گروهی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی پیشنویس طرح تازهای را با هدف گسترش «سانسور» و محدودیت بیشتر در زمینۀ دسترسی به اینترنت تهیه کردهاند.
طرح «ساماندهی فضای مجازی»، نسخۀ اصلاحشدۀ یک طرح قبلی با عنوان «طرح صیانت از فضای مجازی» است که پس از انتقادات گسترده کنار گذاشته شد.
طرح پیشنهادی جدید، برخی از جنجالیترین بخشهای طرح قبلی را کنار گذاشته است. با وجود این، منتقدان میگویند که هدف طرح تغییری نکرده است.
لایحۀ جدید روز چهارم شهریورماه به مجلس ارائه شده است اما تاریخ رأیگیری در مورد آن هنوز مشخص نیست.
تجمیع قدرت
طرح جدید نمایندگان مجلس، کنترل دولت بر اینترنت را افزایش داده و گذرگاههای این شاهراه اطلاعاتی را در اختیار «شورای عالی فضای مجازی» قرار میدهد؛ شورایی که نظارت و فیلترینگ اینترنت کشور را بر عهده دارد و اعضایش از سوی رهبر جمهوری اسلامی انتخاب و منصوب میشوند.
Your browser doesn’t support HTML5
نسخه جدید طرح «نظامبخشی فضای مجازی» در گفتوگو با پویش عزیزالدین
پویش عزیزالدین، کارشناس امنیت سایبری مقیم کشور اسلوونی، در این زمینه به رادیو فردا میگوید: «شورای عالی فضای مجازی بهطور همزمان، هم مقررات را تصویب میکند، هم مجری آن است و هم ناظر بر اجرای آنها و هم قاضی».
به گفتۀ او، «این طرح، همۀ این ابزارها را یکجا در اختیار شورا قرار داده است».
این کارشناس امنیت سایبری میگوید طرح پیشنهادی، قدرت اجرایی را از دولت و بهطور مشخص وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات گرفته و فرصت شهروندان برای پاسخگو کردن نهادهای تصمیمساز را کاهش میدهد.
این طرح همچنین ارائهدهندگان خدمات اینترنتی را به شناسایی کاربران ملزم میکند؛ اقدامی که فعالیت ناشناس در فضای مجازی را دشوارتر خواهد کرد. پلتفرمهای آنلاین در صورت تخطی از این موضوع، جریمه شده و با احتمال از دستدادن مجوز فعالیت روبرو خواهند شد.
به گفتۀ پویش عزیزالدین، «کاربر ایرانی با اینترنتی بهشدت محدود و سانسورشده و تحت نظارت روبهرو خواهد بود».
برخی موارد از لایحۀ کنارگذاشتهشدۀ معروف به «صیانت از فضای مجازی»، در طرح جدید دیده نمیشوند؛ از جمله جرمانگاری استفاده از ویپیِاِن. اما سایر بخشهای مهم لایحه بدون تغییر باقی ماندهاند.
بر این اساس، پلتفرمهای آنلاین خارجی ملزم به حضور فیزیکی و معرفی نمایندگی در ایران میشوند. پلتفرمهای داخلی هم در صورت نقض مقررات، با جریمههای سنگین و لغو مجوز فعالیت روبهرو خواهند شد.
بهگفتۀ آقای عزیزالدین، طرح پیشنهادی فعلی، جدید نیست. «هر بار کنار گذاشته میشود و مدتی بعد، با اسمی دیگر باز میگردد».
بیشتر در این باره:
خاموشی اینترنت به بهانهٔ جنگ؛ از سانسور سنگین تا هزاران میلیارد تومان خسارتاحتمال تبدیلشدن به قانون؟
این لایحه در بحبوحۀ جنگ آمریکا با ایران تدوین و آماده شد؛ جنگی که فضای امنیتی در ایران را تشدید کرده، استقرار نیروهای امنیتی در فضای عمومی شهرها را بهدنبال داشته و به بازداشت بسیاری از منتقدان حکومت منجر شده است.مقامهای جمهوری اسلامی در همین دوره، دسترسی شهروندان به اینترنت را برای حدود سه ماه، تقریباً بهطور کامل قطع کرده بودند.
به گفتۀ ناظران، تندروهای حکومتی شرایط جنگی کشور را به مستمسکی برای کنترل و نظارت سختگیرانهتر بر اینترنت تبدیل کردهاند.
پیشنویس طرح تازه اما با مخالفتهای جدی در داخل بدنۀ دولت، از جمله وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، روبهرو شده است.
دولت مسعود پزشکیان بارها تلاش کرده که خود را با خواستۀ ایرانیان برای کاهش محدودیتهای اینترنت همسو و همنظر نشان دهد؛ این در حالی است که تصمیم نهایی در این زمینه، با رهبر جمهوری اسلامی است.