مسعود پزشکیان، رئیسجمهور و عضو شورای موقت رهبری جمهوری اسلامی ایران، در پیامی ویدئویی، ضمن عذرخواهی از کشورهای همسایه خبر داد که شورای موقت رهبری دستور داده است نیروهای مسلح ایران دیگر به این کشورها حمله نکنند.
ساعاتی بعد اما غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه و دیگر عضو شورای موقت رهبری، در اظهاراتی متضاد اعلام کرد «حملات شدید» به برخی کشورهای منطقه که بهگفتهٔ او «در اختیار دشمن» قرار گرفته، ادامه خواهد یافت.
پیام مسعود پزشکیان که روز شنبه ۱۶ اسفند منتشر شد، بلافاصله واکنش دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، را در پی داشت که گفت ایران «عذرخواهی کرده و در برابر همسایگان خود در خاورمیانه زانو زده و قول داده است که دیگر به آنها شلیک نکند».
رئیسجمهور آمریکا همچنین ایران را «بازنده خاورمیانه» لقب داد و افزود این کشور «برای دهههای متمادی چنین خواهد ماند، تا زمانی که تسلیم شود یا به احتمال زیاد، کاملاً فرو بپاشد!»
این در حالی است که مسعود پزشکیان در پیام روز شنبه خود «تسلیم بیقیدوشرط» حکومت جمهوری اسلامی را که روز جمعه دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، خواسته بود رد کرد. پزشکیان گفت: «خوابش را به گور میبرند که ما بدون قیدوشرط تسلیم شویم.»
رئیسجمهور ایران در پیام تازه خود اذعان کرد که سپاه پاسداران در یک هفته گذشته و در پی آغاز حمله مشترک آمریکا و اسرائیل که مرگ علی خامنهای را نیز به دنبال داشت «آتشبهاختیار» عمل کردهاند.
پیشتر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، نیز به این نکته اشاره کرده و در مصاحبهای با یک رسانه خارجی گفته بود که نیروهای مسلح ایران در حمله به کشورهای عربی خلیج فارس «مستقل» و «جدا از هم» عمل میکنند.
در پی آغاز حمله به خاک ایران، سپاه پاسداران بلافاصله شروع به موشکپرانی به طرف کشورهای عربی کرد، اقدامی که به کشور جمهوری آذربایجان نیز سرایت کرد. ایران حمله به جمهوری آذربایجان را تکذیب کرده است.
اقدامات سپاه پاسداران در یک هفته گذشته واکنشهای شدیداللحن کشورهای عربی و جمهوری آذربایجان را به دنبال داشته است.
رئیس جمهور ایران در پیام خود تأکید کرد که تنها در صورتی به کشورهای همسایه حمله خواهد شد که از خاک آنها به سوی ایران «شلیکی انجام شود».
با این حال، غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه و دیگر عضو شورای موقت رهبری، ساعاتی بعد از پیام مسعود پزشکیان که با واکنشهایی همراه بود، مدعی شد شواهد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی نشان میدهد جغرافیای برخی کشورهای منطقه «آشکارا و نهان در اختیار دشمن است» و از آن مناطق برای حمله به ایران استفاده شده است.
او تأکید کرد که «حملات شدید به این اهداف ادامه خواهد داشت» و افزود «این راهبرد هماکنون در حال اجراست و دولت و دیگر ارکان نظام در این زمینه متفقالقول هستند».
پس از کشته شدن خامنهای در روز نهم اسفند در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، مسعود پزشکیان بهعنوان رئیسجمهور، غلامحسین محسنی اژهای بهعنوان رئیس قوه قضاییه و علیرضا اعرافی بهعنوان یکی از فقهای شورای نگهبان، شورای موقت رهبری را تشکیل دادند.
این در حالی است که به فاصله کوتاهی بعد از انتشار پیام پزشکیان، ابوالفضل شکارچی، سخنگوی ستاد کل نیروهای مسلح ایران، گفت: «هر کشوری که حریم هوایی یا زمینی خود را برای استفاده دشمن علیه ما قرار دهد، بهعنوان هدف تلقی میشود.»
بعد از این اظهارات ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، برخورد یک پهپاد انتحاری شلیکشده از سوی ایران به بخشی از فرودگاه را نشان داد.
امارات متحده عربی نیز اعلام کرد که به پهپادها و موشکهایی که از سوی ایران شلیک شده بودند پاسخ داده است. وزارت دفاع این کشور اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور روز شنبه ۱۵ موشک بالستیک از مجموع ۱۶ موشک و ۱۱۹ پهپاد از مجموع ۱۲۱ پهپاد را رهگیری کردهاند.
اندکی پس از موضعگیری مسعود پزشکیان، وزارت دفاع قطر نیز گفت که نیروهای مسلح این کشور یک موشک را که به سوی قطر شلیک شده بود رهگیری کردهاند. در این حادثه هیچ تلفات یا خسارتی گزارش نشده است.
گزارشها حاکی از آن است که در بحرین هم آژیرهای حمله هوایی به صدا درآمد اما حملهای در این کشور گزارش نشد.
واکنشهای داخلی به اظهارات پزشکیان
عذرخواهی مسعود پزشکیان از کشورهای همسایه بابت حملات روزهای اخیر و اشاره به دستور شورای موقت رهبری درباره حمله نکردن به این کشورها تنها اظهارات متضاد غلامحسین محسنی اژهای را در پی نداشت و با واکنشهای منفی فعالان سیاسی و رسانهای طرفدار جمهوری اسلامی نیز مواجه شد.
عزتالله ضرغامی، رئیس پیشین سازمان صداوسیما، در رد مواضع مسعود پزشکیان در شبکه ایکس نوشت که «نه نیروهای مسلح، آتش به اختیار عمل کردند» و نه «جنگ منطقهای» که علی خامنهای، رهبر سابق جمهوری اسلامی، پیش از کشته شدن وعده داده بود «قابل تفسیر و تاویل» است.
حمید رسایی، نماینده جناح تندرو مجلس شورای اسلامی، نیز پیام پزشکیان را «ضعیف، غیرکارشناسی و از نظر افکار عمومی غیرقابل قبول» دانست و خواستار معرفی هرچه سریعتر رهبر بعدی جمهوری اسلامی توسط مجلس خبرگان شد.
او در پیام دیگری در شبکه ایکس خطاب به دو عضو دیگر شورای موقت رهبری خواستار آن شد که بگویند اظهارات مسعود پرشکیان مورد تأیید آنها هست یا نه.
برخی افراد و حسابهای حامی حکومت ایران در شبکههای اجتماعی از تعبیرهای تندتری علیه مسعود پزشکیان استفاده کردند و آنها نیز خواستار «تسریع» انتخاب رهبر جدید جمهوری اسلامی شدند.
خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، نیز روز شنبه دو پیام از سوی ناصر مکارم شیرازی و حسین نوری همدانی، از مراجع تقلید حامی جمهوری اسلامی، را منتشر کرد. آنها از مجلس خبرگان خواستهاند روند انتخاب رهبر آینده سرعت بگیرد.
برخی کاربران نیز از پوشش و لحن صحبت پزشکیان و صحنهپردازی آشفته پیام او انتقاد کردهاند و گفتهاند که این ویدئو تصویری ضعیف از جمهوری اسلامی در برابر تهدیدها و جنگ آمریکا و اسرائیل ارائه میدهد.
از سوی دیگر نظامالدین موسوی، نماینده سابق مجلس، عذرخواهی پزشکیان از کشورهای منطقه را «سهو لسان» و ناشی از «ادبیات غیررسمی همیشگی» او خواند و خواستار «عبور» از آن شد.
محمدتقی کروبی، از چهرههای نزدیک به اصلاحطلبان، درباره «پیامدهای حقوقی» اظهارات آقای پزشکیان هشدار داد و نوشت: «باید در انتخاب واژهها دقت بیشتری کرد.»
بالا گرفتن این انتقادها باعث شد که مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاع رسانی دفتر رئیس جمهور، در پیامی اعلام کند جمهوری اسلامی «هرگز زیر بار زور نمیرود و نیروهای مسلح مقتدر ما طبق دستورالعمل ابلاغی به تجاوز از پایگاههای امریکایی پاسخ قاطع خواهند داد».
در پی کشته شدن علی خامنهای در ساعات اولیه حملات آمریکا و اسرائیل در روز نهم اسفند، طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی شورای موقت رهبری شامل رئیسجمهور، رئیس قوه قضائیه و یکی از اعضای شورای نگهبان تشکیل شد.
درباره زمان انتخاب رهبر جدید جمهوری اسلامی توسط مجلس خبرگان گزارشهای ضد و نقیضی منتشر شده و گزینههایی مانند مجتبی خامنهای، حسن خمینی، حسن روحانی و علیرضا اعرافی مطرح شدهاند.
این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا روز پنجشنبه گفت که او «باید شخصاً در انتخاب رهبر بعدی ایران نقش داشته باشد». او همچنین انتخاب فرزند رهبر سابق جمهوری اسلامی به عنوان رهبر آینده را غیر قابل قبول دانسته است.
پوشش زنده گزارشها از هدف قرار گرفتن یک «انبار نفت» در نزدیکی پالایشگاه تهران