجالی نظامیان اسرائیل درباره مشروعیت نتانیاهو برای ورود به جنگ دوباره با ایرانامید مخالفان نتانیاهو به احیای حمایت دوحزبی آمریکا
گادی آیزنکوت، از رهبران مخالفان نتانیاهو، روز چهارشنبه در نامه‌ای خطاب به «دوستان و شرکای اسرائیل در آمریکا و جهان» نوشت که رابطهٔ اسرائیل و آمریکا فراتر از توافق میان دو دولت و شراکتی مبتنی بر ارزش‌های مشترک دموکراتیک است که به امنیت و شکوفایی هر دو کشور کمک می‌کند.
آیزنکوت متعهد شد در صورت تشکیل دولت و به دست گرفتن رهبری اسرائیل، حمایت دوحزبی در واشینگتن را که به گفتهٔ او در دوران نتانیاهو تضعیف شده است، احیا و تقویت کند.
یائیر لاپید، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل و از چهره‌های اصلی اپوزیسیون، نیز پس از روشن شدن نتایج انتخابات آمریکا گفت این نتایج بهترین دلیل برای ضرورت کنار رفتن نتانیاهو از قدرت است.
یائیر گولان، ژنرال بازنشسته و رهبر حزب «دموکرات‌ها» در اسرائیل، نیز روز چهارشنبه هشدار داد که ادامهٔ سیاست‌های دولت کنونی، اسرائیل را به سمت رویارویی با آمریکا، انزوای بین‌المللی و حتی تحریم سوق می‌دهد.
او تأکید کرد که اسرائیل فرصتی برای از دست دادن ندارد.
بنیامین نتانیاهو که پس از انتخابات پنجم آبان اسرائیل برای حفظ قدرت تلاش می‌کند، تاکنون به اظهارات ترامپ دربارهٔ توقف کمک‌های آمریکا و سخنان جی‌دی ونس دربارهٔ ضرورت تغییر روابط واشینگتن با اسرائیل واکنشی نشان نداده است. او همچنین هنوز موضعی علنی دربارهٔ نتایج انتخابات کنگرهٔ آمریکا اعلام نکرده است.
نگرانی دربارهٔ خریدهای تسلیحاتی و همکاری‌های امنیتی
شبکهٔ کان گزارش داده است که نهادهای نظامی اسرائیل برنامه‌های خرید تسلیحات خود را بر اساس کمک‌های سالانهٔ آمریکا تنظیم کرده بودند؛ کمک‌هایی که مطابق توافق موجود قرار است تا پایان سال ۲۰۲۸ ادامه داشته باشد.
در صورت عملی شدن اعلام دونالد ترامپ دربارهٔ توقف این کمک‌ها از پایان امسال، ارتش اسرائیل در دو سال باقی‌مانده از توافق با کسری حدود هشت میلیارد دلاری در منابع پیش‌بینی‌شده برای خریدهای نظامی روبه‌رو خواهد شد.
برخی کارشناسان اقتصادی اسرائیل می‌گویند جبران این کسری مستلزم افزایش سهم بودجهٔ نظامی از منابع عمومی کشور خواهد بود.
بر اساس توافق ۱۰سالهای که دولت باراک اوباما با اسرائیل امضا کرد، آمریکا متعهد شده بود در سالهای مالی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۸، سالانه ۳ میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار کمک نظامی به اسرائیل اختصاص دهد.
در دو سال اخیر، به‌ویژه پس از افزایش انتقادهای افکار عمومی آمریکا از جنگ غزه، شمار بیشتری از نمایندگان دموکرات از طرح‌هایی برای توقف یا مشروط کردن کمک‌های نظامی به اسرائیل حمایت کرده‌اند.
بخش قابل توجهی از این طرح‌ها را سناتور برنی سندرز ارائه کرده بود. هرچند میزان حمایت از پیشنهادهای او به‌تدریج افزایش یافت، این طرح‌ها به دلیل مخالفت اکثریت جمهوری‌خواهان و شماری از دموکرات‌های حامی اسرائیل به تصویب نرسیدند.
اکنون حامیان نتانیاهو و رسانه‌های نزدیک به او نگران‌اند که افزایش حضور منتقدان اسرائیل در کمیته‌های کلیدی کنگره، از جمله کمیته‌های روابط خارجی و نیروهای مسلح، نظارت بر فروش تسلیحات آمریکایی به اسرائیل را سخت‌گیرانه‌تر کند.
یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده در نهادهای امنیتی اسرائیل، تأثیر احتمالی اکثریت دموکرات‌ها بر قوانین بودجه و سیاست‌های دفاعی آمریکا و تصمیم‌های مربوط به فروش تسلیحات است.
برخی مقام‌های امنیتی اسرائیل که نام‌شان فاش نشده، به رسانه‌های این کشور گفته‌اند نگران مشروط شدن صادرات مهمات هدایت‌شوندهٔ دقیق و کاهش یا تأخیر در کمک‌های مربوط به سامانه‌های پدافندی و تجهیزات پیشرفته هستند.
مایکل اورن، سفیر پیشین اسرائیل در آمریکا، نیز احتمال بروز تغییراتی گسترده‌تر در همکاری‌های امنیتی دو کشور را مطرح کرده است.
او در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان و شبکهٔ کان هشدار داد که حتی نمی‌توان احتمال توقف همکاری‌های اطلاعاتی آمریکا با اسرائیل یا پایان مشارکت در توسعهٔ سامانه‌های دفاعی مشترک از جمله «گنبد آهنین» را منتفی دانست.
به گفتهٔ آقای اورن، در حالی که در گذشته حمایت از اسرائیل یکی از نقاط اشتراک دو حزب اصلی آمریکا بود، اکنون انتقاد از اسرائیل به موضوعی مشترک میان بخش‌هایی از هر دو حزب تبدیل شده است.
او توصیه کرد اسرائیل هرچه سریع‌تر در برخی سیاست‌های خود، از جمله در قبال کرانهٔ باختری، تجدیدنظر کند تا از خطر تحریم یا اقدامات تنبیهی آمریکا جلوگیری شود.
اورن همچنین خواستار آن شد که اسرائیل به‌صراحت اعلام کند در غزه، لبنان و سوریه، مناطقی که نیروهای نظامی آن در بخش‌هایی از آن‌ها حضور دارند، هیچ‌گونه هدف توسعه‌طلبانهٔ ارضی ندارد.
تغییر جایگاه ایپک و افزایش نفوذ منتقدان آن
نتایج انتخابات آمریکا همچنین بحث دربارهٔ تغییر جایگاه تشکل‌های حامی اسرائیل در سیاست این کشور را پررنگ‌تر کرده است.
کمیتهٔ روابط عمومی آمریکا و اسرائیل، مشهور به «ایپک»، که از تشکل‌های بانفوذ حامی اسرائیل در واشینگتن است، پیش از انتخابات اعلام کرده بود که به حمایت رسمی از نامزدها و کمک‌های مالی مستقیم از طریق کمیتهٔ اقدام سیاسی خود پایان می‌دهد.
با این حال، این تصمیم به معنای توقف فعالیت‌های انتخاباتی ایپک نیست و تشکل یادشده اعلام کرده است که حمایت مالی سازمان‌یافته از نامزدهای همسو، از جمله از طریق کمک‌های فردی و فعالیت سوپرپک وابسته به آن، ادامه خواهد یافت.
یعکوو بردا، کارشناس مسائل آمریکا، در گفت‌وگو با شبکهٔ کان، این تغییر رویکرد را با تحولات افکار عمومی آمریکا مرتبط دانست و گفت برخی نامزدها حتی تمایل نداشتند نام‌شان با حمایت ایپک گره بخورد.
با این حال، ایپک در پیامی به «صدها منتخب دموکرات و جمهوری‌خواه» که حامی اسرائیل هستند و در انتخابات برنده شدند، شادباش گفت.
این لابی نوشت اعضایش تصمیم دارند فعالیت سیاسی را گسترش داده و از «دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهانی که اذعان دارند همکاری قوی با اسرائیل به حفظ امنیت هر دو کشور و پیشبرد صلح و ثبات...کمک می‌کند، بیشتر حمایت کند».
در مقابل، گروه «جی استریت»، تشکل یهودی آمریکایی حامی اسرائیل و منتقد سیاست‌های دولت نتانیاهو، از نتایج انتخابات استقبال کرد و آن را «فرصتی تازه برای تغییر سیاست‌ها در قبال اسرائیل و فلسطین» دانست.
این گروه در بیانیه‌ای اعلام کرد نتایج انتخابات نشان‌دهندهٔ موفقیت رویکردهایی است که از زمان تأسیس خود از آن‌ها دفاع کرده است.
جی استریت همچنین گفت رأی‌دهندگان با رویگردانی از سیاست‌های پیشین واشینگتن در خاورمیانه، خواستار رویکرد متفاوتی در قبال اسرائیل و فلسطین شده‌اند.