«کمیاب» و «نایاب» در بازار سیاه و آنلاین دارو، معنا ندارد. نسخه نیز لازم نیست، همه نوع دارویی آن‌جا پیدا می‌شود. چندبرابر قیمت؟ شاید تا ۱۰ برابر. برای بیماری که پایش روی موی باریک زندگی می‌لغزد، فقط دارو مهم نیست، پولش مهم‌تر است. فقط پولش مهم است. از داروهای شرکتی تا وارداتی در بازار سیاه وجود دارد. بحران دارو، بیش از همه در داروخانه‌های رسمی ایران وجود دارد. آن‌جا دارو پیدا نمی‌شود، فقط بیماران دربه‌در داروخانه‌ها هستند.
سخنگوی انجمن داروسازان ایران شهریور امسال از قرار گرفتن حدود ۸۰۰ قلم دارو در فهرست کمبود دارو خبر داد.
کمبود دارو و افزایش قیمت آن در ایران بعد از گذراندن دو دوره جنگ، محدودیت منابع مالی و ممنوعیت پروازها، تشدید شده است. بررسی‌های رادیو فردا نشان می‌دهد که کمبود دارو در داروخانه‌ها و افزایش قیمت در بازار آزاد و سیاه، ملموس است.
دارو حقوق ماهانه را می‌بلعد
یک خانم ۴۵ ساله دورهٔ درمان پس از سرطان پستان را می‌گذراند. روزی یک قرص آرومایسین، سهمیه سه سال اخیر او است که باید مصرف کند. بسته ۳۰ تایی تولید ایران، ۴۰۰ هزار تومان است. داروخانه‌ها جواب همیشگی را می‌دهند: «نداریم». آرومایسین یک‌ماهه‌اش را پنج میلیون تومان خریده است. یعنی ۱۲.۵ برابر قیمت اصلی، با این حال، این ارزان‌ترین قیمتی بوده که در بازار آزاد پیدا کرده است. نام آمپول «زومتا»، برای بیماران سرطانی آشنا است. این خانم، دیگر قیمت داروخانه‌ای آن را نمی‌داند. سه میلیون تومان، حداقل قیمتی است که در بازار آزاد خریده. در دو مورد، آمپول تقلبی بوده و او دچار مشکل شده است.
سخنگوی انجمن داروسازان ایران گفته است: «قیمت دارو در سال ۱۴۰۵ به‌طور میانگین بین ۳۰ تا ۷۰ درصد افزایش یافته و در برخی اقلام خاص، به‌ویژه برخی داروهای برند خارجی، این افزایش تا ۳۰۰ درصد نیز رسیده است».
«ساندوستاتین ال‌ای‌آر» دارویی است که یک آقای ۳۹ ساله در دورهٔ درمان سرطان ریه مصرف می‌کند. ۷۵ میلیون تومان، هزینهٔ مصرف یک ماههٔ داروی او است. قیمت این دارو سال قبل، ۲۲ میلیون تومان بود. تفاوت قیمت، افزایش ۲۴۱ درصدی را نشان می‌دهد. او دارو را از داروخانه هلال احمر تهیه می‌کند که دولتی است و یکی از مراکز اصلی عرضه داروهای کمیاب و نایاب است. بیمارانی که ناامید از هلال احمر بیرون بیایند، تنها مسیرشان، بازارهای سیاه و آزاد دارو است.
اسنپ «استامینوفن کدئین» دارد، داروخانه‌ها نه
«استامینوفن کدئین» تازه‌ترین دارویی است که در داروخانه‌های ایران یا پیدا نمی‌شود و یا نیاز به نسخه دارد.
سایت خبرآنلاین به نقل از سخنگوی انجمن داروسازان ایران گزارش داده که کمبود «استامینوفن کدئین» به‌دلیل محدودیت مواد اولیه است. به گفته او، با ممنوعیت کشت مخدر در افغانستان و کاهش میزان کشفیات در ایران، مواد اولیه تولید دارو کم شده است.
این روزها «استامینوفن کدئین» هم به لیست گروه‌های تلگرامی داروهای کمیاب اضافه شده است. این دارو در اپلیکیشن‌های خرید آنلاین نیز موجود است و حتی می‌توان آن را به صورت قسطی خرید. یک بسته ۲۰ عددی استامینوفن ۵۰۰ میلی‌گرم، ۱۴۵ هزار تومان است.
در کانال‌های تلگرامی، وب‌سایتی برای خرید دارو، به طور مداوم تبلیغ می‌شود. سایت در ایران باز نمی‌شود. یک بسته ۲۰ عددی استامینوفن ۳۰۰ در این سایت ۱۲.۸۰ دلار قیمت‌گذاری شده است.
بیشتر در این باره:
جهش قیمت‌های دارو پس از جنگ؛ از انسولین تا داروهای قلبیممنوعیت پروازها، محدودیت قاچاق دارو
«کمبود و بحران دارو» و «محدودیت تولید و واردات»، عباراتی هستند که تنها در فضای رسانه‌ای و داروخانه‌ها جریان دارد. پیدا کردن انواع دارو در ایران، کار سختی نیست و تنوع بالایی دارد، اما خرید آن دشوار است. فروشنده‌ها، قیمت دارو را به صورت روزانه تعیین می‌کنند که تابعی است از نرخ دلار و روند افزایشی آن.
فروشنده‌ها، کوتاه حرف می‌زنند و تاکید می‌کنند که قیمت‌ها مربوط به امروز است. فروشنده‌ای در اصفهان مادوپار را دو میلیون تومان قیمت می‌دهد و در همان ساعت فروشنده دیگری در یزد، قیمت هفت میلیون و ۲۰۰ هزار تومان را اعلام می‌کند. مادوپار، یکی از داروهای اصلی در درمان پارکینسون است. شیوه مبادله او، رو در رو است. می‌گوید: «تسویه، پای بار». او در حجم بالا دارو می‌فروشد.
«روگام»، از جمله داروهای مورد استفاده در دوران بارداری و پس از سقط جنین، سیمبیکورت (Symbicort) داروی مورد استفاده برای آسم و COPD و نورتریپتیلین، داروی موثر در درمان افسردگی و میگرن، لیستی است که او از موجودی روزش می‌دهد.
فروشنده‌ای که تاکید دارد فروشنده نیست و فقط گذری به کانال تلگرام فروش داروهای کمیاب آمده، سه آمپول آلبومین ایرانی را به قیمت خرید چندماه قبل، دانه‌ای یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان می‌فروشد. بیمار او فوت شده است.
مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، مرداد امسال گفته بود که بحران نقدینگی و عدم تأمین ارز مورد نیاز برای واردات دارو و مواد اولیه، از عوامل اصلی کمبود دارو در کشور است. در حالی که به گفته مسوولان، مشکل واردات دارو و مواد اولیه آن وجود دارد و امکان تامین داروها با قیمت مناسب برای بیماران وجود ندارد، داروهای تولید داخل و وارداتی در بازارهای سیاه در حال معامله است.
در کانال‌های تلگرامی، «وارداتی ترک»، «کره جنوبی»، «روسیه»، «اصلی اروپا سفارش فایزر»، «چین»، «سفارش ژاپن» و «فرانسه»، مدام تکرار می‌شوند.
فروشنده‌ای در اصفهان، «استرادیول والرات» که در داروخانه می‌توان با قیمت ۶۰۰ هزار تومان خرید، را چهار میلیون تومان می‌فروشد و برای ریتالین هم ۲۴ میلیون تومان قیمت می‌دهد. او بعد از ثبت سفارش دارو با پست ارسال می‌کند.
سخنگوی انجمن داروسازان ایران هشدار داده که امسال به غیر از کمبود مواد اولیه برای تولید داخلی، واردات آن نیز در شرایط مطلوبی قرار ندارد و راه‌های جایگزین علاوه بر زمان بیشتر، می‌تواند هزینه تأمین را تا سه برابر بالا ببرد. او مشخص نکرده که این افزایش قیمت، بر گردن چه کسی سنگینی خواهد کرد.
البته مهرماه امسال، حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس علاوه بر تایید افزایش ۴۰۰ تا ۵۰۰ درصدی قیمت برخی داروها، گفت: «در حالی که قرار بوده حداکثر سهم پرداختی بیماران، ۳۰ درصد باشد، اکنون ۵۵ تا ۷۵ درصد شده است».
قیمت «استرادیول والرات» در بازار آزاد، ۶.۷ برابر قیمت داروخانه‌ای آن است. هزینه‌ای که بیمار در نهایت باید بپردازد، البته اگر پول آن موجود باشد.
همان روز و ساعت، فروشنده‌ای در استان آذربایجان شرقی، «ریتالین نوارتیس» را ۲۱.۵ میلیون تومان قیمت می‌دهد. او خودش را واردکننده معرفی می‌کند. البته بعد از محدودیت پروازها، واردات دارو برای او نیز مشکل‌تر شده است. او واردات از طریق مسافران را از دست داده، اما همچنان راه‌های دیگری دارد. چند فروشنده دیگر، او را برای سفارش و خرید انواع داروهای کمیاب معرفی می‌کنند. خودش نیز تاکید کرده بود که: «اول استعلام بگیرید و مطمئن شوید».
او لیست بلندی از داروهای موجود می‌دهد و آماده گرفتن سفارش است. داروها را پست می‌کند و دو روز بعد از ثبت سفارش، در تهران قابل دریافت است. هزینه پست عادی ۲۵۰ هزار و پست پیشتاز ۵۰۰ هزار تومان است که در ابتدا دریافت می‌کند. هزینه دارو را نیز بعد از تحویل به پست و ارسال کد مرسوله برای مشتری، دریافت می‌کند.
قیمت داروها را هفتگی یا ۱۰ روز یک‌بار تغییر می‌دهد، هر چند می‌گوید که «قیمت دلار، کار ما را خیلی مشکل کرده و ممکن است سودش کم باشد».
فروشنده‌ای، ۵۹ قلم دارو که شامل انواع داروهای اعصاب و روان، قلب، قند و ... می‌شود را یک‌جا و ۱۴ درصد زیر قیمت‌های بازار می‌فروشد. فروشنده، داروها را نمی‌شناسد، زن خانه‌داری است که با برادرش فروش آنلاین دارو دارند. برادر تامین کننده است و خواهر بازاریابی و فروش را برعهده دارد.
او می‌گوید: «فروش دارو اصلا صرفه ندارد و تنها برای آن که زنده بمانیم، دارو می‌فروشیم». تفاوت قیمت‌ها در بازار رسمی و غیر رسمی آن قدر زیاد است که سود بدون محاسبه تعداد واسطه‌ها، از چند صد درصد بالاتر می‌رود.
تحویل سفارش در تهران توسط برادرش انجام می‌شود و برای سایر شهرها نیز از پست استفاده می‌کند. آن‌ها از ترکیه هم سفارشی دارو وارد می‌کنند. فردی که پیش‌تر برایشان دارو وارد می‌کرده، توسط پلیس دستگیر شده و حالا کس دیگری را جایگزین کرده‌اند.
او می‌گوید: «برادرم از هر جایی که شده، دارو را تهیه می‌کند. شما فقط سفارش بدهید». عکس پروفایل تلگرامش همراه با دو فرزند خردسالش است. تا نیمه‌های شب در حال ارسال قیمت و لیست دارو به مشتریان است. خودش می‌گوید: «درآمدش آن قدری است که زنده بمانیم». در بازار سیاه دارو، بیمار و فروشنده دنبال «فقط زنده ماندن» هستند. البته بیمار اگر پول کافی داشته باشد.