در میانهٔ انتظار اسرائیل برای تصمیم رئیسجمهور آمریکا در مورد احتمال ازسرگیری جنگ با ایران، در حالی که مواضع دوقطبی در خصوص راه برخورد با ایران تشدید شده، موضوعات دیگری نیز جامعه و رسانههای اسرائیل را به خود مشغول کرده است.
ریاست موساد در کانون جنجال
از گزارشهای رسانههای اسرائیل چنین برمیآید که موساد، سازمان جاسوسی خارجی و «مأموریتهای ویژه»، این روزها تنها به رصد امور ایران و طراحی برنامهها برای ادامه مقابله با جمهوری اسلامی مشغول نیست؛ فردی که قرار است بهزودی بر ریاست این سازمان تکیه بزند، در کانون جنجالی قرار گرفته که تا به دیوان عالی این کشور هم رسیده است.
رومن گوفمن افسر ارشدی است که سالهای طولانی منشی نظامی نخستوزیر اسرائیل بوده و بنیامین نتانیاهو پنج ماه پیش خبر داد که او را به ریاست موساد برگزیده است. در حالی که قرار است گوفمن همین روزها جانشین داوید برنئا شود، رئیس کنونی این سازمان نیز علیه انتصاب او نامه نوشته است.
از کی این انتصاب بحثبرانگیز شد؟ اوری المکایس، یک شهروند اسرائیلی، گفته هنگامی که ۱۷ ساله بود و گوفمن افسر و فرمانده لشکر ۲۱۰ ارتش بود، از سوی نیروهای زیر دست وی به خدمت گرفته شد. المکایس مدعی است که به عنوان بخشی از یک «عملیات نفوذ» از طریق اینترنت، علیه حزبالله، سپاه پاسداران، ارتش سوریه و گروههای مسلح فلسطینی در کرانه باختری، به کار گرفته شد.
سازمان امنیت داخلی، شباک، المکایس را بهار چهار سال پیش به ظن ارتکاب جرایم امنیتی (انتشار اطلاعات محرمانه که به خاطر مأموریتش در "عملیات رخنه" به آن دست یافته بود) بازداشت کرد. المکایس ۲۱ ماه در بازداشت و زیر بازجویی بود تا اینکه در یک محاکمه تبرئه شد.
او ۲۲ اردیبهشت با حضور در دیوان عالی علیه انتصاب گوفمن شهادت داد و گفت رئیس پیشنهادی موساد وقتی که او یک نوجوان زیر سن قانونی بود، «رها کرد» و «جانش را به خطر انداخت». به گفته المکایس، انتصاب چنین فردی به ریاست موساد میتواند یک «تهدید امنیتی» باشد.
روزنامه «یدیعوت آحرونوت» به نقل از مخالفان انتصاب گوفمن نوشت که ماجرای به کارگیری یک نوجوان «لکه ننگ بزرگ» بر «سلامت اخلاقی» گوفمن است و او قبول مسئولیت نکرده است.
گالی بهاراومیارا، مشاور حقوقی دولت، در نامهای به دیوان عالی نوشت که ماجرای المکایس «سایهٔ سنگینی» بر سلامت نفس شخصیت گوفمن انداخته است.
گاد شیمرون، افسر سابق عملیاتی موساد، روز ۲۲ اردیبهشت به یدیعوت آحرونوت گفت به کارگیری مأموران برای انجام عملیات و انجام درست وظایف در میدان، از کارهای اصلی موساد است و نمیتوان به گوفمن که «رفتاری شرمآور با المکایس» داشته، اعتماد کرد.
وکلای آقای گوفمن ماجرای المکایس را «تحریف شده» میدانند. گوفمن در تحقیقات ارتش و شباک، و همچنین در نشستهای کمیته بررسی انتصابات، ارتباط با المکایس را آنگونه که رسانهها بازتاب دادند، انکار کرد.
رئیس کنونی موساد در مورد جانشینش چه گفت؟ داوید برنئا این هفته در نامهای به مشاور حقوقی دولت نوشته که بهکارگیری یک نوجوان ۱۷ ساله برای فعالیتهای امنیتی، امری «غیرقابل تصور» است. دیوان عالی نامه برنئا را از اساس به عنوان موضوعی برای بحث نپذیرفته و از دستور کار خارج کرده، اما به دو شکایت جنبشهای مدنی اسرائیلی برای بررسی انتصاب گوفمن رسیدگی کرده است.
منشی دولت نتانیاهو نیز در نکوهش داوید برنئا گفت او کارزاری علیه گوفمن راه انداخته و تلاش میکند تا این انتصاب عملی نشود. نخستوزیر اسرائیل، بارنئا را وادار کرد تا متن «نامه محرمانه» را در اختیارش بگذارد. تا پیش از این ماجرا، بارنئا و نتانیاهو، که پابهپای هم کارزار علیه ایران را در پنج سال اخیر پیش بردهاند، متحدین تزلزلناپذیر به نظر میرسیدند.
زبان انگلیسی نمیداند: برخی از مخالفان گوفمن میگویند او به حد کافی به زبان انگلیسی تسلط ندارد، در حالی که رئیس موساد که در تماس دائم با همتایان غربی است، باید به این زبان مسلط باشد. حامیانش میگویند اتفاقا تسلط او بر زبان روسی یک نقطه قوت است.
زاده اسرائیل نیست: مخالفان او به صراحت نگفتهاند که از تبار و نسب گوفمن نگران هستند اما مجموعهای از واکنشهای آنها نشان میدهد که تمایلی به سپردن ریاست موساد به فردی ندارند که متولد کشوری مانند بلاروس است.
بنیامین نتانیاهو وجود چنین شائبههایی را تلویحی تأیید کرد و گفت: «با او مخالف هستید چون زاده شوروی است؟» گوفمن در ۱۳ سالگی با خانوادهاش به اسرائیل مهاجرت کرد.
شبکه کان اسرائیل، گوفمن را یک افسر «بیباک» معرفی کرده که در وقایع هفتم اکتبر ۲۰۲۳ بدون آنکه کسی از او بخواهد، با اسلحه به جنگ نیروهای حماس رفت. این شبکه، فیلمی را نشان داده که رئیس پیشنهادی موساد در خیابانهای جنوب اسرائیل در حال نبرد تنبهتن با شبهنظامیان حماس بود و حتی این امر را هم به کسی نگفته بود و تنها پس از انتشار فیلم، از به خطرانداختن جانش سخن گفت.
مدیرکل وزارت دفاع و فرمانده سازمان اطلاعات ارتش هم که با گوفمن در ارتش کار کردهاند، انتصاب او را شایسته دانسته و استدلالهای مخالفان را رد میکنند.
نخستوزیر اسرائیل روز دوشنبه در پیامی ویدئویی گفت که «تنها من اختیار تعیین رئیس موساد را دارم، نه دادستان یا دیوان عالی».
«من پیشگو نیستم»
بنیامین نتانیاهو از آغاز دومین جنگ کشورش با ایران، گفتوگویی با رسانههای اسرائیل نداشته است. او در ادامه مناسبات تیرهاش با دستاندرکاران رسانههای عمده کشور، ظنین است که مخالفان سیاسیاش با نفوذ در رسانههای جریان اصلی در سودای ساقط کردنش هستند. به تازگی هم گفته که آنها «دستاوردها» در جنگ با ایران را نادیده میانگارند.
او در سال انتخابات ظاهرا مصاحبه با مطبوعات و شبکه تلویزیونی حامی خود را هنوز ضروری ندانسته و تنها با کلیپهای کوتاهی، از جمله در مورد «درمان» ابتلایش به سرطان پروستات، اطلاعرسانی کرده است. برخلاف دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، که روزی چند بار در برابر دوربینها حرف میزند و پیاپی پیام منتشر میکند، نتانیاهو دسترسی به خود را محدود کرده است.
در این شرایط، رسانههای اسرائیل بخشهایی از مصاحبه ۷۵ دقیقهای نتانیاهو در این روزها با شبکه آمریکایی سیبیاس را بازتاب دادند؛ گفتوگویی که در آن تأکید کرد؛ جنگ با ایران «هنوز تمام نشده»؛ میتوان «به داخل ایران رفت و اورانیوم غنیشده (با غلظت ۶۰ درصدی را از زیر آوار بمبارانهای تأسیسات هستهای ایران) را بیرون آورد»؛ «من پیشگو نیستم و نمیتوانستم همه چیز در مورد جنگ ایران، شامل ادامه بقای حکومت تهران و تسلط ایران بر تنگه هرمز را پیشبینی کنم»؛ «به مخاطرات جنگ و عملیات نظامی، درست مانند رئیسجمهور ترامپ، آگاه بودم»؛ «هنوز معتقدم که جمهوری اسلامی ممکن است حکومتی قابل دوام نباشد و خیزش دوباره مردم ایران ممکن است هنوز رخ دهد».
نخستوزیر اسرائیل در ادامه ادعا کرده که ایرانیان «نام خیابانها را به اسم من و رئیسجمهور ترامپ میگذارند» و مرا به فارسی «بیبیجون» صدا میکنند.
او به نکات دیگری نیز اشاره کرده است:
«آگاه است» که اسرائیل در نگاه افکار عمومی آمریکائیان، بهویژه نسل جوان آمریکایی، از جمله به خاطر «فیلمهای انتشاریافته از عملکرد اسرائیل در جنگ غزه» ضربه خورده است. نتانیاهو این را هم گفت که میخواهد وابستگی نظامی اسرائیل به آمریکا را «به صفر» کاهش دهد؛ کشوری که تا پیش از دو جنگ اخیر در ایران سالانه از کمکهای نظامی ۳.۸ میلیارد دلاری آمریکایی برخوردار بود.
«طرح آماتوری تغییر رژیم» در برابر «دکترین ریگان»
از حالا روشن است که اگر سه هدف نتانیاهو، یعنی «نابودی برنامه هستهای، مهار برنامه موشکی و تغییر رژیم ایران» حاصل نشود، این امر دستمایه انتقاد از او و حزب لیکود در انتخابات پنج ماه دیگر خواهد بود؛ چه منتقدین، چه حامیانش.
راویو دروکر، روزنامهنگار سرشناس اسرائیلی، روز ۲۱ اردیبهشت در روزنامه «هاآرتص» نوشت این رئیس موساد بود که در تماس ویدئویی از تلآویو به کاخ سفید، به رئیسجمهور ترامپ اطمینان داد که در صورت جنگ با ایران، تغییر رژیم در تهران حتمی است.
به نوشته او، نتانیاهو و ترامپ در طرح «آماتوری» خود برای تغییر رژیم ایران به کردهای مسلح دل بستند و اسرائیل برای باز کردن راه ورود آنها، مناطق مرزی غرب ایران را بمباران کرد اما ناگهان با ادعای مخالفت رئیسجمهور ترکیه، این امر متوقف شد.
دروکر پرسیده که «اگر هدف تغییر رژیم نبود، حذف علی خامنهای چه منطقی داشت؟ اگر این رهبر سالخورده به مرگ طبیعی فوت میکرد، احتمال افتادن ایران به دست مجتبی، بسیار کم بود در حالی که مجتبی به سپاه پاسداران اجازه داده تا عملا کنترل ایران را به دست بگیرد و نظام مذهبی افراطی علی خامنهای با یک دیکتاتوری نظامی رادیکال جایگزین شده که میتواند بالقوه در پی سلاح هستهای باشد، در حالی که پدرش توان هستهای را "در حد آستانه" نگه داشته بود».
به نوشته دروکر، «خیالپردازیهای پرمدعای تغییر رژیم ممکن است ایران را تضعیف کرده باشد اما تهدید ناشی از ایران فعلا به شدت افزایش یافته است».
در مقابل، اور هوروویتس روز ۲۱ اردیبهشت در سایت «اندیشکدهٔ سیاست ملت یهود» خواهان اجرای «دکترین ریگان» در مورد ایران شد؛ «ریگان دقیقا نمیدانست شوروی چه زمانی سقوط خواهد کرد، اما واقف بود که حتی یک رژیم رو به زوال هم توان کشاندن جهان به فاجعه را دارد».
این سرهنگ ذخیره نوشت: اسرائیل «باید برای تسریع فروپاشی رژیم ایران اقدام کرده و اطمینان حاصل کند که تا آن زمان، به سلاح هستهای دست پیدا نمیکند».
«جاسوس پشیمان» در سودای کنست
جاناتان پولارد، تحلیلگر اطلاعاتی پیشین نیروی دریایی آمریکا، که ۳۰ سال از عمرش را به دلیل جاسوسی برای موساد در زندانهای آمریکا گذراند، پنج سال پس از مهاجرت به اسرائیل، نامزد عضویت در کنست، پارلمان اسرائیل، شده و کارزاری برای انتخابات پنج ماه دیگر به راه انداخته است.
او به شبکه آی۲۴ اسرائیل گفته که اتحاد اسرائیل و آمریکا «تمام شده است». پولارد معتقد است که انتخابات بعدی ریاستجمهوری آمریکا برای اسرائیل «انتخابی بین بد و بدتر» خواهد بود و دیگر هیچکسی در دو حزب جمهوریخواه و دموکرات آمریکا از دوستی و شراکت با اسرائیل سخن نخواهد گفت.
او مدعی است که دولت کنونی آمریکا «شریک واقعی اسرائیل نیست» و دونالد ترامپ «نگذاشته است اسرائیل در هیچیک از جنگها با حماس، حزبالله و ایران پیروز شود».
این جاسوس پیشین همه احزاب و سیاستمداران کنونی اسرائیل را مسئول وقوع حمله گروه افراطی حماس به اسرائیل در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ میداند و میگوید نتانیاهو هنوز قبول مسئولیت نکرده است.
پولارد افزود: وقایع هفتم اکتبر، نقطه عطفی برایش بوده و رسالت خود میداند که در عرصه عمومی نقشی فعال داشته باشد. «فکر کرده بودم که رها کردن من و همسرم از سوی اسرائیل یک امر استثنا بود اما با وقوع هفتم اکتبر دیدم که به کل کشور خیانت شده است».
او معتقد است اسرائیل «با شیوههای کنونی پیروز نمیشود و نیازمند یک سیاست روشنتر است»، و حتی با ابراز دیدگاهی بیپرواتر از سیاستمداران راستگرای افراطی کنونی، حامی «انتقال کامل» فلسطینیان از غزه است.
پولارد در ۷۱ سالگی از فعالیتهای جاسوسیاش ابراز پشیمانی کرده و گفته که «به عواقبش فکر نکرده بودم».