محسن رضایی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در مصاحبهای اختصاصی با شبکه آمریکایی سیانان تأکید کرد که لازم است آمریکا ۲۴ میلیارد دلار اموال مسدودشده ایران را آزاد کند تا راه رسیدن به توافق باز شود.
رضایی که در این مصاحبه لباس فرم سپاه را بر تن دارد و از او با عنوان «مشاور نظامی» مجتبی خامنهای یاد میشود رئیس جمهور آمریکا را متهم میکند که او «این مذاکرات را به بنبست کشانده و او باید این بنبست را بشکند».
مجتبی خامنهای پیش از آن که دو هفته از مرگ پدرش بگذرد به عنوان جانشین علی خامنهای معرفی شد، اما تاکنون نه ویدئویی از او منتشر شده و نه فایلی صوتی. رضایی هم در این مصاحبه تأکید میکند که دونالد ترامپ نمیتواند با مجتبی خامنهای دیدار داشته باشد.
رضایی که سابقه فرماندهی کل سپاه پاسداران را هم دارد در مصاحبه که روز جمعه، ۱۵ خرداد، پخش شد چند بار به لزوم آزاد شدن اموال مسدودشده اشاره میکند و میگوید: «ایران آشکارا گفته است که اموال ما مسدود شده و باید آزاد شود، آمریکاییها حقیقت را نمیگویند.»
او سپس در برابر این سوال خبرنگار سیانان که «پس اموال مسدودشده بزرگترین مسئله است؟» چنین پاسخ میدهد: «این نشانه اعتمادسازی است، ۲۴ میلیارد برای آمریکا چیزی نیست، این ۲۴ میلیارد دلار آزمونی است که آمریکا باید در آن قبول شود، آن وقت راه [مذاکره برای توافق] باز میشود.»
بر اساس تخمین کارشناسان و تحلیلگران که روز جمعه در گزارشی از روزنامه وال استریت جورنال آمده بود، ۲۴ میلیارد دلار حدود یکچهارم از کل پول ایران یعنی صد میلیارد دلار است که در خارج از کشور به دلیل تحریمها بلوکه شده و جمهوری اسلامی به آن دسترسی ندارد.
از این مقدار، شش میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ توسط دولت جو بایدن پس از آزادی پنج آمریکایی زندانی به قطر انتقال داده شد. ایران حدود یک میلیارد دلار هم در عمان دارد. هر دو مبلغ در پی حمله گروه افراطی حماس به اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳ «به طور غیررسمی» بار دیگر در قطر و عمان بلوکه شد.
به اینها باید ۱۵ میلیارد دلاری را هم افزود که هماکنون در بانکهای عراق از قِبل فروش نفت و گاز به این کشور بلوکه شده و دست جمهوری اسلامی از آن کوتاه است.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران، هم در مصاحبهای که پنجشنبه شب، ۱۴ خرداد، با خبرگزاری مهر انجام داده بود گفته بود که حکومت ایران «اصرار» دارد که «۵۰ درصد از وجوه بلوکه شده بلافاصله با امضای یادداشت تفاهم» به تهران پرداخت شود.
به گفته او، مابقی وجوه بلوکهشده هم باید «بعد از طی یک مدت معقولی که از نظر ما بیشتر از یک یا دو ماه نخواهد بود، در اختیار ایران قرار گیرد».
غریبآبادی پایان جنگ در همه جبههها از جمله جبهه لبنان و رفع محاصره دریایی را در کنار آزادسازی وجوه مسدودشده ایران، سه شرط جمهوری اسلامی برای امضای توافق عنوان کرد.
تأکید چندباره مقامهای مختلف در جمهوری اسلامی بر لزوم برداشتن محاصره دریایی بنادر ایران و آزاد کردن میلیاردها دلار اموال ایران نشان میدهد که حکومت ایران به فروش نفت و رسیدن به درآمد آن نیاز مبرم دارد.
با این حال دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفته قرار نیست در ازای توافق پولی به ایران داده شود.
سیانان در گزارش خود همراه با مصاحبه اختصاصی یادآوری میکند که مقامات دولت ترامپ این نگرانی را دارند که آزاد کردن اموال مسدودشده ایران اهرم فشاری را که آمریکا در اختیار دارد از او بگیرد.
دیگر این که دونالد ترامپ سالها به باراک اوباما حمله کرده که در جریان توافق برجام میلیاردها دلار به جمهوری اسلامی پول نقد داده است، و به عقیده کارشناسان حال نمیخواهد خود در مظان این اتهام قرار بگیرد که در برابر حکومت ایران کوتاه آمده و به آنها پول داده است.
محسن رضایی در مصاحبه خود همچنین دولت آمریکا را این طور تهدید میکند: «اگر جنگ ادامه پیدا کند و محاصره دریایی باز نشود، ما جنگ را به اقیانوس هند میکشانیم، و به بابالمندب و دریای سرخ و مدیترانه، خسارت این جنگ برای آمریکا بسیار بزرگتر خواهد بود.»
پیام این مقام ارشد سابق در سپاه که مشخص است در موقعیت جدید حکومت بار دیگر از موضعی بالا سخن میگوید برای دولت آمریکا این است: «ترامپ باید مستقل از اسرائیل تصمیم بگیرد، باید حقوق ملت ایران را بدهد، محاصره را بردارد و اموال مسدود را آزاد کند، و این میتواند افق جدیدی برای رابطه ایران و آمریکا باشد.»
در خلال مذاکراتی که هفتههاست از طریق چندین میانجی ادامه دارد، آمریکا بارها تحریمهای تازهای علیه ایران وضع کرده و به صراحت از عملیات «خشم اقتصادی» برای فلج کردن اقتصاد ایران سخن گفته است.
دو هفته پیش اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجهٔ ایران، گفته بود که موضوعات پیشنویس تفاهمنامه «بهلحاظ کلی» بر خاتمهٔ جنگ، پایان یافتن محاصرهٔ دریایی آمریکا و آزاد شدن اموال بلوکهشدهٔ ایران متمرکز است. تفاهمنامه میان ایران و آمریکا قرار است راه را برای ادامه مذاکره و رسیدن به توافق نهایی باز کند.
دولت ایالات متحده در پاسخ به بستن تنگه هرمز توسط سپاه پاسداران اعلام کرد که بنادر دریایی ایران را در محاصره میگیرد تا ایران نتواند نفت تولیدی خود را به گوشه و کنار جهان صادر کرده و از این راه درآمد کسب کند. پیشتر کارشناسان گفته بودند که چنین اقدامی پس از چندین هفته اثر خود را نشان داده و فشار را بر جمهوری اسلامی افزایش خواهد داد.