ابراز نگرانی در اروپا از «سرریز» جنگ اوکراین به خاک همسایگان اروپایی‌اش

یک ناو از ناوگان دریایی ناتو در دریای بالتیک

در پی حمله به یک کشتی باری روسیِ تحت تحریم در خلیج فنلاند، نخست وزیر این کشور روز شنبه، ۳۰ آبان‌ماه، ابراز نگرانی کرد که جنگ اوکراین در حال «سرریز» به مناطق همسایه در اروپاست.

همزمان مارک روته، دبیرکل ناتو، سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، که در همین روز در ورشو، پایتخت لهستان، بود تأکید کرد که نیروهای این سازمان «از وجب به وجب قلمرو لهستان دفاع خواهند کرد».

روز شنبه، یک کشتی باری روسی مرتبط با ارتش روسیه که توسط اوکراین و آمریکا تحریم شده در دریای بالتیک هدف پهپادهای تهاجمی قرار گرفت و دچار آتش‌سوزی شدید شد، تا آنجا که خدمه این کشتی مجبور به تخلیه کشتی با قایق‌های نجات شدند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، در حالی که ۱۶ خدمه کشتی «اسپارتا ۲» توسط یک کشتی روسی در همان نزدیکی نجات داده می‌شدند کشتی طعمه حریق وارد آب‌های فنلاند شده است.

پِتِری اُرپو، نخست وزیر فنلاند، در واکنش به این حادثه در خلیج فنلاند ضمن اشاره به این که احتمالا اوکراین مسئول حمله به این کشتی باری است تأکید کرد که کی‌یف «حق دارد در برابر متجاوز از خود دفاع کند».

در ماه‌های گذشته اوکراین در ادامه پاسخ به حملات روسیه، فوج فوج پهپاد نظامی و تهاجمی به منطقه لنین‌گراد در شمال غربی روسیه فرستاده است که از این میان تعدادی از آنها وارد حریم هوایی منطقه بالتیک شده و به این نگرانی دامن زده‌اند که کشورهای ناتو نیز تحت تأثیر جنگ اوکراین قرار خواهند گرفت.

نخست وزیر فنلاند روز شنبه در پی حادثه برخی محدودیت‌های دریایی و هوایی در شرق خلیج وضع کرد و در همین باره در شبکه ایکس نوشت: «جنگ دارد به مناطق همسایه سرریز می‌کند.»

همزمان طبق اعلام وزارت دفاع سوئد، جنگنده‌های این کشور نیز تحت فرماندهی ارتش فنلاند برای حفاظت از تمامیت ارضی ناتو و فنلاند به پرواز درآمدند.

بیشتر در این باره:

پنتاگون: با وجود همۀ تلاش‌ها، جنگ اوکراین احتمالاً دست‌کم تا بهار ادامه خواهد داشت

فنلاند و سوئد تازه‌ترین اعضای سازمان ناتو هستند که در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ به این پیمان پیوستند. اقدام آنها واکنشی بود به حمله روسیه به خاک اوکراین در سال ۲۰۲۲ با بهانه گسترش ناتو به سرزمین‌های همسایه خود؛ به عبارتی تهاجم مسکو با این بهانه نتیجه‌ای معکوس داشت.

به دنبال پرواز جنگنده‌های سوئدی، کشور استونی نیز یک ناو خود را برای عملیات نجات کشتی طعمه حریق و همین طور مقابله با عواقب محیط زیستی این حمله به منطقه اعزام کرد.

تمام این کشورها به علاوه لتونی و لیتوانی و لهستان در حاشیه دریای بالتیک قرار دارند.

اتفاق دریای بالتیک پس از آن افتاد که روز جمعه نیز دو موشک روسی و یک پهپاد این کشور در قلمرو سرزمینی لهستان سقوط کرد و واکنش تند این کشور را به دنبال داشت.

در واکنش به این حادثه، مارک روته، دبیرکل ناتو، روز شنبه به ورشو سفر کرد و در ملاقات با مقامات این کشور تأکید کرد که ناتو «از وجب به وجب» خاک این کشور در برابر تهاجم روسیه دفاع خواهد کرد.

لهستان از جمله کشورهایی است که در همسایگی اوکراین تاکنون بیشترین حمایت را از این کشور و تندترین واکنش‌ها را به مسکو داشته است. این نخستین بار نیست که آتش جنگ اوکراین دامن لهستان را می‌گیرد. ورشو روز جمعه حمله روسیه را «عمدی» خواند.

اعضای شورای آتلانتیک شمالی در سازمان ناتو روز دوشنبه قرار است در بروکسل، مقر اتحادیه اروپا، برای بررسی واکنش به حادثه لهستان گردهم بیایند.

حمله به کشتی باری روسی در روز شنبه یک روز پس از حملهٔ پهپادی و موشکی بالستیک روسیه به کی‌یف و سراسر اوکراین انجام شد، حملاتی که پوتین پس از دیدار سه‌جانبه با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و شی جین‌پینگ، رهبر چین، انجام داد.

بیشتر در این باره:

حمله پهپادی و موشکی روسیه به سه پل در پایتخت اوکراین؛ دست‌کم ۹ نفر کشته شدند

خواسته‌های روسیه از ناتو نگرانی‌هایی در آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی برانگیخته است

گزارش تازه رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی می‌گوید درخواست‌های مطرح‌شده از سوی روسیه در مذاکرات مربوط به جنگ اوکراین، از جمله عقب‌نشینی ناتو به مواضع سال ۱۹۹۷، در کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی نیز نگرانی‌هایی درباره محدودشدن استقلال سیاست خارجی آن‌ها ایجاد کرده است.

همکاری ناتو با کشورهایی چون گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، قرقیزستان، ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان از دهه ۱۹۹۰ در قالب برنامه «مشارکت برای صلح» گسترش یافته و حوزه‌هایی مانند آموزش نظامی، امنیت مرزی، مبارزه با تروریسم، دفاع سایبری و نوسازی نیروهای مسلح را دربر گرفته است.

یک مقام ناتو در واکنش به این موضوع گفته است تصمیم درباره ادامه یا تغییر این همکاری‌ها تنها در اختیار اعضای ناتو و کشورهای شریک است. همزمان شماری از کارشناسان در قرقیزستان هشدار داده‌اند که پذیرش خواسته‌های روسیه می‌تواند حق کشورهای منطقه برای تعیین مستقل روابط خارجی و امنیتی خود را محدود کند.

امیل جوروئف، تحلیلگر سیاسی قرقیز، در گفت‌وگو با بخش قرقیزی رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت چنین خواسته‌هایی «حاکمیت کشورهای آسیای مرکزی را تضعیف می‌کند» و تلاش برای محدودکردن حق این کشورها در تعیین مستقل سیاست خارجی و انتخاب شرکای بین‌المللی‌شان است.

بخت امانبایف، سفیر پیشین قرقیزستان در ایالات متحده، نیز به این رسانه گفت هیچ کشوری حق ندارد به جای دولت‌های آسیای مرکزی سیاست خارجی آن‌ها را تعیین کند و پیشنهاد کرد وزیران خارجه کشورهای منطقه موضعی مشترک و روشن در این باره اتخاذ کنند.

در بخش دیگری از گزارش، واختانگ کاپانادزه، رئیس پیشین ستاد کل ارتش گرجستان و نماینده سابق نظامی این کشور در ناتو و اتحادیه اروپا، هشدار داده است که کاهش همکاری با ناتو می‌تواند کشورهای منطقه را از آموزش، اصلاحات دفاعی، استانداردهای غربی و شبکه‌های همکاری نظامی محروم و آن‌ها را به سمت اتکای بیشتر به روسیه یا چین سوق دهد.

دولت‌های آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی تاکنون واکنش علنی مهمی به این خواسته‌های گزارش‌شده نشان نداده‌اند و روشن نیست مسکو پیش از مطرح‌کردن آن‌ها در مذاکرات، مواضع خود را با این دولت‌ها در میان گذاشته باشد.