رئیس کل بانک مرکزی ایران، در واکنش به تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا، می‌گوید ذخایر ارزی کشور برای تأمین واردات تا پایان دورهٔ ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ و حتی پس از آن کافی است.
عبدالناصر همتی روز جمعه اول آبان در کانال تلگرامی خود، با اشاره به مصاحبه‌ای که به‌گفتهٔ او هفتهٔ گذشته در حاشیهٔ نشست صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی با شبکه بلومبرگ انجام داده، نوشت که ذخایر بانک مرکزی در وضعیت مناسبی قرار دارد.
او می‌گوید در پاسخ به پرسشی دربارهٔ میزان این ذخایر تأکید کرده است که ایران می‌تواند واردات مورد نیاز خود را تا پایان دوره ریاست‌جمهوری ترامپ و حتی پس از آن تأمین کند.
دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ در ژانویه ۲۰۲۹ (اوایل بهمن ۱۴۰۷) به پایان می‌رسد.
رئیس کل بانک مرکزی ایران در این اظهارات رقم مشخصی درباره حجم ذخایر ارزی کشور یا میزان منابعی که در شرایط تحریم عملاً قابل دسترس هستند، ارائه نکرده است.
ادعای همتی درباره توانایی تأمین واردات تا بیش از دو سال آینده در حالی مطرح می‌شود که گزارش‌های متعددی از کاهش تجارت خارجی و دشواری واردات کالا به ایران در نتیجهٔ محاصره دریایی آمریکا و تشدید تحریم‌ها منتشر شده است.
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، پیشتر گفته بود حجم تجارت خارجی کشور در پی این محدودیت‌ها حدود ۳۵ درصد کاهش یافته و واردات ایران بیش از صادرات آسیب دیده است.
تلاش برای انتقال واردات به مسیرهای زمینی به دلیل محدودیت ظرفیت گذرگاه‌های مرزی و افزایش هزینه حمل‌ونقل و اخیراً فشار بیشتر آمریکا به شبکه‌های بانکی کشورهای مبدأ نتوانسته است به‌طور کامل جایگزین مسیرهای دریایی شود.
بیشتر در این باره:
نرخ تورم نقطه به نقطه در ایران به مرز ۹۰ درصد رسید؛ تداوم افزایش قیمت ارزهای خارجیهمتی در بخش دیگری از اظهارات خود دربارهٔ برنامهٔ دولت برای مقابله با کاهش درآمدهای نفتی توضیح داد و میان منابع ریالی بودجه و نیازهای ارزی کشور تفاوت قائل شد.
همتی مدعی شد که درآمد نفت سهم عمده‌ای در منابع ریالی بودجه دولت ندارد و دولت قصد دارد کسری بودجه ریالی را از منابع دیگری، از جمله فروش دارایی‌ها، اصلاحات در بخش انرژی و صادرات فرآورده‌های نفتی تأمین کند.
او دربارهٔ تأمین نیازهای ارزی کشور نیز گفت که جمهوری اسلامی همچنان ارز حاصل از صادرات نفت را دریافت می‌کند و برای ادامه تأمین این منابع در آینده تدابیری در نظر گرفته شده است، اما جزئیاتی دربارهٔ این تدابیر ارائه نکرد.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که همتی در مردادماه اذعان کرده بود صادرات نفت ایران در نتیجهٔ محاصره دریایی و فشارهای آمریکا عملاً متوقف شده است.
روزنامه وال‌استریت جورنال نیز روز پنجشنبه ۳۰ مهر، به نقل از داده‌های شرکت‌های رهگیری محموله‌های نفتی، گزارش داد ذخایر نفت ایران در نفتکش‌های مستقر در آب‌های آسیایی که در ماه‌های گذشته برای تأمین بخشی از صادرات کشور استفاده می‌شد، تقریباً به پایان رسیده است.
دولت ترامپ در ماه‌های اخیر، علاوه بر محاصرهٔ دریایی ایران، فشارهای اقتصادی بر جمهوری اسلامی را با هدف محدود کردن منابع مالی و درآمدهای نفتی آن به‌شدت افزایش داده است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا از روز سوم شهریور عملیاتی با عنوان «طرد اقتصادی» را آغاز کرده که هدف اعلام‌شدهٔ آن قطع ارتباطات مالی بین‌المللی جمهوری اسلامی، مسدود کردن مسیرهای دور زدن تحریم‌ها و جلوگیری از دسترسی حکومت ایران به درآمدهای نفتی است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، هنگام اعلام این عملیات گفته بود هدف واشینگتن قطع تمامی راه‌های تأمین مالی جمهوری اسلامی است تا حکومت ایران از نظر اقتصادی منزوی شود.
او روز ۲۳ مهر نیز در بیانیه‌ای درباره تحریم شبکه‌های مالی مرتبط با ایران تأکید کرد که فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی در حال افزایش است و وزارت خزانه‌داری آمریکا تا قطع منابع مالی مورد استفادهٔ حکومت ایران به این سیاست ادامه خواهد داد.
در تازه‌ترین تحول، مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، در گفت‌وگویی با روزنامه فایننشال تایمز که روز جمعه منتشر شد، اعلام کرد ایالات متحده آمادگی دارد محاصره دریایی ایران را برای مدتی طولانی ادامه دهد و فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را بیشتر کند.
بیشتر در این باره:
اشاره ترامپ به استعفای وزیر نفت ایران؛ «آن‌ها اقتصاد و نفت ندارند»ادعای همتی درباره کفایت ذخایر ارزی در حالی مطرح می‌شود که ارزش پول ملی ایران طی ماه‌های اخیر به‌شدت کاهش یافته است.
نرخ دلار آمریکا در بازار آزاد ایران روز جمعه اول آبان در محدوده ۲۷۳ هزار تومان قرار داشت؛ رقمی که در مقایسه با ابتدای مهرماه نزدیک به ۱۸ درصد افزایش داشت و نسبت به یک سال پیش بیش از دو برابر شده است.
همزمان، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، روز پنجشنبه ۲۳ مهر با اشاره به محدودیت منابع مالی دولت و دشواری تأمین انرژی گفته بود که ترجیح می‌دهد منابع موجود به جای واردات بنزین، صرف پرداخت حقوق کارکنان و رفع ناترازی‌های اقتصادی شود.
او همچنین تأکید کرده بود که محدودیت‌های خارجی به اندازه‌ای شدید شده‌اند که حتی در صورت وجود پول کافی، امکان خرید بنزین برای ایران فراهم نیست.
پزشکیان در همان سخنرانی به مشکلات اقتصادی و زیرساختی کشور، از جمله کسری بودجه، بحران انرژی و مشکلات صندوق‌های بازنشستگی نیز اشاره کرده بود.
این نخستین بار نیست که عبدالناصر همتی می‌گوید منابع ارزی ایران برای عبور از فشارهای اقتصادی آمریکا کافی است.
او روز اول شهریور، در واکنش به اظهارات وزیر خزانه‌داری آمریکا، اعلام کرده بود جمهوری اسلامی ارز کافی در اختیار دارد و ۱۴ مهر نیز در یک گفت‌وگوی تلویزیونی اعلام کرد بانک مرکزی حدود دو میلیارد دلار برای مدیریت بازار ارز تأمین کرده و بخش قابل توجهی از منابع ارزی را که پیشتر در اختیار واسطه‌ها یا در مسیرهای ناامن قرار داشت، به محل‌های امن‌تر منتقل کرده است.
او در همان گفت‌وگو اعلام کرد که از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا نیمه مهرماه حدود ۲۴ میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار ارز برای واردات تأمین شده که نسبت به دوره مشابه سال گذشته حدود ۱۲ درصد کاهش نشان می‌دهد.
با این حال، بانک مرکزی تاکنون آمار جامعی از میزان ذخایر ارزی قابل دسترس کشور منتشر نکرده است.
همتی پیشتر گفته بود که در شرایط «جنگ اقتصادی» امکان اعلام همه اطلاعات مربوط به منابع ارزی وجود ندارد.
جدال لفظی مقامات تهران و واشینگتن، در پی به نتیجه نرسیدن مذاکرات برای رسیدن به توافق برای پایان دادن به جنگ، در روزهای اخیر بالا گرفته و در این میان، برخی مقامات آمریکا و رسانه‌های این کشور نیز از احتمال ازسرگیری حملات نظامی به ایران خبر داده‌اند.
بر اساس گزارش‌ها، یکی از اصلی‌ترین پیشنهادهای آمریکا برای توافق، محدود کردن برنامهٔ هسته‌ای جمهوری اسلامی است، در مقابل، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، این هفته گفت «حتی یک گرم اورانیوم غنی‌شده از ایران خارج نخواهد شد» و «تا زمانی که ایالات متحده برای ایجاد اعتماد گام برندارد، هیچ مذاکره‌ای انجام نخواهد شد».