یک تفنگدار سابق نیروی دریایی آمریکا که از سال ۲۰۲۲ در زندانی در روسیه نگهداری میشد و گزارشهایی دربارهٔ وخامت شدید وضعیت جسمانی او منتشر شده بود، آزاد شده و در حال انتقال به ایالات متحده است.
بهگفتۀ اریک لبسون، مدیر ارشد راهبردی گروه مدافع حقوق زندانیان «گلوبال ریچ»، رابرت گیلمن ۳۲ ساله روز سهشنبه ۲۰ مرداد روسیه را به مقصد واشینگتن ترک کرد و شماری از کارکنان دولت آمریکا او را همراهی میکنند.
پروندهٔ گیلمن و وضعیت جسمانی او باعث شده بود مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، مستقیماً با سرگئی لاوروف، همتای روسی خود، گفتوگو کند.
یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت هیچ شهروند روسی در بازداشت آمریکا در مقابل آزادی گیلمن آزاد نشده و واشینگتن هیچ امتیاز دیگری هم نداده است. این موضوع این پرونده را از چندین مبادلهٔ زندانی میان دو کشور در سالهای اخیر متمایز میکند.
در پاسخ به گزارشهایی مبنی بر اینکه ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، به گیلمن «عفو بشردوستانه» داده است، یک مقام آمریکایی که خواست نامش فاش نشود، گفت او «به دلایل بشردوستانه» آزاد شده، اما حاضر نشد دربارهٔ روند داخلی تصمیمگیری روسیه توضیح دهد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پیامی در شبکههای اجتماعی تلویحاً گفت آزادی گیلمن پس از گفتوگوهای او با ولادیمیر پوتین صورت گرفته است.
گیلمن که در اوت ۲۰۲۰ از ارتش آمریکا ترخیص شده بود، ژانویهٔ ۲۰۲۲ هنگام سفر با قطار در روسیه در شهر ورونژ بازداشت شد. ورونژ در حدود ۵۰۰ کیلومتری جنوب مسکو قرار دارد.
رسانههای روسیه گزارش داده بودند که او به اتهام لگد زدن به یک مأمور پلیس در حالت مستی بازداشت و ابتدا به دو سال زندان محکوم شد.
یک قاضی محلی بعداً در پروندهای دیگر، به دلیل اتهام حمله به مأموران زندان، هشت سال دیگر به مدت محکومیت او افزود.
ولادیمیر گیلمن، پدر او که از روسیه به ایالت ماساچوست آمریکا مهاجرت کرده است، در یادداشتی که اکتبر ۲۰۲۴ در روزنامهٔ بوستون گلوب منتشر شد، این اتهامها را بیاساس خوانده بود.
بهگفتۀ اریک لبسون، گیلمن اواخر ژوئن واخر پس از دچار شدن به عارضهای که با بیحرکتی و کاهش شدید واکنش به محیط همراه است، در بیمارستان بستری شد.
هنوز مشخص نیست چرا وضعیت او در ماههای اخیر تا این اندازه وخیم شده بود. عکسهای مربوط به حضور او در یک جلسهٔ دادگاه در ماه آوریل نشان میداد که هوشیار و آگاه است.
لبسون گفت گیلمن در زندان تحت «رفتار خشن و آزاردهنده» قرار گرفته بود، اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
موضوع بازداشت شهروندان آمریکایی در روسیه در سالهای اخیر به یکی از مسائل مهم سیاسی در روابط مسکو و واشینگتن تبدیل شده است.
در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ و همچنین جو بایدن، دو کشور چندین مبادلهٔ بزرگ زندانیان انجام دادهاند.
بهگفتۀ لبسون، دستکم پنج شهروند آمریکایی همچنان در روسیه در بازداشت هستند. برخی گزارشهای دیگر شمار آنها را تا ۱۰ نفر اعلام کردهاند.
در همین حال، شمار نامعلومی از شهروندان روسیه نیز در بازداشت آمریکا به سر میبرند. از جملهٔ آنها کارمند سابق سرویس امنیت فدرال روسیه، افاسبی، است که در ماه ژوئن از تایلند به آمریکا مسترد شد و با اتهام هک رایانهای روبهرو است.
کنستانتین یاروشنکو، شهروند روسی که به اتهامات مرتبط با مواد مخدر در آمریکا به ۲۰ سال زندان محکوم شده بود و سال ۲۰۲۲ در چارچوب یک مبادلهٔ زندانی آزاد شد، هفتهٔ گذشته به خبرگزاری تاس گفته بود بعید میداند مسکو گیلمن را به دلایل بشردوستانه آزاد کند.
ترامپ همچنین گفت مادر گیلمن در هواپیما همراه اوست.
رئیسجمهور آمریکا در پیام خود نوشت: «همین الان با او صحبت کردم و فقط یک درخواست داشت: وقتی فرود آمد، یک چیزبرگر عالی!» و افزود: «من ترتیبش را میدهم!»