جایزهٔ صلح نوبل سال ۲۰۲۶ به ناوی پیلای، حقوقدان ۸۵ سالهٔ اهل آفریقای جنوبی و کمیسر عالی پیشین حقوق بشر سازمان ملل متحد، برای تلاش‌هایش در دفاع از حقوق بین‌الملل و گسترش صلح در جهان تعلق گرفت.
کمیتهٔ نوبل نروژ روز جمعه ۱۷ مهر اعلام کرد که این جایزه را به پاس فعالیت‌های چند دهه‌ای خانم پیلای برای تقویت نهادهای حقوقی بین‌المللی و پاسخگو کردن عاملان جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی به او اعطا کرده است.
یورگن واتنه فریدنس، رئیس کمیتهٔ نوبل نروژ، هنگام اعلام نام برنده گفت که جایزهٔ امسال به شخصیتی تعلق می‌گیرد که با «شجاعت و صداقت استثنایی» راه را برای ایجاد نظمی حقوقی فراگیرتر در جهان هموار کرده است.
او تأکید کرد که ناوی پیلای در تلاش‌های بین‌المللی برای محاکمهٔ عاملان جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی نقشی مؤثر داشته است.
کمیتهٔ نوبل در بیانیهٔ خود هشدار داد که با افزایش شمار جنگ‌ها و درگیری‌ها در جهان، قضات و نهادهای حقوق بین‌الملل بیش از پیش هدف حملات سیاسی قرار گرفته‌اند.
این کمیته تأکید کرد که حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات بدون حاکمیت قانون در سطح بین‌المللی امکان‌پذیر نیست و پاسخگو کردن عاملان جنایات و اجرای عدالت برای قربانیان، از پیش‌شرط‌های دستیابی به صلح پایدار است.
ناوی پیلای کیست؟
ناوانتم پیلای، مشهور به ناوی پیلای، در سال ۱۹۴۱ در شهر دوربان آفریقای جنوبی و در خانواده‌ای هندی‌تبار به دنیا آمد و فعالیت حرفه‌ای خود را در دوران حکومت آپارتاید آغاز کرد.
او از نخستین زنان غیرسفیدپوستی بود که در آفریقای جنوبی به حرفهٔ وکالت پرداخت و در طول فعالیت خود از مخالفان نظام تبعیض نژادی، از جمله نلسون ماندلا، دفاع کرد.
پیلای پس از پایان آپارتاید به دستگاه قضایی آفریقای جنوبی راه یافت و سپس به‌عنوان قاضی در دادگاه بین‌المللی کیفری ویژهٔ رواندا فعالیت کرد.
او در این دادگاه در شکل‌گیری رویه‌های حقوقی مهمی نقش داشت که تجاوز جنسی را در شرایط مشخص از مصادیق جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی به رسمیت شناختند.
پیلای همچنین از قضات دیوان کیفری بین‌المللی بود و از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴ مسئولیت کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد را بر عهده داشت.
او در سال‌های اخیر ریاست کمیسیون مستقل تحقیق سازمان ملل دربارهٔ وضعیت سرزمین‌های فلسطینی اشغالی را نیز بر عهده داشته است.
پیلای همچنین به‌عنوان قاضی اختصاصی در رسیدگی دیوان بین‌المللی دادگستری به پروندهٔ اتهام نسل‌کشی علیه میانمار مشارکت دارد.
کمیتهٔ نوبل با اشاره به سوابق او اعلام کرد که فعالیت‌های این حقوقدان نشان داده است سازوکارهای حقوقی بین‌المللی می‌توانند در جلوگیری از جنگ و خشونت و اجرای عدالت برای قربانیان نقش داشته باشند.
امسال ۲۸۷ فرد و سازمان نامزد دریافت جایزهٔ صلح نوبل بودند که از میان آنها ۲۰۸ نامزد فردی و ۷۹ نامزد سازمانی بودند.
جایزهٔ صلح نوبل سال گذشته به ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان ونزوئلا، به پاس تلاش‌هایش برای دفاع از حقوق دموکراتیک و گذار مسالمت‌آمیز به دموکراسی تعلق گرفته بود.
از ایران نیز شیرین عبادی در سال ۲۰۰۳ و نرگس محمدی در سال ۲۰۲۳ برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل شده‌اند.
جایزهٔ امسال، به ارزش ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار دلار، روز دهم دسامبر در مراسمی در اسلو به برنده اهدا خواهد شد.