خبرنگاران بخش اوکراینی رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی به سندی روسی دست یافته‌اند که در آن تعداد و نوع تسلیحات مورد نیاز برای حمله به زیرساخت‌های حیاتی اوکراین، از جمله تأسیسات برق، آب و گرمایش، محاسبه شده است.
بر اساس محاسبات مندرج در این سند، حملات هماهنگ به زیرساخت‌های کی‌یف، خارکیف و اودسا می‌تواند تأمین برق این سه شهر بزرگ اوکراین را تا ۹۰ درصد کاهش دهد و اختلال گسترده‌ای در تأمین آب و گرمایش ایجاد کند.
گروه تحقیقاتی «سخِمی» در بخش اوکراینی رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی، نسخه‌ای از این سند روسی‌زبان را از منابع خود در نیروهای دفاعی اوکراین به دست آورده است.
این سند که تاریخ اوت ۲۰۲۶ را بر خود دارد، «یادداشت تحلیلی» دربارهٔ بخش تولید برق و خدمات شهری اوکراین عنوان گرفته و چهار حوزه را مورد بررسی قرار داده است: تولید و تأمین برق، تأمین آب، شبکه‌های فاضلاب و تأمین گرمایش.
در این سند، میزان خسارت احتمالی ناشی از حملات و همچنین شمار و انواع موشک‌ها، پهپادها و بمب‌های مورد نیاز برای وارد کردن این خسارات برآورد شده است.
شهرهای دیگری از جمله دنیپرو، زاپوریژیا، میکولایف، خرسون، پولتاوا، چرنیهیف و لویو نیز در ارزیابی‌های این سند مورد توجه قرار گرفته‌اند.
تأسیسات حیاتی در فهرست
یکی از بخش‌های سند شامل فهرستی از ۶۰ تأسیسات و زیرساخت حیاتی اوکراین است که به‌عنوان «اهداف کلیدی» مشخص شده‌اند.
سه نیروگاه هسته‌ای فعال تحت کنترل اوکراین و ۱۰ نیروگاه بزرگ برق‌آبی در این فهرست قرار دارند. نیروگاه هسته‌ای زاپوریژیا که در اشغال روسیه است، در میان این سه نیروگاه نیست.
سند همچنین سناریویی را بررسی می‌کند که در آن با حمله به پست‌های برق، خطوط انتقال و تأسیسات نزدیک مرزهای غربی اوکراین، ارتباط شبکهٔ برق این کشور با اروپا مختل شود. چنین حملاتی می‌تواند توانایی اوکراین برای واردات و انتقال برق از کشورهای اروپایی را محدود کند.
نویسندگان سند برای تأسیسات مشخص، تعداد و نوع تسلیحات مورد نیاز را نیز برآورد کرده‌اند. برای نمونه، در یکی از محاسبات استفاده از دو موشک اسکندر برای از کار انداختن یک تأسیسات فشارقوی انتقال برق از یک نیروگاه هسته‌ای در نظر گرفته شده است.
در بخش‌های مربوط به نیروگاه‌های هسته‌ای اشاره‌ای به خطر احتمالی انتشار مواد رادیواکتیو نشده است.
در عین حال، در بخش دیگری از سند دربارهٔ استفاده از برخی تسلیحات علیه تأسیسات گرمایشی نزدیک مناطق مسکونی هشدار داده شده که چنین حملاتی ممکن است به تلفات غیرنظامیان منجر شود.
در تهیهٔ ارزیابی‌های مندرج در سند از منابع مختلفی، از جمله نقشه‌های عمومی، اطلاعات شرکت‌های برق و وزارت انرژی اوکراین و همچنین ارزیابی‌های کارشناسان و نمایندگان نیروهای مسلح روسیه استفاده شده است.
آیا این یک برنامهٔ عملیاتی برای حمله است؟
خبرنگاران رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی نتوانسته‌اند هویت نویسندگان سند را مشخص کنند و همچنین معلوم نیست این سند برای چه مقام یا نهادی تهیه شده است.
نسخه‌ای که در اختیار خبرنگاران قرار گرفته، ناقص است و برخی صفحات آن وجود ندارد، ضمن آن‌که فراداده‌های فایل نیز تغییر کرده‌اند.
با این حال، یک نمایندهٔ صنایع دفاعی اوکراین به خبرنگاران گفته است که پیشتر این سند را دیده و احتمال می‌دهد وزارت دفاع روسیه یا نهادی مرتبط با آن در تهیهٔ سند نقش داشته باشد.
این کارشناس گفته است چنین اسنادی می‌توانند برای برآورد میزان تسلیحات مورد نیاز و برنامه‌ریزی تولید مهمات مورد استفاده قرار گیرند.
اولکساندر خارچنکو، مدیر مرکز تحقیقات صنعت انرژی در کی‌یف، نیز به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت اسناد مشابهی دست‌کم از سال ۲۰۲۳ تهیه شده‌اند و تأکید کرد: «این یک دستور نظامی نیست.»
به گفتهٔ خارچنکو، چنین سندی بیشتر تصویری کلی از اهداف و منابع مورد نیاز را در اختیار مقام‌های بلندپایه قرار می‌دهد و به‌خودی‌خود نشان نمی‌دهد که تصمیم به اجرای همهٔ حملات مطرح‌شده در آن گرفته شده است.
نمایندهٔ صنایع دفاعی اوکراین نیز گفت برنامهٔ واقعی یک حمله، شامل زمان‌بندی عملیات، تخصیص مهمات و تعیین اهداف مشخص، باید در سند جداگانه‌ای تنظیم شود.
شباهت با اسنادی که اوکراین در اختیار متحدانش گذاشته است
محتوای سند با اطلاعاتی شباهت دارد که مقام‌های اوکراینی پیشتر دربارهٔ برنامه‌های احتمالی روسیه برای حمله به زیرساخت‌های انرژی این کشور در اختیار متحدان اروپایی خود گذاشته‌اند.
دنیس شمیهال، وزیر انرژی اوکراین، روز ۱۷ سپتامبر در نشستی با مقام‌های اروپایی در پاریس اعلام کرد اطلاعاتی دربارهٔ برنامه‌های روسیه برای حمله به تأسیسات انرژی اوکراین در اختیار شرکای اروپایی قرار داده است.
او بعداً گفت دو سند بزرگ روسی را به مقام‌های اروپایی نشان داده که حاوی جدول‌هایی دربارهٔ تعداد و انواع تسلیحات مورد نیاز برای تخریب اهداف مختلف بوده‌اند.
توصیف آقای شمیهال از این اسناد با محتوای سندی که خبرنگاران رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی به دست آورده‌اند شباهت دارد.
نیویورک‌تایمز نیز پیشتر با استناد به منابعی که نامشان را فاش نکرد، دربارهٔ سندی با چنین مشخصاتی گزارش داده بود. محتوای سند به‌دست‌آمده توسط رادوی اروپای آزاد/رادیو آزادی نشان می‌دهد که ممکن است همان سند مورد اشاره در گزارش نیویورک‌تایمز باشد.
حملات به زیرساخت‌های انرژی
روسیه از آغاز تهاجم گسترده به اوکراین در فوریهٔ ۲۰۲۲ بارها تأسیسات تولید و انتقال برق این کشور را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داده است.
بر اساس اطلاعاتی که دادستانی کل اوکراین در اختیار خبرنگاران رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گذاشته، این نهاد در حال تحقیق دربارهٔ ۳۳۷۴ حملهٔ روسیه به ۱۱۷۷ تأسیسات انرژی در سراسر اوکراین است.
کارشناسان صنعت انرژی اوکراین نیز می‌گویند روسیه در هر یک از ماه‌های تابستان امسال و همچنین در سپتامبر، حدود ۱۶۰ حمله به زیرساخت‌های حیاتی در مناطق دور از خطوط مقدم انجام داده است.
در حملات ۳۰ سپتامبر به کی‌یف و مناطق اطراف آن، دو نیروگاه تولید همزمان برق و گرما در پایتخت و یک نیروگاه حرارتی در خارج از شهر هدف قرار گرفتند.
نام هر سه تأسیسات در سندی که خبرنگاران رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی به دست آورده‌اند وجود دارد؛ با این حال، این موضوع ثابت نمی‌کند که حملات ۳۰ سپتامبر بر اساس همین سند برنامه‌ریزی شده بودند.
مقام‌های اوکراینی آن حملات را گسترده‌ترین حمله به زیرساخت‌های انرژی منطقه از سال ۲۰۲۵ توصیف کردند.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، نیز اوایل اکتبر از احتمال تشدید حملات به زیرساخت‌های اوکراین سخن گفت و حملات روسیه را اقدامی تلافی‌جویانه در برابر حملات اوکراین به تأسیسات انرژی و لجستیکی روسیه توصیف کرد.
خبرنگاران رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی برای دریافت توضیح دربارهٔ سند با اطلاعات نظامی، سرویس اطلاعات خارجی و سرویس امنیت اوکراین تماس گرفته‌اند، اما تا زمان انتشار گزارش پاسخی دریافت نکرده‌اند.
شرکت دولتی برق‌آبی اوکراین نیز از ارائهٔ جزئیات دربارهٔ آمادگی برای مقابله با سناریوهای مطرح‌شده در سند خودداری کرده و گفته است انتشار چنین اطلاعاتی در شرایط جنگ می‌تواند به امنیت ملی آسیب برساند.
در همین حال، مقام‌های اوکراینی هشدار داده‌اند که زمستان پیش رو آزمون دشواری برای شبکهٔ انرژی این کشور خواهد بود.
سند به‌دست‌آمده نشان می‌دهد سناریوهایی برای وارد کردن آسیب گسترده به زیرساخت‌های حیاتی اوکراین و میزان تسلیحات مورد نیاز برای آن‌ها محاسبه شده است؛ اما محتوای سند به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که روسیه تصمیم به اجرای همهٔ این سناریوها گرفته است.