خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در روزهای اخیر به مشاوران ارشد خود گفته است، در صورت نبود اقدامات تحریکآمیز تازه از سوی حکومت ایران یا حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن، ممکن است از حملهٔ دوباره به ایران خودداری کند.
بر اساس این گزارش که روز شنبه ۲۳ آبان منتشر شد، این منابع گفتهاند ترامپ موضوع خودداری از حملات تازه را در نشستهایی با مشاوران امنیت ملی خود و پس از دریافت مجموعهای از گزارشهای اطلاعاتی مطرح کرده است.
با این حال، به گفتهٔ مقامهای کنونی و پیشین آمریکا، رئیسجمهور این کشور هنوز دربارهٔ چگونگی پایان دادن به جنگ با ایران تصمیم نهایی نگرفته است.
روزنامهٔ واشینگتنپست نیز روز جمعه در گزارشی مستقل به نقل از یک مقام آمریکایی آگاه از نشستهای غیرعلنی دولت نوشت که ترامپ فعلاً تمایلی به بازگشت به جنگ گسترده ندارد.
به نوشتهٔ این روزنامه، دولت آمریکا به حفظ وضعیت موجود، شامل ادامهٔ محاصرهٔ دریایی و تحریمهای اقتصادی ایران، بدون ازسرگیری جنگ یا شتاب برای دستیابی به توافق نهایی متمایل شده است.
این در حالی است که مقامات جمهوری اسلامی ایران در هفتههای اخیر بارها بر ضرورت خروج از وضعیت «نه جنگ نه صلح» تأکید کردهاند.
ترامپ هفتهٔ گذشته، پس از دیدار با نخستوزیر قطر در کاخ سفید، گفته بود که عملیات نظامی علیه ایران عملاً پایان یافته و آمریکا در حال حفظ وضعیت موجود است. او افزود که این تصمیم تا حد زیادی به درخواست کشورهای همسایهٔ ایران گرفته شده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ آمریکا، نیز روز جمعه در سخنرانی در واشینگتن گفت فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی چنان شدید است که در شرایط کنونی نیازی به اقدام نظامی تازه وجود ندارد.
روبیو پیشتر در حاشیهٔ نشست گروه هفت در پاریس نیز تأکید کرده بود که محاصره و تحریمهای اقتصادی در حال اثرگذاری است و واشینگتن برای انجام عملیات نظامی گسترده ضرورتی نمیبیند.
بیشتر در این باره:
اکسیوس: رئیس موساد همزمان با تلاش نتانیاهو برای ازسرگیری جنگ ایران به واشینگتن رفتبه گزارش رویترز، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، و رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در تماسهای تلفنی دو هفتهٔ گذشته از ترامپ خواستهاند حملات به ایران را از سر نگیرد.
به گفتهٔ منابع آگاه، ترامپ قبلاً به ولیعهد عربستان گفته بود قصد دارد پس از انتخابات میاندورهای آمریکا به ایران حمله کند، اما بن سلمان از او خواسته است از این تصمیم صرفنظر کند و استدلال کرده که تحریمهای اقتصادی علیه جمهوری اسلامی در حال اثرگذاری است.
ترامپ در این گفتوگوها هیچ تعهد مشخصی دربارهٔ خودداری از حمله نداده است.
در مقابل، گزارشهای تازه از ادامهٔ تلاش اسرائیل برای متقاعد کردن دولت آمریکا به ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران حکایت دارد.
وبسایت آمریکایی اکسیوس روز جمعه به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد که رومن گافمن، رئیس موساد، برای گفتوگو با مقامهای ارشد دولت آمریکا، از جمله جان رتکلیف، رئیس سیآیای، به واشینگتن سفر کرده است.
به نوشتهٔ اکسیوس، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، همچنان خواستار ازسرگیری جنگ با ایران است، اما ترامپ تاکنون در برابر این فشارها مقاومت کرده و ادامهٔ محاصره و فشار اقتصادی را ترجیح داده است.
مقامات رسمی آمریکا و اسرائیل این گزارش را رد یا تأیید نکردهاند.
گزارشها دربارهٔ تمایل احتمالی ترامپ به حفظ وضعیت موجود در شرایطی منتشر میشود که مقامهای جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر بارها بر ضرورت پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» تأکید کردهاند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، اخیراً با اشاره به مشکلات معیشتی مردم و پیامدهای جنگ گفت که شرایط کنونی باعث شده بسیاری از مردم برای تأمین هزینههای زندگی با مشکل روبهرو شوند.
او با تأکید بر ضرورت خروج از این وضعیت گفت: «در بلاتکلیفی نمیشود برنامهریزی کرد. باید تکلیفمان را بدانیم. بالاخره میخواهیم چه کار کنیم؟»
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکنندهٔ ارشد حکومت، نیز ۲۰ آبان گفت «وضعیت نه جنگ و نه صلح وضعیتی نیست که بخواهیم برای همیشه در آن باقی بمانیم». او با این حال در ادامه افزود: «راه پایان دادن به این وضعیت صرفاً مذاکره و توافق نیست، ما به دنبال ایجاد بازدارندگی پایدار برای کشور هستیم.»
با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی همچنان بر پذیرش شروط تهران بهعنوان پیششرط ازسرگیری مذاکرات تأکید دارند.
قالیباف روز ۲۰ آبان این را هم گفت که بازگشایی تنگهٔ هرمز و ازسرگیری مذاکرات به پذیرش هفت شرط جمهوری اسلامی از سوی آمریکا بستگی دارد. او این را هم تأکید کرد که «توپ اکنون در زمین آمریکاست و آنها باید تصمیم خود را بگیرند و اعلام کنند.»
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، نیز همان روز در مصاحبهای با شبکهٔ المیادین اعلام کرد که در حال حاضر هیچ مذاکرهای میان تهران و واشینگتن جریان ندارد و ایران تا زمان پذیرش شروط خود، تنگهٔ هرمز را باز نخواهد کرد.
او همچنین هشدار داد که در صورت ازسرگیری حملات آمریکا، جمهوری اسلامی ممکن است پایگاههای نظامی این کشور در مناطق دوردست، از جمله برخی کشورهای اروپایی، را هدف قرار دهد.
بیشتر در این باره:
دونالد ترامپ میگوید ممکن است «همین حالا» حملات نظامی به ایران را از سر بگیردگزارشهای اخیر رسانههای آمریکایی دربارهٔ تمایل ترامپ به ادامهٔ فشار اقتصادی کمتر از دو هفته پس از آن منتشر میشود که مقامهای جمهوری اسلامی شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای کنگره را نتیجهٔ جنگ با ایران توصیف کردند.
محسن رضایی روز ۱۳ آبان، یک روز پس از برگزاری انتخابات آمریکا، در واکنش به نتایج آن اعلام کرد: «ملت بزرگ ایران شکست راهبردی بزرگی را در میدان نبرد و تنگه هرمز و همچنین شکست سیاسی سنگینی را در واشنگتن به ترامپ تحمیل کرد.»
غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوهٔ قضائیه، نیز همان روز در پیامی نوشت: «ترامپ هم در جنگ شکست خورد و هم در سیاست.»
محمدباقر قالیباف هم در واکنش به نتایج انتخابات گفته بود که مردم آمریکا، چه به دلیل مخالفت با جنگ و چه بر اثر فشار هزینههای زندگی، به جنگ «نه» گفتهاند.
جنگ با ایران و پیامدهای اقتصادی آن از موضوعات مهم انتخابات میاندورهای آمریکا بود که در آن دموکراتها کنترل کنگره را از جمهوریخواهان گرفتند.
در نظرسنجی رویترز و ایپسوس که اندکی پیش از انتخابات انجام شد، ۵۵ درصد آمریکاییها گفته بودند هزینههای جنگ با ایران ارزش آن را نداشته است. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز جنگ را عامل شکست انتخاباتی جمهوریخواهان توصیف کرده است.
گزارشهای تازه اما حاکی از آن است که دولت ترامپ ممکن است بهجای پایان دادن فوری به مناقشه از طریق توافق یا عملیات نظامی گسترده، به ادامهٔ محاصره و فشار اقتصادی برای وادار کردن تهران به پذیرش شرایط مطلوبتر واشینگتن روی آورد.
واشینگتنپست در گزارش خود به نقل از مقامهای آمریکایی نوشته است که ادامهٔ این فشارها میتواند جمهوری اسلامی را در نهایت به پذیرش شروط آمریکا در مذاکرات وادار کند. با این حال، این روزنامه تأکید کرده که هنوز نشانهٔ روشنی از آمادگی تهران برای عقبنشینی از مواضع خود دیده نمیشود.
با تمام این اوصاف، رویترز به نقل از سه منبع آگاه از برنامهریزیهای نظامی آمریکا گزارش داده است که یک ناو هواپیمابر سوم طی روزهای آینده وارد خاورمیانه خواهد شد تا جایگزین یکی از دو ناو مستقر در منطقه شود. با این حال، در صورت لزوم ممکن است هر سه ناو در منطقه باقی بمانند.
بر اساس این گزارش، نهادهای اطلاعاتی آمریکا همچنین ارزیابی کردهاند که حملات احتمالی تازه به ایران احتمالاً تغییر چشمگیری در خواستههای تهران در مذاکرات ایجاد نخواهد کرد.
از سوی دیگر، ترامپ روز پنجشنبه در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که آمریکا دیگر به توافق با ایران نیاز ندارد و افزود که ایالات متحده هم منابع مالی ایران و هم تنگه هرمز را در اختیار دارد.
کاخ سفید در واکنش به پرسش رویترز دربارهٔ تصمیم احتمالی ترامپ تأکید کرده است که رئیسجمهور آمریکا تنها تصمیمگیرنده دربارهٔ اقدامات آینده است و فقط خود او میداند چه تصمیمی خواهد گرفت و چه زمانی آن را اجرا خواهد کرد.