پلیس در ترکمنستان جستوجوی پشتبامها برای پیدا کردن تجهیزات اینترنت ماهوارهای استارلینک را آغاز کرده است.
ترکمنستان از بستهترین کشورهای جهان به شمار میرود و دسترسی به اینترنت در آن بهشدت محدود و تحت نظارت است. به همین دلیل، بسیاری از مردم برای فرار از اینترنت کند و محدود به استارلینک روی آوردهاند.
با این حال، بهتازگی گروههایی از نیروهای انتظامی و مقامهای محلی به ساختمانها سر میزنند و مستقیماً پشتبامها را بررسی میکنند.
تا پیش از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و پیش از آنکه جمهوری اسلامی اینترنت را بهطور سراسری قطع کند، ایران در ردهبندی آزادی اینترنت با امتیاز ۱۳ از ۱۰۰ در رده کشورهای «غیرآزاد» قرار داشت و ترکمنستان هیچ جایگاهی در این شاخص نداشت و به آن یک از ۱۰۰ داده بودند.
یکی از ساکنان ترکمنآباد به بخش ترکمنی رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت: «مأموران مستقیم به پشتبام میروند و تجهیزات را بررسی میکنند. اگر استارلینک پیدا کنند، همانجا آن را توقیف میکنند.»
بهگفتۀ منابع محلی، برخی از افرادی که از این تجهیزات تولید شرکت اسپیسایکس استفاده میکنند بازداشت شده و به کلانتری منتقل شدهاند.
در کنار این بازرسیها، از کارکنان شرکتهای مخابراتی هم برای شناسایی این تجهیزات استفاده میشود. این افراد که دسترسی معمول به پشتبام ساختمانها دارند، محل نصب آنتنها را گزارش میکنند.
یکی از شهروندان ترکمنستان گفته است: «بین تکنسینها افرادی هستند که دقیق گزارش میدهند چه آنتنی کجا نصب شده است.»
پلیس ترکمنآباد تماسهای رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی برای گرفتن توضیح دربارهٔ این اقدامات را بیپاسخ گذاشته است.
رسانههای مستقل گزارش دادهاند که این برخوردها از اواخر فروردین امسال آغاز شده و ساختمانهای مسکونی، اداری و تجاری را در بر گرفته است.
استارلینک از اواخر سال گذشتهٔ میلادی وارد ترکمنستان شد؛ کشوری با نظام سیاسی بسته که یکی از کندترین و محدودترین و پراختلالترین اینترنتها در جهان را در اختیار شهروندان گذاشته است.
یکی از ساکنان شهری در شمال این کشور پیشتر گفته بود: «چند خانواده مرفه با همسایهها شریک میشوند، پول روی هم میگذارند و تجهیزات استارلینک را از دوبی میخرند.» بهگفتۀ او، این خانوادهها هزینه را از طریق بانکهای خارجی پرداخت میکنند و سپس اشتراک ماهانه میپردازند.
سرعت اینترنت در ترکمنستان حدود چهار مگابیت بر ثانیه است. در مقابل، سرعت استارلینک بسته به نوع اشتراک بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ مگابیت بر ثانیه و البته بدون فیلتر و سانسور است.
مقامهای عشقآباد پیشتر گفتهاند محدودیتهای در اینترنت این کشور برای جلوگیری از «اخلال در نظم اجتماعی» و مقابله با «تروریسم، افراطگرایی و دیگر فعالیتهای غیرقانونی» اعمال میشود.
در ایران نیز استارلینک پس از قطع و محدودسازی گسترده اینترنت به یکی از معدود راههای ارتباطی خارج از کنترل حکومت تبدیل شده است. از شامگاه ۱۸ دی ۱۴۰۴ که همزمان با سرکوب خونبار اعتراضات سراسری اینترنت نیز قطع شد، این شبکه ماهوارهای نقشی مهم در ارسال تصاویر و شواهد مربوط به سرکوب معترضان ایفا کرد.
با این حال، استفاده از استارلینک در ایران غیرقانونی اعلام شده و جمهوری اسلامی همزمان با جرمانگاری استفاده یا توزیع این تجهیزات، برای مختل کردن آن نیز تلاش گستردهای کرده است.
علاوه بر تلاش برای یافتن پایانههای استارلینک، گزارشها از بهکارگیری پارازیتاندازهای ماهوارهای و جعل سیگنال جیپیاس برای کاهش سرعت یا قطع ارتباط پایانههای استارلینک در ایران نیز حکایت دارد.
برآورد شده که دهها هزار پایانه بهطور مخفیانه وارد ایران شده، اما شمار دستگاههای فعال معلوم نیست. اینترنت سراسری در ایران از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در نهم اسفند ۱۴۰۴ قطع شده و همچنان عموم شهروندان از دسترسی به اینترنت محروم ماندهاند.