سه مطالعه جدید به شواهد فزایندهای دست یافتهاند که نشان میدهد آمپولهای کاهش وزن ممکن است به بخشی از ابزارهای مبارزه با سرطان برای کاهش خطرِ ابتلا یا مرگ ناشی از این بیماری تبدیل شوند.
پزشکان اعلام کردهاند که داروهای کاهش وزن میتوانند خطر ابتلا به سرطان یا مرگ ناشی از آن را تا ۳۰ درصد کاهش دهند.
در حال حاضر میلیونها نفر در جهان از این داروها برای درمان چاقی استفاده میکنند. اکنون مجموعهای از مطالعات که در بزرگترین کنفرانس سرطانشناسی جهان ارائه شدهاند، نشان میدهد این داروها ممکن است در پیشگیری و درمان سرطان نیز نقش داشته باشند.
یکی از این مطالعات نشان داد افرادی که از داروهای گروه جیالپی۱ استفاده میکنند، در مقایسه با کسانی که از داروهای کاهش وزن استفاده نمیکنند، ۳۰ درصد کمتر در معرض ابتلا به سرطان پستان ــ شایعترین نوع سرطان در جهان ــ قرار دارند.
مطالعه دوم نشان داد افزودن داروهای کاهش وزن به درمان استاندارد سرطان پستان، خطر مرگ بیماران بر اثر این بیماری را تا ۳۰ درصد کاهش میدهد.
در پژوهش سوم که بر روی بیماران مبتلا به سرطان پستان، ریه، روده بزرگ و کبد انجام شد، مشخص شد افرادی که از داروهای کاهش وزن استفاده میکنند، تا ۵۰ درصد کمتر با گسترش بیماری خود مواجه میشوند.
این یافتهها در نشست سالانه «انجمن آمریکایی سرطانشناسی بالینی» در شیکاگو ارائه شده است.
داروهای جیالپی۱ گروهی از داروها هستند که عملکرد هورمونی طبیعی در بدن را تقلید میکنند؛ هورمونی که به تنظیم قند خون و اشتها کمک میکند. این داروها ابتدا برای درمان دیابت نوع ۲ توسعه یافتند، اما اکنون بهطور گسترده برای کنترل وزن نیز استفاده میشوند.
کاهش خطر سرطان پستان
در نخستین مطالعه که بهصورت گذشتهنگر روی ۱۱۰ هزار زن ۴۵ تا ۸۰ ساله انجام شد، مشخص شد مصرفکنندگان داروهای جیالپی۱ در مقایسه با سایرین، ۳۰ درصد کمتر به سرطان پستان مبتلا شدهاند.
نتایج این تحقیق توسط دکتر الیزابت مکدونالد، استاد رادیولوژی دانشگاه پنسیلوانیا و متخصص تصویربرداری سرطان پستان در مرکز سرطان آبرامسون ارائه شد.
او گفت: «اگرچه مطالعه ما مشاهدهای بوده و نمیتواند بهطور قطعی ارتباط میان داروهای الجیپی۱ و کاهش بروز سرطان پستان را اثبات کند، اما به مجموعه رو به رشد شواهدی میافزاید که نشان میدهد بررسی این داروهای کاهش وزن بهعنوان ابزاری بالقوه برای پیشگیری از سرطان ارزشمند است.»
او افزود: «این داروها از منظر تحقیقات سرطان بسیار جالب هستند، زیرا برای درمان سرطان طراحی نشدهاند، اما بر بسیاری از اهداف و مسیرهای زیستی مرتبط با شکلگیری سرطان اثر میگذارند و ما مشتاقیم آنها را در این زمینه بیشتر مطالعه کنیم.»
چرا این داروها ممکن است مؤثر باشند؟
داروهای جیالپی۱ در کاهش وزن بسیار مؤثرند و حفظ وزن سالم از مدتها پیش بهعنوان یکی از راههای کاهش خطر سرطان پستان توصیه شده است. اضافهوزن و چاقی، بهویژه پس از یائسگی، از عوامل شناختهشده خطر ابتلا به سرطان پستان هستند.
پژوهشگران همچنین مدتهاست که به نقش التهاب مزمن خفیف در ایجاد سرطان پستان مشکوکاند. داروهای جیالپی۱ از طریق مسیرهای مختلف، التهاب سیستمی را کاهش میدهند و اثرات متابولیکی و اپیژنتیکی دیگری نیز دارند که ممکن است رشد تومورها را مهار کند.
مکدونالد معتقد است که مجموعهای از این اثرات موجب کاهش خطر بروز سرطان پستان میشود.
به گفته او، «در نهایت میخواهیم راههای بهتری برای پیشگیری از سرطان پستان پیدا کنیم. دیدن بهبود نرخ بقا در دهههای اخیر دلگرمکننده بوده است و دوست داریم پیشرفت مشابهی را در زمینه پیشگیری نیز شاهد باشیم.»
مطالعه دوم که روی ۲۷ هزار بیمار مبتلا به سرطان پستان انجام شد و توسط مؤسسه تحقیقات سرطان «دینو آمادوری» در ایتالیا هدایت میشد، نشان داد افزودن داروهای کاهش وزن به درمانهای استاندارد با کاهش ۳۰ درصدی خطر مرگ همراه است.
در مطالعه سوم که توسط کلینیک کلیولند و روی ۱۲ هزار بیمار سرطانی انجام شد، مشخص شد در سرطانهای ریه، پستان، روده بزرگ و کبد، مصرفکنندگان داروهای کاهش وزن بین ۳۸ تا ۵۰ درصد کمتر در معرض پیشرفت بیماری به مرحله چهارم قرار دارند.
هنوز پاسخ قطعی وجود ندارد
دکتر مارسین خویستک، مدیر برنامه سرطان حمایتی و مراقبت تسکینی در مرکز سرطان فاکسچیس فیلادلفیا که در این تحقیقات مشارکت نداشت، گفت: «داروهای آگونیست گیرنده جیالپی۱ هرگز صرفاً داروهای کاهنده قند خون نبودهاند. ویژگیهای ضدالتهابی و تنظیمکننده سیستم ایمنی آنها مدتهاست احتمال اثرات گستردهتر را مطرح کرده است.»
همچنین دکتر الئونورا تپلینسکی، رئیس بخش سرطانهای پستان و زنان در سیستم سلامت ولی در نیوجرسی، که او نیز در این پژوهشها دخالتی نداشت، گفت هنوز مشخص نیست که مزایای احتمالی این داروها در مبارزه با سرطان صرفاً ناشی از کاهش وزن است یا عوامل دیگری نیز نقش دارند.
او اظهار داشت: «شواهد کافی وجود دارد که نشان میدهد این داروها بهنوعی بر خطر ابتلا یا عود سرطان تأثیر میگذارند، اما هنوز دقیقاً نمیدانیم این تأثیر چگونه است. باید مطالعات بیشتری انجام شود و بیماران را تحت درمان قرار دهیم تا ببینیم چه اتفاقی رخ میدهد.»
به گفته او، «نشانههایی هم وجود دارد که این داروها میتوانند به کاهش عوارض جانبی درمان کمک کنند. بسیاری از بیماران من که از داروهای جیالپی۱ استفاده میکنند احساس بهتری دارند و این داروها به کاهش بسیاری از عوارض ناشی از داروهای هورمونی کمک میکنند.»
متخصصان میگویند علاقه به این حوزه با سرعت بسیار زیادی در حال افزایش است و این موضوع اکنون یکی از داغترین مباحث پژوهشی است.